Digvijaysinhji: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 68 bajtów ,  3 lata temu
m
Różne zmiany redakcyjne – poprawa linków, apostrofy, cudzysłowy itp.
m (poprawiam przekierowania)
m (Różne zmiany redakcyjne – poprawa linków, apostrofy, cudzysłowy itp.)
== Związki z Polską ==
[[Plik:Skwer Dobrego Maharadży w Warszawie.JPG|thumb|240px|Skwer Dobrego Maharadży (Digvijaysinhji) na warszawskiej Ochocie]]
O Polsce usłyszał po raz pierwszy w [[lata 20. XX wieku|latach 20.]], gdy mieszkając wraz ze stryjem w Szwajcarii, poznał bliżej sąsiada – [[Ignacy Jan Paderewski|Ignacego Paderewskiego]]. Osobowość mistrza, rozmowy i dyskusje na temat Polski, które miały tam miejsce, zrobiły na młodym księciu takie wrażenie, że do końca życia czynnie interesował się jej losami<ref>Wiesław Stypuła, ''W gościnie u "polskiego"„polskiego” maharadży (wspomnienia z pobytu w Osiedlu Dzieci Polskich w Indiach w latach 1942–1946)'', Warszawa 2000, s. 97</ref>. Jako jeden z dwóch hinduskich delegatów w gabinecie wojennym Wielkiej Brytanii poznał generała [[Władysław Sikorski|Władysława Sikorskiego]].
 
Kiedy 24 grudnia 1941 [[Józef Stalin|Stalin]] wydał zgodę, by z [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] wyjechały osierocone polskie dzieci, polscy ochotnicy zaczęli ich szukać w [[Dom dziecka|sierocińcach]]. W [[Aszchabad]]zie, przy granicy z [[Iran]]em zorganizowano polski sierociniec, do którego trafiały dzieci z całego Związku Radzieckiego. Dużą rolę w jego utworzeniu odegrała słynna piosenkarka [[Hanka Ordonówna]] i jej mąż [[Michał Tyszkiewicz]]<ref name=autonazwa1>[http://blogbiszopa.pl/2010/01/polskie-dzieci-maharadzy/ Blog Biszopa. Polskie dzieci maharadży] [dostęp 22.01.2011]</ref> współpracujący z radcą Józefem Żmigrodzkim z ambasady polskiej w [[Samara|Kujbyszewie]]<ref>Praca zbiorowa. Leszek Beldowski i in., ''Polacy w Indiach. 1942–1948 w świetle dokumentów i wspomnień'', wyd. 2, Warszawa 2002, Wyd. Koło Polaków z Indii 1942–1948, s. 84</ref>. Dzieci z okolic [[Samarkanda|Samarkandy]] i [[Buchara|Buchary]] w [[Uzbekistan]]ie przewoził także wicekonsul z [[Mumbaj|Bombaju]], Tadeusz Lisiecki<ref>[http://stary.naszdziennik.pl/index.php?typ=my&dat=20080209&id=my32.txt Piotr Szubarczyk, Misja wicekonsula Lisieckiego] [[Nasz Dziennik]], Nr 34 (3051) z 9–10 lutego 2008</ref> wraz z kpt. Archie Webbem, przedstawicielem rządu indyjskiego<ref>[http://www.rzeczpospolita.pl/dodatki/plus_minus_000729/plus_minus_a_3.html Tomasz Gerlach (współpr. Stanisław Grzymski), "Sto„Sto lat poza ojczyzną"ojczyzną” (m.in. wywiad z żoną E. Banasińskiego)] [[Rzeczpospolita (gazeta)|Rzeczpospolita]] 29.07.2000 nr 176</ref>.
 
Obozy uchodźców polskich w Indiach, w tym także obozy dla polskich sierot, były organizowane przez delegaturę Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej [[Trzeci rząd Władysława Sikorskiego|Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie]] pod kierownictwem Wiktora Styburskiego, delegata w okresie 29 maja – 30 października 1943 oraz Kiry Banasińskiej, zastępcy delegata<ref>Op. cit., Praca zbiorowa. Leszek Beldowski i in., ''Polacy w Indiach...'', s. 44-48</ref>. W 1942 w obecnym stanie Gudźarat, w [[Balachadi]] koło Jamnagaru, niedaleko letniej rezydencji maharadży, powstał ''Polish Children Camp''. Dokumentację techniczną opracował J.O. Jagus, główny inżynier Jama Saheba Digvijayasinhaji, a budowniczym był jego sekretarz wojskowy mjr Geoffrey Clarke<ref>Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie... s. 93</ref>.
Przewieziono tu także dzieci z obozu przejściowego (do którego trafiła także Ordonówna) w Bandrze na przedmieściach Bombaju, a który zorganizował [[Konsul (urzędnik)|konsul]] [[Eugeniusz Banasiński]], przy współudziale żony Kiry Banasińskiej, kierownika placówki [[Polski Czerwony Krzyż|Polskiego Czerwonego Krzyża]] w Indiach<ref name=autonazwa2>[http://www.konarski.emil.tnp.pl/kg/Azja.htm Wiesław Stypuła, Ośrodki przejściowe i tranzytowe w Indiach]</ref> oraz z obozu w [[Kweta|Kwecie]].
 
