Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 1361 bajtów ,  2 lata temu
m
Wycofano edycje użytkownika 54.195.213.236 (dyskusja). Autor przywróconej wersji to Tokyotown8.
|dopełniacz nazwy = Czechowic-Dziedzic
|zdjęcie = POL Czechowice-Dziedzice Plac Jana Pawła II z fontanną.jpg
|opis zdjęcia = Plac Jana Pawła II w Czechowicach-llllllllklllllllllllkllnlbllllllllbllnmlllllllnllllllllnlllbllllllllllllbllllllllbllllllnlJLKKLKkDziedzicach
|herb = POL Czechowice-Dziedzice COA.svg
|flaga = POL Czechowice-Dziedzice flag.svg
|wikicytaty =
|wikisłownik =
|www = http://www.bip.czechowice-dziedzice.pl/
|bip = http://www.bip.czechowice-dziedzice.pl/
}}
'''Czechowice-Dziedzice''' ([[język niemiecki|niem.]] ''Czechowitz-Dzieditz, Czechowitz-Dziedzitz'', [[język polski|pol.]] w latach 1951–58 ''Czechowice'') – [[miasto]] w południowej [[Polska|Polsce]], w [[województwo śląskie|województwie śląskim]], w [[powiat bielski (województwo śląskie)|powiecie bielskim]], siedziba władz [[Czechowice-Dziedzice (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Czechowice-Dziedzice]], w granicach [[aglomeracja bielska|aglomeracji bielskiej]].
Czechowice-Dziedzice stanowią ośrodek przemysłowy z [[Kopalnia Węgla Kamiennego Silesia|kopalnią węgla kamiennego]], walcownią metali, fabryką zapałek, fabryką sprzętu elektrotechnicznego.
 
Według danych z 2016 r. miasto miało 35725 mieszkańców<ref name="GUS">{{cytuj stronę| url =http://stat.gov.pl/download/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5468/7/13/1/powierzchnia_i_ludnosc_w_przekroju_terytorialnym_w_2016_r.pdf | tytuł =Główny Urząd Statystyczny – Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2016 roku | data dostępu =2016-10-23| autor = | język =}}</ref>. Pod względem liczby ludności jest to trzecie największe miasto w [[Polska|Polsce]] niebędące siedzibą powiatu (po [[Rumia|Rumi]] i [[Knurów|Knurowie]]) oraz największe miasto niepowiatowe na terytorium gminy miejsko-wiejskiej.
 
== Geografia ==
=== Podział administracyjny ===
[[Plik:Osiedla Czechowic-Dziedzic.svg|thumb|Osiedla Czechowic-Dziedzic]]
W mieście Czechowice-Dziedzice wydzielono oficjalnie 9 osiedli, które stanowią jednostki pomocnicze gminy<ref>{{cytuj stronę| url = http://www.czechowice-dziedzice.pl/www_2.0/index.php?option=com_content&task=view&id=21&Itemid=21| tytuł = Jednostki pomocniczne| data dostępu = 2010-11-23| autor = UM w Czechowicach-Dziedzicach| opublikowany =czechowice-dziedzice.pl | praca = | data = | język =}}</ref>.
* [[Barbara (Czechowice-Dziedzice)|Barbara]]
* Centrum
 
=== Ochrona przyrody ===
Na terenie gminy znajduje się [[rezerwat przyrody Rotuz]] i obszar [[Natura 2000]] [[Dolina Górnej Wisły]]<ref>{{cytuj stronę | url =http://www.czechowice-dziedzice.pl/www_2.0/index.php?option=com_content&task=view&id=83&Itemid=90 | tytuł = Natura 2000 | data dostępu = 2012-06-24 | autor = | opublikowany = Urząd Miejski w Czechowicach-Dziedzicach | praca = | data = | język =pl}}</ref>, której obszar w okresie lęgowym zasiedla, co najmniej 1% populacji krajowej następujących gatunków ptaków: [[Bączek zwyczajny|bączek]], [[Bąk zwyczajny|bąk]], [[dzierzba czarnoczelna]], [[mewa czarnogłowa]], [[rybitwa białowąsa]], [[rybitwa rzeczna]], [[rybitwa czarna]], [[Szablodziób zwyczajny|szablodziób]], [[Ślepowron zwyczajny|ślepowron]], [[Cyranka zwyczajna|cyranka]], [[Czernica (ptak)|czernica]], [[Kokoszka zwyczajna|kokoszka]], [[krakwa]], [[krwawodziób]], [[perkoz dwuczuby]], [[Płaskonos zwyczajny|płaskonos]], [[sieweczka rzeczna]], [[mewa śmieszka]], [[Perkoz zausznik|zausznik]]. Na terenie gminy występuje też 9 pomników przyrody, w tym 8 drzew pojedynczych i 1 aleja złożona z lip drobnolistnych<ref>{{cytuj stronę | url =http://www.czechowice-dziedzice.pl/www_2.0/index.php?option=com_content&task=view&id=84&Itemid=91 | tytuł =Pomniki przyrody | data dostępu = 2012-06-24 | autor = | opublikowany =Urząd Miejski w Czechowicach-Dziedzicach | praca = | data = | język =pl}}</ref>.
 
