Otwórz menu główne

Zmiany

Usunięte 238 bajtów, 2 lata temu
Wycofano ostatnią zmianę treści (wprowadzoną przez AASK) i przywrócono wersję 49337133 autorstwa John Belushi jedno zdjęcie sokoła w art o miescie wystarczy
[[Plik:POL Czechowice-Dziedzice Kolonia robotnicza na Węglowej 3.JPG|thumb|[[Familok]]i na Żebraczu]]
Do połowy XIX w. Czechowice i Dziedzice były niewielkimi wsiami granicznymi na północno-wschodnim krańcu [[Księstwo Cieszyńskie|Księstwa Cieszyńskiego]]. Później rozwój tych miejscowości był ściśle związany z biegnącymi tędy [[linia kolejowa|liniami kolejowymi]]. W 1855 Dziedzice otrzymały pierwsze połączenie kolejowe z [[Bogumin]]em oraz pobliskim [[Bielsko|Bielskiem]] w ramach [[Kolej Północna|Kolei Północnej]]. W kolejnym roku linię tę przedłużono do [[Oświęcim]]ia, a w następnych latach do [[Kraków|Krakowa]] i [[Lwów|Lwowa]]. Kiedy w 1867 zbudowano kolejną linię do leżącej ówcześnie w Prusach [[Pszczyna|Pszczyny]], Dziedzice stały się jednym z największych węzłów kolejowych na północy [[Austro-Węgry|Austro-Węgier]]. W 1889 ułożono drugą linię torów na trasie Bogumin-Dziedzice aby usprawnić transport. Przy tej właśnie [[linia kolejowa|linii kolejowej]] zaczęły powstawać pierwsze duże zakłady przemysłowe: fabryka podkładów kolejowych (1890), rafineria nafty "Schodnica" (1896), fabryka przetwórstwa metalowego "Cynkownia" (1896), Kopalnia Węgla Kamiennego "Silesia" (wiercenia rozpoczęto w 1900), rafineria nafty "Vacuum Oil Company" (1905), zakład przetworów żywicznych, przetwórnia ryb morskich, fabryka brykietów węglowych, kilka cegielni i inne. W tym samym okresie nastąpił gwałtowny rozwój Dziedzic, zarówno pod względem demograficznym, jak i kulturowo-oświatowym. Były one bardzo silnym ośrodkiem polskiej myśli narodowej na skalę całego Śląska Cieszyńskiego. Rozrost gospodarczy – i siłą faktu ludnościowy – ośrodka czechowickiego i dziedzickiego nie uchodzi także uwagi Kościoła rzymskokatolickiego, czego wyrazem jest założenie przez [[Jezuici|jezuitów]] Domu Rekolekcyjnego (1905) z myślą o potrzebach środowiska robotniczego nie tylko miejscowego, ale i całego [[Śląsk Cieszyński|Śląska Cieszyńskiego]] i [[Górny Śląsk|Górnego Śląska]]; stanowił on jednocześnie odpowiedź polskiego Towarzystwa Jezusowego na skierowany do jezuitów na świecie apel wzmożenia troski duszpasterskiej względem środowisk [[robotnik|robotniczych]] i [[proletariat|klasy robotniczej]].
 
[[Plik:Dziedzice, 10 września 1905. Z otwarcia gniazda Sokoła.jpg|thumb|250px|[[Dziedzice (Czechowice-Dziedzice)|Dziedzice]], 10 września 1905, uroczystość otwarcia [[Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Dziedzicach|gniazda Sokoła]]]]
Według [[Austro-Węgry|austriackiego]] spisu ludności z 1900 w Czechowicach w 420 budynkach na obszarze 2831 hektarów mieszkało 3964 osób, co dawało gęstość zaludnienia równą 140 os./km², z tego 3798 (95,8%) mieszkańców było [[kościół łaciński|katolikami]], 72 (1,8%) [[luteranizm|ewangelikami]] a 94 (2,4%) wyznawcami [[judaizm]]u, 3481 (87,8%) było polsko-, 253 (6,4%) niemiecko- a 46 (1,2%) czeskojęzycznymi. Z kolei w Dziedzicach w 156 budynkach na obszarze 564 hektarów mieszkało 1618 osób, co dawało gęstość zaludnienia równą 286,9 os./km², z tego 1492 (92,2%) mieszkańców było katolikami, 40 (2,5%) ewangelikami a 86 (5,3%) wyznawcami judaizmu, 1322 (81,7%) było polsko-, 192 (11,9%) niemiecko- a 36 (2,2%) czeskojęzycznymi<ref name="spiss">{{cytuj książkę|autor=|tytuł=Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XI. Schlesien|url=http://wiki-commons.genealogy.net/images/8/89/Oesterreich-11.djvu?djvuopts&page=11|miejsce=Wien|rok=1906|język=de}}</ref>. Łącznie w 576 budynkach na obszarze 3395 (33,95&nbsp;km²) hektarów mieszkało 5582 osób, co dawało gęstość zaludnienia równą 164,4 os./km², z tego 5290 (94,8%) mieszkańców było katolikami, 112 (2%) ewangelikami a 180 (3,2%) wyznawcami judaizmu, 4803 (86%) było polsko-, 445 (8%) niemiecko- a 82 (1,5%) czeskojęzycznymi. Do 1910 roku łączna liczba budynków wzrosła do 751 a mieszkańców do 9492 osób (gęstość zaludnienia 279,6 os./km²), w tym w Czechowicach blisko dwukrotnie do 7056 a w Dziedzicach do 2436. Odsetek osób niemieckojęzycznych wzrósł do 9,2% a czeskojęzycznych do 3,9%, ewangelików do 3,4%, żydów do 3,8%<ref>{{cytuj książkę|autor=Ludwig Patryn (ed)|tytuł=Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien|url=http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=11734|miejsce=Troppau|rok=1912|język=de}}</ref>.
[[Plik:Członkowie Sokoła w Dziedzicach (1914).jpg|thumb|250px|[[Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Dziedzicach|Drużyna Sokoła w Dziedzicach]], która w 1914 roku wstąpiła do [[Legion Śląski|Legionu Śląskiego]].]]
Po upadku monarchii austro-węgierskiej w 1918 i podziale Śląska Cieszyńskiego w 1920, Czechowice i Dziedzice znalazły się w granicach Polski. Nadal trwał rozwój przemysłowy Dziedzic, który wkrótce pociągnął za sobą rozwój sąsiednich Czechowic. Powstała fabryka Spółki Akcyjnej Przemysłu Elektrycznego "Czechowice" (1921), Fabryka Kabli Clement Zahm Spółka z o.o. (1928), fabryki zapałek, maszyn i pomp, rowerów, papieru i wiele innych. Nadal wysoka była aktywność kulturalna i polityczna mieszkańców. Powstało kilka domów kultury, w których działały [[Macierz Ziemi Cieszyńskiej|Macierz Szkolna Księstwa Cieszyńskiego]], [[Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Dziedzicach]], "Siła", [[Związek Strzelecki]], [[Związek Legionistów Polskich]]. Działało kilka chórów, kilka amatorskich scen teatralnych, kina i liczne kluby sportowe. Czechowice i Dziedzice znalazły się w gronie przodujących gmin w ówczesnym województwie śląskim. W latach 30. w dzielnicy [[Lesisko (Czechowice-Dziedzice)|Lesisko]] powstało nowe centrum administracyjno-usługowe w ówczesnej gminie Czechowice.
 
31 533

edycje