Osiedle to od początku było przeznaczone dla polskich dzieci, którym udało się wydostać z terenu [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] razem z [[Polskie Siły Zbrojne w ZSRR (1941–1942)|armią Andersa]]. Maharadża, oprócz osobistego wkładu finansowego i własnej pracy, nakłonił także Izbę Książąt Indyjskich, aby przyjęła na siebie dobrowolne zobowiązanie utrzymania pięciuset polskich dzieci do końca II wojny światowej<ref>Op. cit., Wiesław Stypuła, ''W gościnie...'' s. 97</ref>. W Delhi został powołany Komitet Pomocy Dzieciom Polskim, na który składały się dobrowolne ofiary osób prywatnych oraz kwoty indywidualne zadeklarowane przez kilkudziesięciu maharadżów, którzy zobowiązali się do utrzymywania do końca wojny określonych ilości dzieci. Otworzono także rachunek bankowy pod nazwą „The Polish Children's Account”, na którym zdeponowano wyjściową dotację w wysokości 50 tysięcy rupii. Znaczną sumę w wysokości 8500 rupii zebrał Indyjski Czerwony Krzyż. W skład tego Komitetu wchodzili między innymi: katolicki [[Podział administracyjny Kościoła katolickiego w Indiach|arcybiskup Bombaju]] [[Thomas d'Esterred’Esterre Roberts|Thomas Roberts]]<ref>[http://www.rzeczpospolita.pl/dodatki/plus_minus_000729/plus_minus_a_3.html Tomasz Gerlach (współpr. Stanisław Grzymski), "Sto„Sto lat poza ojczyzną"ojczyzną”] [[Rzeczpospolita (gazeta)|Rzeczpospolita]] 29.07.2000 nr 176</ref>, przedstawiciele Izby Książąt Indyjskich, przedstawiciel rządu indyjskiego w randze wiceministra kpt. Archibald Webb, a ze strony polskiej konsul Eugeniusz Banasiński<ref>[http://www.przeglad.australink.pl/artykuly/matwiejczyk.php Lidia Mikołajewska, ''Polski Hindus'' (Karol Matwiejczyk)], Przegląd Australijski, wrzesień 2008</ref>.
 
Ponadto – niezależnie od swego zaangażowania w budowę osiedla – przez cały okres jego funkcjonowania wspierał dodatkowymi ofiarami pieniężnymi skromną kasę ośrodka<ref>[http://www.polska-azja.pl/2011/10/26/blow-horn-iwony-szelezinskiej-wspomnienia-o-dobrodzieju-i-wojnie/ Blow Horn Iwony Szelezińskiej, ''Wspomnienia. O dobrodzieju i wojnie, Nasz polski maharadża.'' We wspomnieniach Wiesława Stypuły]</ref>. Powiedział dzieciom:
W relacjach ówczesnych dzieci, które miały okazję mieszkać w osiedlu, najbardziej podkreślana jest jednak wielkoduszność Jam Saheba, otwartość na polskich uchodźców, szczere zainteresowanie ich osobistymi problemami i radościami, gościnność, łagodność, spontaniczność, duże zaangażowanie w całe życie osiedla. Brał udział we wszystkich ważnych uroczystościach, spacerował po osiedlowych uliczkach, zaglądał do bloków dzieci i rozmawiał z nimi. Żywo interesował się polską kulturą<ref>Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie... s. 98</ref>.
 
Ze wspomnień mieszkańców polskiego osiedla wyłania się następująca sylwetka maharadży: " ...z kolejnego wyjazdu przywiózł sobie z Londynu ''[[Chłopi (powieść)|Chłopów]]'' [[Władysław Reymont|Reymonta]], przetłumaczonych na język angielski. Książkę tę zaliczał do swych ulubionych lektur. Bardzo podobały mu się też nasze tańce i stroje ludowe"ludowe”.
 
Z wielkim zainteresowaniem oglądał też inscenizacje teatralne oraz różnego rodzaju pokazy i zawody sportowe. Praktycznie nie opuścił żadnej premiery. Potrafił szczerze bawić się na jasełkach, wzruszać perypetiami "Kopciuszka"„Kopciuszka”, jak i głęboko przejmować losem "Kordiana"„Kordiana”. Zazwyczaj przed przedstawieniem prosił o przetłumaczenie tekstu lub o dłuższe wprowadzenie. Reagował spontanicznie: widocznym wzruszeniem, śmiechem, oklaskami. Był naprawdę wdzięcznym widzem. Po spektaklu zapraszał młodych aktorów na uroczysty, wspólny podwieczorek, obdarowywał ich słodyczami"słodyczami”<ref>Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie... s. 99</ref>.
 