== Demografia ==
|
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" align="left" width="327px" style="font-size: 90%; margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; text-align:center;"
| colspan = 7 | struktura ludności<br /><small>dane z 31 XII 2010<ref name="ludnosc31122010BDL">{{cytuj stronę | url = http://www.stat.gov.pl/bdl/app/strona.html?p_name=indeks%257C| tytuł = Ludność. Stan ludności i ruch naturalny. Ludność wg grup wieku i płci (Stan w dniu 31 XII 2010 r.)| data dostępu = 2012-05-14| autor = Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego| data = 2012-03-02| język = pl}}</ref></small>
|-
!Opis || colspan=2|Ogółem || colspan=2|Kobiety || colspan=2|Mężczyźni
|
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" align="right" width="410px" style="font-size: 90%; margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; text-align:center;"
| colspan = 6 | wykształcenie<br /><small>dane z [[Narodowy Spis Powszechny 2002|Narodowego Spisu Powszechnego z 2002 roku]]<ref name="NSP2002">{{cytuj stronę | url = http://www.stat.gov.pl/bdl/app/strona.html?p_name=indeks%257C| tytuł = Narodowy Spis Powszechny 2002 – Ludność. Wykształcenie ludności. Ludność wg płci i poziomu wykształcenia| data dostępu = 2012-05-14| autor = Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego| data = 2009-01-06| język = pl}}</ref></small>
|-
! !! brak !! podstawowe !! zawodowe !! średnie !! wyższe
== Historia ==
=== Do XIX wieku ===
Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana została w łacińskim dokumencie [[Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis]] ([[język polski|pol.]] ''Księga uposażeń [[Archidiecezja wrocławska|biskupstwa wrocławskiego]]''), spisanej za czasów biskupa [[Henryk z Wierzbna (zm. 1319)|Henryka z Wierzbna]] ok. 1305 w szeregu wsi zobowiązanych do płacenia [[Dziesięcina|dziesięciny]] biskupstwu we [[Wrocław]]iu jako dwie osady{{odn|Panic|2010|s=296}}<ref>{{cytuj stronę | url = http://www.dokumentyslaska.pl/cds%2014/liber.html| tytuł = Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (online)| data dostępu = 2013-07-22 | praca = www.dokumentyslaska.pl}}</ref><ref>{{cytuj książkę | autor = H. Markgraf| autor2 = J. W. Schulte| tytuł = Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis| wydawca = Josef Max & Comp.| miejsce = Breslau| rok = 1889| url = http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=19747&from=publication}}</ref>:
{{cytat|Item in Chothowitz theutonico fertones<br />Item in Chothowitz polonico decima more polonico, valet I) marcam}}
Dwie nazwy oznaczają funkcjonowanie tych dwóch osad na prawie polskim (''iure polonico'') i niemieckim (''iure theuthonico''). Wiązało się to z przeprowadzaną pod koniec XIII wieku na terytorium późniejszego [[Górny Śląsk|Górnego Śląska]] wielką akcją osadniczą (tzw. łanowo-czynszową), zakładania nowych wsi i przenoszenia starych wsi na nowe prawo. Przenoszenie wsi z prawa polskiego na prawo niemieckie było też dość powszechną praktyką w całej Polsce w późnym średniowieczu. Czechowice niemieckie musiały powstać na pniu starszych Czechowic (''polskich'') a także głównie w oparciu o jej starszą ludność polską, na co wskazuje brak śladów prób wprowadzenia niemieckich elementów nazewniczych{{odn|Panic|2010|s=401}}, tak więc przymiotnik ''niemiecki'' odnosił się raczej do lokacji tej wioski na [[prawo magdeburskie|prawie niemieckim]] i sposobu płacenia przez jej mieszkańców [[dziesięcina|dziesięcin]]{{odn|Panic|2010|s=402}}. ''Czechowice niemieckie'' miały obowiązek opłacać podatek w [[wiardunek|wiardunku]], a ''Czechowice polskie'' miały dostarczać dziesięcinę snopową<ref>{{cytuj pismo | nazwisko = Maroń| imię = Franciszek| autor link = Franciszek Maroń| tytuł = Rozwój sieci parafialnej w diecezji katowickiej aż do końca XV wieku| czasopismo = Rozwój sieci parafialnej w diecezji katowickiej aż do końca XV wieku| adres czasopisma = http://www.wtl.us.edu.pl/e107_plugins/wtl_ssht/index.php| url = http://www.wtl.us.edu.pl/e107_plugins/wtl_ssht/index.php?numer=2&str=101-167| strony = 101-167| rok = 1969}}</ref>. Nie ulega wątpliwości, że Czechowice powstały na długo przed pierwszą wzmianką, gdyż jej mieszkańcy byli już w stanie płacić dziesięcinę wysokości dwóch [[Grzywna (jednostka miar)|grzywien]]{{odn|Panic|2010|s=402}}.
 
