Wał obronny: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 407 bajtów ,  2 lata temu
[[Plik:Ipf_Wall.jpg|thumb|Umocnienie w postaci wału ziemnego i fosy grodu na górze Ipf]]
'''Wał obronny''' – budowla ziemna w kształcie podłużnego nasypu o różnym profilu, wzniesiona sztucznie z ziemi, kamieni, piasku itp. stanowiąca podstawowy element [[fortyfikacja|fortyfikacji]] do końca XIX w. Stosowany był we wszystkich systemach obronnych, pełnił rolę zarówno przeszkody, jak i stanowiska. Jego zasadnicze części to stopa, stoki (wewnętrzny i zewnętrzny) i korona. Na koronie nasypywano (nadbudowywano) [[przedpiersie]], które umożliwiało stworzenie stanowisk obronnych np. [[Stanowisko ogniowe|strzeleckich]]{{r|bogdanowski}}.
[[plik:Doorsnede_vestingwerken_Grol_(Groenlo)_in_1627_-_Intersection_of_the_defensive_works_of_Grol_in_1627_(Commelin,_1651).jpg|thumb|Profil wału obronnego twierdzy nowożytnej: od lewej wał czołowy, fosa, przedwale, wał główny z przedpiersiem na koronie]]
'''Wał obronny''' – budowla ziemna w kształcie podłużnego nasypu o różnym profilu, wzniesiona sztucznie z ziemi, kamieni, piasku itp. stanowiąca podstawowy element [[fortyfikacja|fortyfikacji]] do końca XIX w. Stosowany był we wszystkich systemach obronnych, pełnił rolę zarówno przeszkody, jak i stanowiska. Jego zasadnicze części to stopa, stoki (wewnętrzny i zewnętrzny) i korona. Na koronie nasypywano (nadbudowywano) [[Przedpiersie (fortyfikacja)|przedpiersie]], które umożliwiało stworzenie stanowisk obronnych np. [[Stanowisko ogniowe|strzeleckich]]{{r|bogdanowski}}.
 
Przekrój wałów jest najczęściej trapezowy. Bardzo często występuje w połączeniu z [[fosa|fosą]], od której oddziela go [[odsadzka]]. Konstrukcyjnie wał może mieć budowę:
*dzianą - którego stok wzmocniony jest konstrukcją drewnianą (np. płotem), murem kamiennym lub ceglanym{{r|bogdanowski}}.
 
Wały często wzmacniano dodatkowymi budowlami jak [[palisada|palisady]] czy [[baszta|baszty]], a przed nimi umieszczano przeszkody fortyfikacyjne{{r|bochenek}} (fosy, [[wilczyWilczy dół (fortyfikacja)|wilcze doły]], [[czostki]] itp.).
 
Wały mogły być samodzielnymi dziełami obronnymi w formie liniowej lub zamkniętej. Przykładem takich wałów mogą być umocnienia graniczne starożytne i średniowieczne umocnienia graniczne{{r|bochenek}} jak [[Wał Antonina]], [[Wał Offy]], [[Wały ChrobregoŚląskie]], [[Wielki Mur Chiński]] itp. Zamknięte wały tworzyły linie obronne [[grodzisko (archeologia)|grodzisk]], [[Oppidum|oppidi]] etc.
 
Wały mogły też być częścią składową dzieł obronnych, np. tworzyć [[Kurtyna (fortyfikacja)|kurtyny]] i [[bastion]]y twierdzy bastionowej. Z odpowiednio ukształtowanych wałów tworzono takie dzieła jak [[szaniec|szańce]], [[reduta|reduty]], [[rawelin]]y. W twierdzach nowożytnych spotyka się często wiele wałów - np. przed wałem głównym znajduje się [[przeciwstraż]], a na nim usypany jest [[nadszaniec]]. W [[fort artyleryjski|artyleryjskim forcie dwuwałowym]] wał dolny ([[piechota|piechoty]]) służył do [[obrona bliska|obrony bliskiej]], a wał górny ([[artyleria|artyleryjski]]) - do dalekiej{{r|bochenek|bogdanowski}}.
 
{{Przypisy|przypisy=