12 maja 1945 odbyła się uroczystość poświęcenia sztandaru [[hufiec|hufca]] harcerskiego, którą zaszczycił swą obecnością również maharadża. Wręczając sztandar [[podharcmistrz|phm.]] Janinie Ptakowej, wygłosił piękne przemówienie, mówiąc m.in.<ref>Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie... s. 101</ref>:
: ''W historii Jamnagaru dzisiejsze wydarzenie pozostanie zawsze jako jedno z najpiękniejszych, które kiedykolwiek miało miejsce. Niech was Bóg błogosławi i pozwoli wrócić do prawdziwie wolnej i szczęśliwej Polski.''
 
"Bardzo smutne było ostatnie pożegnanie z maharadżą, po likwidacji osiedla w 1946 r. Na dworzec kolejowy przyjechał osobiście. Żegnał się ze wszystkimi dorosłymi. Podchodził też kolejno do poszczególnych grup dzieci. Ze starszymi rozmawiał, młodsze głaskał lub przytulał do swego potężnego torsu. Widać było, że rozstanie sprawiało mu wielką przykrość. Wielce wzruszony, co chwila wycierał zwilgotniałe oczy. Może przeczuwał, że rozstajemy się na zawsze. Taki to był ten nasz polsko-indyjski maharadża"maharadża”<ref>Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie... s. 102-103</ref>.
 
Zapytany przez gen. Sikorskiego, czym Polska mogłaby się odwdzięczyć za przygarnięcie tysiąca bezdomnych polskich dzieci odpowiedział: "''W wyzwolonej Polsce nazwijcie moim imieniem którąś z warszawskich ulic''"<ref>Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie... s. 103</ref>.
 
Wojenną zawieruchę w tym i innych osiedlach przetrwało w Indiach około pięciu tysięcy polskich dzieci.
* [[Order Cesarstwa Indyjskiego]] – 1939 wielki komandor (GCIE)
* [[Order Gwiazdy Indii]] – 1935 komandor (KCSI), 1947 wielki komandor (GCSI)
* [[1939-19451939–1945 Star]] (Gwiazda za wojnę 1939–1945)
* [[Africa Star]] (gwiazda Wspólnoty Brytyjskiej, za udział w II wojnie światowej na terenach Afryki)
* [[Gwiazda Pacyfiku]]
 
== Upamiętnienie w Polsce ==
Nadanie Krzyża Komandorskiego Orderu Zasługi RP poprzedzone było akcją społeczną podjętą z inicjatywy Krzysztofa Iwanka, eksperta [[Centrum Studiów Polska-Azja]]<ref>[http://www.petycje.pl/petycja/5733/uhonorujmy_pamiec_indyjskiego_maharadzy.html Uhonorujmy pamięć indyjskiego maharadży, www.petycje.pl] [dostęp 24.01.2012]</ref><ref>[http://www.dsh.waw.pl/pl/4_800 "Tułacze„Tułacze dzieci"dzieci” w Indiach w latach 1942-1948. Uhonorowanie pamięci jama saheba Digvijaya Sinhaji – Dom Spotkań z Historią] [dostęp 24.01.2012]</ref><ref name = odzn>[http://www.polska-azja.pl/2012/02/01/maharadza-odznaczony-nadanie-imienia-skwerowi-na-dobrej-drodze/ Maharadża odznaczony, nadanie imienia skwerowi na dobrej drodze!] [dostęp 06.02.2012]</ref>.
 
W 2012 r. skwer potocznie zwany Opaczewskim (położony między nitkami [[ulica Opaczewska w Warszawie|ulicy Opaczewskiej w Warszawie]]) nazwano imieniem ''Dobrego Maharadży''<ref>{{Cytuj stronę | url = http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34882,11840179,Maharadza_wyprzedzil_proboszcza__Nowy_skwer_na_Ochocie.html | tytuł = Maharadża wyprzedził proboszcza. Nowy skwer na Ochocie | nazwisko = Osowski | imię = Jarosław | data = 2012-05-31 | praca = wyborcza.pl Warszawa | opublikowany = Agora | język = pl | data dostępu = 2014-12-02 | archiwum = http://web.archive.org/web/20120714013356/http://warszawa.gazeta.pl/warszawa/1,34882,11840179,Maharadza_wyprzedzil_proboszcza__Nowy_skwer_na_Ochocie.html | zarchiwizowano = 2012-07-14}}</ref>, a w 2014 r. odsłonięto na nim pomnik maharadży zaprojektowany przez [[Marek Moderau|Marka Moderaua]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://iochota.pl/artykul,skwer-dobrego-maharadzy-odsloniecie-pomnika,8928 | tytuł = Skwer Dobrego Maharadży – odsłonięcie pomnika | autor = Małgorzata Rojek | data = 2014-10-22 | opublikowany = Internetowa Ochota i Włochy | język = pl | data dostępu = 2014-12-02 | archiwum = http://web.archive.org/web/20141202211721/http://iochota.pl/artykul,skwer-dobrego-maharadzy-odsloniecie-pomnika,8928 | zarchiwizowano = 2014-12-02}}</ref>.
 