W źródłach historycznych z XV wieku pojawiają się informacje o 3 wioskach znajdujących się na obecnym obszarze miasta: ''Czechowicach'', ''[[Dziedzice (Czechowice-Dziedzice)|Dziedzicach]]'' i ''[[Żebracz]]y'' (obecnie północno-wschodniej dzielnicy miasta). Pierwsze wzmianki w [[dokument]]ach pochodzą z 1430 w przypadku Czechowic (jako Czechowice, a nie Chatowice), z 1443 w przypadku Żebraczy{{odn|Panic|2011|s=307}} i z 1465 w przypadku Dziedzic.
Pod względem politycznym obszar miast znajdował się początkowo w granicach utworzonego w 1290 [[Piastowie|piastowskiego]] ([[Polska w okresie rozbicia dzielnicowego|polskiego]]) [[Księstwo Cieszyńskie|księstwa cieszyńskiego]], będącego od 1327 lennem [[Królestwo Czech|Królestwa Czech]], a od 1526 roku w wyniku objęcia tronu czeskiego przez [[Habsburgowie|Habsburgów]] wraz z regionem aż do 1918 roku w [[Monarchia Habsburgów|monarchii Habsburgów]] (potocznie Austrii). Gdy w 1572 powstało [[księstwo bielskie|bielskie państwo stanowe]] w jego granicach znalazły się od początku Dziedzice, lecz Czechowice nie od razu weszły w jego skład{{odn|Panic|2011|s=226}} tworząc [[eksklawa|eksklawę]] Księstwa Cieszyńskiego. W latach 1456–1772 stanowiąca wschodnią granicę miasta rzeka [[Biała (dopływ Wisły)|Biała]] stanowiła granicę pomiędzy Królestwem Polskim a ziemiami [[Korona św. Wacława|Korony św. Wacława]], a po I rozbiorze Polski, stała się wewnętrzną granicą austriacką oddzielającą [[Królestwo Galicji i Lodomerii|Galicję]] od [[Śląsk Austriacki|Śląska Austriackiego]], co trwało do 1918 i odzyskania przez Polskę niepodległości. Podobnie w latach 1742–1918, stanowiącą północną granicę miasta rzeka [[Wisła]] była granicą prusko-austriacką.
[[Plik:Kosciol parafialny pw sw Katarzyny.jpg|thumb|[[Parafia św. Katarzyny w Czechowicach-Dziedzicach|Kościół parafialny]] pw. św. Katarzyny, ''(XV, XVIII w.)'']]
Miejscową parafię pw. św. Katarzyny założono po 1342{{odn|Panic|2010|s=402}} i po raz pierwszy wzmiankowano w sprawozdaniu z poboru [[świętopietrze|świętopietrza]] sporządzonym przez archidiakona opolskiego Mikołaja Wolffa w 1447 jako jedną z 51 w [[dekanat Cieszyn|archiprezbiteracie cieszyńskim]] (pod nazwą ''Czechowicz'')<ref>{{cytuj pismo | czasopismo = Zeitschrift des Vereins für Geschichte und Alterthum Schlesiens | tytuł = Registrum denarii sancti Petri in archidiaconatu Opoliensi sub anno domini MCCCCXLVII per dominum Nicolaum Wolff decretorum doctorem, archidiaconum Opoliensem, ex commisione reverendi in Christo patris ac domini Conradi episcopi Wratislaviensis, sedis apostolice collectoris, collecti| url = http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=15085&from=publication| wolumin = 27| strony = 369-372| rok = 1893 | wydawca = H. Markgraf | miejsce = Breslau| język = de}}</ref>. Na podstawie wysokości opłaty w owym sprawozdaniu liczbę ówczesnych parafian (we wszystkich podłegłych wioskach) oszacowano na 90{{odn|Panic|2010|s=321}}. Wtedy też na terenie Czechowic powstała pierwsza sakralna drewniana budowla, następnie w latach 1772–1779 przebudowana i na jej miejscu powstał kościół pw. św. Katarzyny<ref>[http://www.czechowice-dziedzice.pl/www_2.0/index.php?option=com_content&task=view&id=15&Itemid=15 Strona Miasta]</ref>.
 
Już w XIV wieku Czechowice były wsią szlachecką. Na przełomie XIV i XV wieku jej właścicielami byli bracia Mikołaj i Zbrosław. W latach 30. XV wieku jej właścicielem był Mikołaj [[Czelowie|Czelo]], którego rodzina w następnych dziesięcioleciach urosła do jednej z najbardziej znaczących rodzin szlacheckich księstwa cieszyńskiego{{odn|Panic|2010|s=237-241}}. Częściowy podział Czechowic nastąpił po śmierci cieszyńskiego kanclerza Henryka Czelo w 1500 roku pomiędzy jego synów, jednak z czasem cały majątek ojca skupił się w rękach Kacpra Czelo{{odn|Panic|2010|s=237}}. W okresie [[Reformacja|Reformacji]] Czelowie pozostali [[katolicyzm|katolikami]], podobnie jak nowi właściciele Czechowic, tj. Sokołowscy z Sokołowic{{odn|Panic|2011|s=271}}. W trakcie ich rządów kościół św. Katarzyny przez cały czas pozostawał w rękach katolików{{odn|Panic|2011|s=294}}. W 1675 Czechowice zostały nabyte przez Fryderyka Aleksandra barona Kotulińskiego z Kotulina. Jego syn i następca Franciszek Karol Kotuliński został starostą [[Dolny Śląsk|Dolnego]] i [[Górny Śląsk|Górnego Śląska]]<ref name="Szlacheckie%2520siedziby%2520na%2520%25C5%259Al%25C4%2585sku%2520Cieszy%25C5%2584skim siedziby na Śląsku Cieszyńskim">{{cytuj książkę| nazwisko = Makowski| imię = Mariusz| autor link = Mariusz Makowski| tytuł = Szlacheckie siedziby na Śląsku Cieszyńskim| wydawca= Regio/[[Muzeum Śląska Cieszyńskiego]]| miejsce = Cieszyn| rok = 2005| strony = 292-295| isbn=80-239-6051-2}}</ref>. W latach 1765-1856 właścicielami Czechowic była z kolei rodzina Renardów{{r|Szlacheckie siedziby na Śląsku Cieszyńskim}}.
 
Najstarsze osadnictwo Czechowic rozciągało się wzdłuż Potoku Czechowickiego<ref>[[:Plik:Matthaeus Schubarth, Ducatus Teschinensis.jpg|Mapa Księstwa Cieszyńskiego Matthaeusa Schubartha z 1736]]</ref>. W dobrach należących do właścicieli Czechowic z czasem rowijały się liczne niewielkie osady, które były często bądź wchłonięte lub administracyjnie podporządkowane. W 1602 po raz pierwszy wzmiankowano dwie niewielkie osady w pobliżu Czechowic: Bożyszka i Trzemsza, przy czym ta druga została założona prawdopodobnie w XVI wieku na gruntach Czechowic, w XVI i XVII wieku ich panem był Joachim Sokołowski{{odn|Panic|2011|s=185}}. W 1795 powstała kolonia [[Renardowice]]. Czechowice wchłonęły również starą osadę ''Komorowice'' przezwaną ''Czechowicką'' dla odróżnienia od [[Komorowice (Bielsko-Biała)|Komorowic Niemieckich i Polskich]], wzmiankowaną w dokumencie Liber Fundationis Episopatus Vratislaviensis jako ''Muthindorf'' (później ''Mückendorf'', od niemieckiego ''mücke'' czyli [[komarowate|komar]]). Stało się to przede wszystkim wraz z powstaniem nowoczesnej samorządnej gminy w drugiej połowie XIX wieku.
Do połowy XIX w. Czechowice i Dziedzice były niewielkimi wsiami granicznymi na północno-wschodnim krańcu [[Księstwo Cieszyńskie|Księstwa Cieszyńskiego]]. Później rozwój tych miejscowości był ściśle związany z biegnącymi tędy [[linia kolejowa|liniami kolejowymi]]. W 1855 Dziedzice otrzymały pierwsze połączenie kolejowe z [[Bogumin]]em oraz pobliskim [[Bielsko|Bielskiem]] w ramach [[Kolej Północna|Kolei Północnej]]. W kolejnym roku linię tę przedłużono do [[Oświęcim]]ia, a w następnych latach do [[Kraków|Krakowa]] i [[Lwów|Lwowa]]. Kiedy w 1867 zbudowano kolejną linię do leżącej ówcześnie w Prusach [[Pszczyna|Pszczyny]], Dziedzice stały się jednym z największych węzłów kolejowych na północy [[Austro-Węgry|Austro-Węgier]]. W 1889 ułożono drugą linię torów na trasie Bogumin-Dziedzice aby usprawnić transport. Przy tej właśnie [[linia kolejowa|linii kolejowej]] zaczęły powstawać pierwsze duże zakłady przemysłowe: fabryka podkładów kolejowych (1890), rafineria nafty "Schodnica" (1896), fabryka przetwórstwa metalowego "Cynkownia" (1896), Kopalnia Węgla Kamiennego "Silesia" (wiercenia rozpoczęto w 1900), rafineria nafty "Vacuum Oil Company" (1905), zakład przetworów żywicznych, przetwórnia ryb morskich, fabryka brykietów węglowych, kilka cegielni i inne. W tym samym okresie nastąpił gwałtowny rozwój Dziedzic, zarówno pod względem demograficznym, jak i kulturowo-oświatowym. Były one bardzo silnym ośrodkiem polskiej myśli narodowej na skalę całego Śląska Cieszyńskiego. Rozrost gospodarczy – i siłą faktu ludnościowy – ośrodka czechowickiego i dziedzickiego nie uchodzi także uwagi Kościoła rzymskokatolickiego, czego wyrazem jest założenie przez [[Jezuici|jezuitów]] Domu Rekolekcyjnego (1905) z myślą o potrzebach środowiska robotniczego nie tylko miejscowego, ale i całego [[Śląsk Cieszyński|Śląska Cieszyńskiego]] i [[Górny Śląsk|Górnego Śląska]]; stanowił on jednocześnie odpowiedź polskiego Towarzystwa Jezusowego na skierowany do jezuitów na świecie apel wzmożenia troski duszpasterskiej względem środowisk [[robotnik|robotniczych]] i [[proletariat|klasy robotniczej]].
 