Imię Jam Saheba Digvijay Sinhji nosi [[Zespół Społecznych Szkół Ogólnokształcących Bednarska|ZSSO "Bednarska"„Bednarska”]] w Warszawie. Przesądziło o tym zdecydowaną większością głosów [[referendum]], przeprowadzone w czerwcu 1999 wśród społeczności szkolnej. Pomysł ten podsunął dyrektor [[Krystyna Starczewska|Krystynie Starczewskiej]] prof. indologii [[Maria Krzysztof Byrski|Krzysztof Byrski]]<ref name = iwa /><ref>[http://ibweb.rasz.edu.pl/typ:przyszli/menu:2014/pokaz/id:16028 Strona ZSSO "Bednarska"„Bednarska” im. Maharadży Jam Saheba Digvijay Sinhji]</ref>.
 
11 marca 2016 Sejm RP podjął ''uchwałę w sprawie uczczenia pamięci Dobrego Maharadży''<ref>{{Monitor Polski|2016|254}}.</ref> w brzmieniu:
# Praca zbiorowa. Leszek Bełdowski i in. (Chemilowska J., Glazer T., Kleszko W., Pniewska D., Siedlecki J.K.), ''Polacy w Indiach. 1942–1948 w świetle dokumentów i wspomnień'', {{ISBN|0-9538928-1-6}}, wyd. 2, Warszawa 2002, Wyd. Koło Polaków z Indii, 758 s., w tym rozdział: W. Stypuła ''Osiedle dzieci w Balachadi k. Jamnagaru'' s. 82-145
# Praca zbiorowa. Leszek Bełdowski i in., ''Poles in India 1942-1948: Second World War Story'', {{ISBN|978-0-9538928-2-2}}, Wyd. Association of Poles in India 1942–1948, 2008, 500 s., [http://www.newasiabooks.org/publication/poles-india-1942-1948-second-world-war-story Omówienie] {{lang|en}}
# [http://www.rzeczpospolita.pl/dodatki/plus_minus_000729/plus_minus_a_3.html Tomasz Gerlach (współpr. Stanisław Grzymski), "Sto„Sto lat poza ojczyzną"ojczyzną”] [[Rzeczpospolita (gazeta)|Rzeczpospolita]] 29.07.2000 nr 176
# [http://www.przeglad.australink.pl/artykuly/matwiejczyk.php Lidia Mikołajewska, ''Polski Hindus'' (Karol Matwiejczyk)], Przegląd Australijski, wrzesień 2008
# [http://archiwum.polityka.pl/art/tysiac-dzieci-maharadzy,369252.html Agnieszka Niezgoda, "Tysiąc„Tysiąc dzieci maharadży"maharadży”], Polityka, nr 22 (2300) z dnia 2001-06-02; s. 100-104
# [http://blogbiszopa.pl/2010/01/polskie-dzieci-maharadzy/ Polskie dzieci maharadży, Blog biszopa]
# [http://kresy-siberia.com/gallery/main.php?g2_itemId=47057 Refugee Camps In India, Jamnagar-Balachadi (zdjęcia dzieci z maharadżą)] {{lang|en}}
# [http://ibweb.rasz.edu.pl/typ:przyszli/menu:2014/pokaz/id:16028 O patronie szkoły na stronie ZSSO "Bednarska"„Bednarska” im. Maharadży Jam Saheba Digvijay Sinhji]
# [http://www.konarski.emil.tnp.pl/kg/Azja.htm Wiesław Stypuła, "Ośrodki„Ośrodki przejściowe i tranzytowe w Indiach"Indiach”]
# Wiesław Stypuła, ''W gościnie u "polskiego"„polskiego” maharadży (wspomnienia z pobytu w Osiedlu Dzieci Polskich w Indiach w latach 1942–1946)'', Warszawa 2000, 272 s., {{ISBN|8391398005}},
# Wiesław Stypuła, ''We wszystkie strony świata... Tułacze losy polskich dzieci'', Warszawa 2006, 426 s., {{ISBN|9788388900150}}
# [http://www.4dw.net/royalark/India/nawana8.htm Sylwetka maharadży (z portretem)] {{lang|en}}
312 117

edycji