Według [[Austro-Węgry|austriackiego]] spisu ludności z 1900 w Czechowicach w 420 budynkach na obszarze 2831 hektarów mieszkało 3964 osób, co dawało gęstość zaludnienia równą 140 os./km², z tego 3798 (95,8%) mieszkańców było [[kościół łaciński|katolikami]], 72 (1,8%) [[luteranizm|ewangelikami]] a 94 (2,4%) wyznawcami [[judaizm]]u, 3481 (87,8%) było polsko-, 253 (6,4%) niemiecko- a 46 (1,2%) czeskojęzycznymi. Z kolei w Dziedzicach w 156 budynkach na obszarze 564 hektarów mieszkało 1618 osób, co dawało gęstość zaludnienia równą 286,9 os./km², z tego 1492 (92,2%) mieszkańców było katolikami, 40 (2,5%) ewangelikami a 86 (5,3%) wyznawcami judaizmu, 1322 (81,7%) było polsko-, 192 (11,9%) niemiecko- a 36 (2,2%) czeskojęzycznymi<ref name="spiss">{{cytuj książkę|autor=|tytuł=Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XI. Schlesien|url=http://wiki-commons.genealogy.net/images/8/89/Oesterreich-11.djvu?djvuopts&page=11|miejsce=Wien|rok=1906|język=de}}</ref>. Łącznie w 576 budynkach na obszarze 3395 (33,95&nbsp;km²) hektarów mieszkało 5582 osób, co dawało gęstość zaludnienia równą 164,4 os./km², z tego 5290 (94,8%) mieszkańców było katolikami, 112 (2%) ewangelikami a 180 (3,2%) wyznawcami judaizmu, 4803 (86%) było polsko-, 445 (8%) niemiecko- a 82 (1,5%) czeskojęzycznymi. Do 1910 roku łączna liczba budynków wzrosła do 751 a mieszkańców do 9492 osób (gęstość zaludnienia 279,6 os./km²), w tym w Czechowicach blisko dwukrotnie do 7056 a w Dziedzicach do 2436. Odsetek osób niemieckojęzycznych wzrósł do 9,2% a czeskojęzycznych do 3,9%, ewangelików do 3,4%, żydów do 3,8%<ref>{{cytuj książkę|autor=Ludwig Patryn (ed)|tytuł=Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien|url=http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=11734|miejsce=Troppau|rok=1912|język=de}}</ref>.
[[Plik:Członkowie Sokoła w Dziedzicach (1914).jpg|thumb|250px|[[Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Dziedzicach|Drużyna Sokoła w Dziedzicach]], która w 1914 roku wstąpiła do [[Legion Śląski|Legionu Śląskiego]].]]
Po upadku monarchii austro-węgierskiej w 1918 i podziale Śląska Cieszyńskiego w 1920, Czechowice i Dziedzice znalazły się w granicach Polski. Nadal trwał rozwój przemysłowy Dziedzic, który wkrótce pociągnął za sobą rozwój sąsiednich Czechowic. Powstała fabryka Spółki Akcyjnej Przemysłu Elektrycznego "Czechowice" (1921), Fabryka Kabli Clement Zahm Spółka z o.o. (1928), fabryki zapałek, maszyn i pomp, rowerów, papieru i wiele innych. Nadal wysoka była aktywność kulturalna i polityczna mieszkańców. Powstało kilka domów kultury, w których działały [[Macierz Ziemi Cieszyńskiej|Macierz Szkolna Księstwa Cieszyńskiego]], [[Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Dziedzicach]], "Siła", [[Związek Strzelecki]], [[Związek Legionistów Polskich]]. Działało kilka chórów, kilka amatorskich scen teatralnych, kina i liczne kluby sportowe. Czechowice i Dziedzice znalazły się w gronie przodujących gmin w ówczesnym województwie śląskim. W latach 30. w dzielnicy [[Lesisko (Czechowice-Dziedzice)|Lesisko]] powstało nowe centrum administracyjno-usługowe w ówczesnej gminie Czechowice.
=== II wojna światowa ===
[[Plik:Statue camp.jpg|thumb|Pomnik poświęcony ponad 100 polskim [[Żydzi|Żydom]] zamordowanym w 1945]]
W okresie [[Okupacja niemiecka ziem polskich (1939–1945)|okupacji niemieckiej]] tereny te zostały włączone do [[III Rzesza|Rzeszy Niemieckiej]]. Rozpoczęły się przymusowe zsyłki na roboty w głąb [[III Rzesza|Rzeszy]], wywłaszczenia, łapanki uliczne i domowe, deportacje do [[Obozy niemieckie 1933–1945|obozów koncentracyjnych]], wyroki śmierci i publiczne egzekucje. Zniszczono całe polskie życie organizacyjne i polityczne oraz polskie szkolnictwo. Do 1940 istniały samodzielne gminy Czechowice i Dziedzice, które wkrótce połączono w jedną jednostkę organizacyjną. Podczas okupacji Niemcy zmienili nazwę miasta na ''Tschechowitz'' (1943-45). W miejscowości od 1942 roku funkcjonował jeden z sieci obozów koncentracyjnych administrowany przez [[Hauptamt Volksdeutsche Mittelstelle]] przeznaczonych dla Polaków na Śląsku – [[Polenlager]] Tschechowitz-Dzieditz<ref>{{cytuj stronę | url =http://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php.en?action=2.2&id=1001 | tytuł =Polenlager Tschechowitz-Dzieditz, Bundesarchiv | data dostępu = 2013-01-11 | autor = | opublikowany =bundesarchiv.de | praca = | data = | język =en}}</ref>. 12 lutego 1945 na tereny miasta wkroczyła [[Armia Czerwona]], a pierwszym komendantem posterunku [[Milicja Obywatelska|Milicji Obywatelskiej]] został żołnierz [[Narodowe Siły Zbrojne|Narodowych Sił Zbrojnych]] [[Henryk Flame]], który jednak w kwietniu 1945 przeszedł do konspiracji i zyskał później miano ''Króla Podbeskidzia''.
 
=== Dzieje powojenne ===
Od maja 1945 do 11 kwietnia 1949 na terenie miasta (''Dziedzice'') funkcjonował ''Specjalny Punkt Etapowy Zachodni'', jeden z trzech największych w Polsce punktów [[repatriacja|repatriacyjnych]], przez który przewinęło się około 500 tys. ludzi (z ogólnej liczby 1,3 mln repatriantów)<ref>{{cytuj stronę | url =http://www.czechowice-dziedzice.pl/www_2.0/index.php?option=com_content&task=view&id=264&Itemid=93 | tytuł =Specjalny Punkt Etapowy Zachodni w Dziedzicach | data dostępu = 2013-01-11 | autor =Towarzystwo Przyjaciół Czechowic-Dziedzic | opublikowany =czechowice-dziedzice.pl | praca = | data = | język =pl}}</ref>.
Po zakończeniu II wojny światowej gmina bardzo szybko podniosła się z wojennych strat. Początkowo istniała zbiorowa [[gmina Czechowice-Dziedzice (wiejska)|gmina Czechowice-Dziedzice]], następnie podzielona na dwie odrębne jednostki. 1 stycznia 1951 [[gmina Dziedzice|gminę Dziedzice]] włączono do [[gmina Czechowice|gminy Czechowice]], nadając równocześnie (powiększonej) gminie Czechowice prawa miejskie i zachowując "Czechowice" jako nazwę miasta<ref>{{Dziennik Ustaw|1950|57|514}}</ref>. Wywołało to niezadowolenie mieszkańców Dziedzic, którzy podjęli działania na rzecz przywrócenia nazwy Dziedzice. W wyniku tych starań 22 listopada 1958 zmieniono nazwę miasta na ''Czechowice-Dziedzice''<ref>{{Monitor Polski|1958|89|496}}</ref>, która obowiązuje do dnia dzisiejszego.
 
[[Plik:Statue brotherhood of weapon1.JPG|thumb|left|Pomnik Braterstwa Broni z czasów [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|PRL]]. Ledwie widoczny dzisiaj napis na cokole głosi: ''Wspólnie przelana krew na polach bitew scementowała na zawsze polsko-radzieckie braterstwo broni'']]
 
W 1975, po [[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|reformie administracyjnej kraju]], miasto pozostało w [[Województwo katowickie (1975–1998)|województwie katowickim]] pomimo sąsiedztwa z [[Bielsko-Biała|Bielskiem-Białą]], stolicą nowo powstałego [[województwo bielskie|województwa bielskiego]]. Dwa lata później przyłączono do Czechowic-Dziedzic ówczesną [[gmina Ligota (województwo katowickie)|gminę Ligota]] ([[Ligota (województwo śląskie)|Ligota]], [[Bronów (województwo śląskie)|Bronów]], [[Zabrzeg]]) oraz [[Bestwina (gmina)|gminę Bestwina]] ([[Bestwina]], [[Bestwinka]], [[Janowice (województwo śląskie)|Janowice]], [[Kaniów (województwo śląskie)|Kaniów]]), która uzyskała ponowną niezależność w 1982. Od 1999 [[Czechowice-Dziedzice (gmina)|gmina Czechowice-Dziedzice]] przynależy do [[województwo śląskie|województwa śląskiego]] ([[Powiat bielski (województwo śląskie)|powiat bielski]]). Pod koniec lat dziewięćdziesiątych XX stulecia w czasie burmistrzowania [[Jan Berger (polityk)|Jana Bergera]] nastąpiło również lepsze uzgodnienie insygniów miejskich z odczuciami mieszkańców. W odpowiedzi na starania miasta przygotowano od 1999 nowe insygnia, ostatecznie zatwierdzone w 2001. Także w 1999 Stolica Apostolska ustanowiła patronem miasta [[Andrzej Bobola|św. Andrzeja Bobolę]]<ref>{{cytuj stronę| url =http://www.czechowice-dziedzice.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=260&Itemid=7 | tytuł =Św. Andrzej Bobola – patron naszego miasta | data dostępu = 20 września 2008| autor = | język =}}</ref>, co nastąpiło w odpowiedzi na starania miasta, pamiętającego, iż miasto to było pierwszym miejscem uroczystego postoju relikwii Świętego przy ich powrocie do kraju, jak również jego wstawiennictwu przypisywano wsparcie w katastrofach przemysłowych, zwłaszcza przy zatrzymaniu [[Pożar w rafinerii w Czechowicach-Dziedzicach|pożaru rafinerii]].
 
W maju 2010 przez miasto i okolice przeszła fala [[powódź|powodziowa]], powodując znaczne szkody.
* Herb miasta przedstawia złotego półorła śląskiego na błękitnym tle oraz wizerunek [[Andrzej Bobola|św. Andrzeja Boboli]] – patrona miasta.
* Flaga miasta jest błękitna z czarnym pasem u dołu. Czarny pas symbolizuje katastrofy, w których zginęło 98 osób: [[Pożar w rafinerii w Czechowicach-Dziedzicach|Pożar w rafinerii w 1971]] oraz katastrofy górnicze (1974, 1979).
* Logo miasta zostało stworzone w 2011 roku przez Paweła Kapczyńskiego – laureata konkursu rozpisanego przez władze miejskie<ref>{{cytuj stronę | url =http://czechowice-dziedzice.pl/www_2.0/index.php?option=com_content&task=view&id=2437&Itemid=93 | tytuł =Konkurs na logo rozstrzygnięty | data dostępu = 2012-04-10| autor = | opublikowany =Urząd Miejski | praca = | data = | język =pl}}</ref>. Tworzy go zaokrąglony niebieski pas przecinany przez zielony, nad którym znajduje się czerwona kropka. Niebieski kolor symbolizuje rzeki i zbiorniki wodne, zielony do natury, bogactwa przyrodniczego, lasów, a pomarańczowa kropka wskazuje na zapał, pasję i pracowitość, które charakteryzują mieszkańców Czechowic-Dziedzic oraz podkreśla ciepło i kolor życia.. Logo zostało przyjęte uchwałą nr XXIII/198/12 Rady Miejskiej w Czechowicach-Dziedzicach z dnia 29 maja 2012 r<ref>{{cytuj stronę | url =http://www.eurzad.czechowice-dziedzice.pl/pobierz.seam?zbior=1&plikId=175587&zalId=151542 | tytuł =Uchwała Nr XXIII/198/12 Rady Miejskiej w Czechowicach-Dziedzicach z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie ustanowienia logo Gminy Czechowice-Dziedzice oraz zasad jego używania i wykorzystywania. | data dostępu = 2012-06-11 | autor = | opublikowany =Urząd Miejski w Czechowicach-Dziedzicach | praca = | data = | język =pl}}</ref>.
 
== Architektura ==
=== Obiekty zabytkowe ===
[[Plik:Zamek i park 1.jpg|thumb|[[Pałac Kotulińskich]]]]
Do obiektów zabytkowych Czechowic-Dziedzic wyróżnionych w rejestrze zabytków województwa śląskiego należą<ref>{{cytuj stronę | url =http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Zabytki_w_Polsce/rejestr-zabytkow/zestawienia-zabytkow-nieruchomych/stan%20na%2030.09.13/SLS-rej.pdf | tytuł =Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków województwa śląskiego | data dostępu = 2013-11-01 | autor = | opublikowany =nid.pl | praca = | data = | język =}}</ref>:
* [[Pałac Kotulińskich]], wybudowany 1729 r. – poł. XVIII w., [[rokoko]]wy. Obok park krajobrazowy o pow. 1 ha z aleją bukową.
* Zespół zabudowań dworskich (przy pałacu Kotulińskich): spichlerz pierwotnie warowna siedziba właścicieli, 2 czworaki, zarządcówka, stajnia, budynek ogrodowy, założenie terenów zielonych (w tym 3 stawy i 3 aleje spacerowe)
== Kultura ==
=== Miejska Biblioteka Publiczna ===
Miejska Biblioteka Publiczna działa od 1949 roku. Jej zbiory na koniec 2010 roku liczyły 269&nbsp;757 woluminy oraz zarejestrowano 12&nbsp;533 czytelników<ref>{{cytuj stronę | url =http://mbp.czechowice-dziedzice.pl/o-bibliotece-mainmenu-2 | tytuł =O bibliotece – dane statystyczne | data dostępu = 2012-06-28 | autor = | opublikowany =mbp.czechowice-dziedzice.pl | praca = | data = | język =pl}}</ref>.
 
W 2011 roku czechowicka biblioteka zajęła pierwsze miejsce w ogólnopolskim rankingu bibliotek przygotowanym przez dziennik [[Rzeczpospolita (gazeta)|Rzeczpospolita]] oraz Instytut Książki<ref>{{cytuj stronę | url =http://www.instytutksiazki.pl/images1/File/bibloteki_ranking%202011.pdf | tytuł =Ranking bibliotek | data dostępu = 2012-06-28 | autor = | opublikowany =instytutksiazki.pl | praca = | data = | język =pl}}</ref>.
 
=== Miejski Dom Kultury ===
Miejski Dom Kultury powstał w 1924 roku. Placówka jest m.in. głównym organizatorem odbywających się w mieście kulturalnych imprez cyklicznych. Od 1925 roku przy MDKu dzała również Kino Świt<ref>{{cytuj stronę | url =http://www.czechowice-dziedzice.pl/www_2.0/index.php?option=com_content&task=view&id=43&Itemid=44 | tytuł =Miejski Dom Kultury | data dostępu = 2012-06-28 | autor = | opublikowany =Urząd Miejski w Czechowicach-Dziedzicach | praca = | data = | język =pl}}</ref>.
 
W MDKu działalność prowadzi również Izba Regionalna oraz swą siedzibę ma Towarzystwo Przyjaciół Czechowic-Dziedzic.
[[Plik:Mdk Panorama noc.jpg|thumb|Miejski Dom Kultury oraz Kino "Świt"]]
* Kino "Świt" w Miejskim Domu Kultury, organizującym także imprezy cykliczne, np. [[Alkagran]].
* [[Multikino]] w centrum handlowym [[Stara Kablownia]]<ref>{{cytuj stronę | url =http://www.starakablownia.pl/kino,s10.html | tytuł =Kino | data dostępu = 2013-11-06| autor = | opublikowany =starakablownia.pl | praca = | data = | język =}}</ref>
 
=== Imprezy cykliczne ===
Głównymi organizatorami cyklicznych imprez kulturalnych w Czechowicach-Dziedzicach są Miejski Dom Kultury oraz Miejska Biblioteka Publiczna<ref>{{cytuj stronę | url =http://www.czechowice-dziedzice.pl/www_2.0/index.php?option=com_content&task=view&id=46&Itemid=47 | tytuł =Cykliczne imprezy kulturalne | data dostępu = 2012-06-28 | autor = | opublikowany =Urząd Miejski w Czechowicach-Dziedzicach | praca = | data = | język =pl}}</ref>.
 
* Karnawałowy Ogródek Teatralny – KOT
Działalność przemysłowa obejmuje między innymi sektory: samochodowy, elektroenergetyczny, metalurgii miedzi, kabli i przewodów, wyrobów elektrotechnicznych, organiczny, ceramiki budowlanej, betonów, tartaczny, zapałczany, odzieży i bielizny osobistej, mięsny i piekarniczy.
 
Do największych działających tu zakładów należą<ref>{{cytuj stronę | url =http://www.czechowice-dziedzice.pl/www_2.0/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=26 | tytuł =Gospodarka | data dostępu = 2012-07-05 | autor = | opublikowany =Urząd Miejski w Czechowicach-Dziedzicach | praca = | data = | język =pl}}</ref>: [[Valeo]], [[Przedsiębiorstwo Górnicze Silesia|PG Silesia]], [[PKP Cargo]] S.A. Zakład Taboru, Walcownia Metali Dziedzice S.A., [[Grupa Lotos|Lotos]] Terminale S.A. oraz [[TRW Automotive]].
 
=== Handel ===
[[Plik:POL Czechowice-Dziedzice Stara Kablownia.jpg|thumb|[[Stara Kablownia]]]]
Na terenie dawnej fabryki kabli otwarto w 2013 roku centrum handlowe [[Stara Kablownia]]<ref>{{cytuj stronę | url =http://www.starakablownia.pl | tytuł =Stara Kablownia | data dostępu =2012-04-06| autor = | opublikowany =www.starakablownia.pl | praca = | data = | język =pl}}</ref>. Jej powierzchnia użytkowa wynosi 19&nbsp;000 m²<ref>{{cytuj stronę | url =http://www.starakablownia.pl/dla-najemcow | tytuł =Dla najemców | data dostępu = 2014-11-10 | autor = | opublikowany =starakablownia.pl | praca = | data = | język =pl}}</ref>.
 
Poza Starą Kablownią największe sklepy w mieście to [[Kaufland]], Dom Handlowy „Dziedzic”prowadzony przez Zeta sp. z o.o. oraz „Walcownik” prowadzony przez [[Powszechna Spółdzielnia Spożywców „Społem”|Społem PSS]].
== Sport ==
=== Obiekty sportowe ===
Spośród obiektów sportowo-rekreacyjnych, miasto posiada<ref>{{cytuj stronę | url =http://www.czechowice-dziedzice.pl/www_2.0/index.php?option=com_content&task=view&id=50&Itemid=51 | tytuł =Obiekty sportowe | data dostępu = 2013-01-19 | autor = | opublikowany =czechowice-dziedzice.pl | praca = | data = | język =}}</ref>:
* Stadion Miejski
* Basen kryty "Wodnik"
W Czechowicach-Dziedzicach mieści się siedziba [[Dekanat Czechowice-Dziedzice|dekanatu czechowickiego]], w którego skład wchodzi 12 parafii, z których w mieście zlokalizowanych jest 8: [[parafia św. Andrzeja Boboli w Czechowicach-Dziedzicach|św. Andrzeja Boboli]], [[parafia św. Barbary w Czechowicach-Dziedzicach|św. Barbary]], [[parafia Jezusa Chrystusa Odkupiciela w Czechowicach-Dziedzicach|Jezusa Chrystusa Odkupiciela]], [[parafia św. Katarzyny w Czechowicach-Dziedzicach|św. Katarzyny]], [[parafia św. Maksymiliana Kolbego w Czechowicach-Dziedzicach|św. Maksymiliana Kolbego]], [[parafia Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w Czechowicach-Dziedzicach|NMP Królowej Polski]], [[parafia Najświętszej Maryi Panny Wspomożenia Wiernych w Czechowicach-Dziedzicach|NMP Wspomożenia Wiernych]], [[parafia św. Stanisława BM w Czechowicach-Dziedzicach|św. Stanisława Biskupa i Męczennika]].
 
Miasto jest położone na terenie [[Diecezja cieszyńska|diecezji cieszyńskiej]] [[Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP|Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego]], który obejmuje [[Parafia Ewangelicko-Augsburska w Czechowicach-Dziedzicach|parafię w Czechowicach-Dziedzicach]]. W mieście działalność duszpasterską prowadzą także inne kościoły protestanckie: [[Kościół Adwentystów Dnia Siódmego]] ze [[Zbór Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w Czechowicach-Dziedzicach|zborem w Czechowicach-Dziedzicach]], [[Kościół Zielonoświątkowy w RP|Kościół Zielonoświątkowy]] oraz [[Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa]]<ref>{{cytuj stronę | url = http://www.czechowice.chwz.in | tytuł = Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa – zbór w Czechowicach-Dziedzicach | data dostępu = 2013-03-31 | opublikowany = czechowice.chwz.in}}</ref>.
 
Swoją działalność na terenie miasta prowadzą również dwa [[Świadkowie Jehowy|Chrześcijańskie Zbory Świadków Jehowy]]<ref>Dane według raportów [https://apps.jw.org/P_SRCHMTGMAPS wyszukiwarki zborów] (www.jw.org) z 22 maja 2014.</ref><ref>{{cytuj pismo | tytuł = Kongres na „Śląskim” | czasopismo = Gazeta Czechowicka | wolumin = 16 (106) | data = 2006-08-04 | wydawca = | miejsce = | issn = 1644-3438}}</ref> ([[Sala Królestwa]] ul. Legionów<ref>{{Cytuj stronę | url = http://wiadomosci.czecho.pl/19413-nowa-sala-krolestwa-swiadkow-jehowy | tytuł = Nowa Sala Królestwa Świadków Jehowy | data = 12 wietnia 2016 | opublikowany = czecho.pl | data dostępu = 2017-05-12}}</ref>) oraz [[Świecki Ruch Misyjny „Epifania”]]<ref>{{cytuj stronę | url = http://epifania.pl/zbory/czechowice-dziedzice.php | tytuł = Świecki Ruch Misyjny „Epifania” – Zbór w Czechowicach-Dziedzicach | data dostępu = 2012-06-26 | opublikowany = epifania.pl}}</ref>.
 
== Polityka ==
Czechowice-Dziedzice są siedzibą [[Czechowice-Dziedzice (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej]]. Zgodnie z ustawą o samorządach z 1990 roku, gmina posiada Burmistrza Miasta i Gminy – organ władzy wykonawczej i Radę Miejską – organ władzy stanowiącej i kontrolnej.
 
Funkcję burmistrza od 2006 roku pełni [[Marian Błachut]]. W latach 1990–2006 funkcję burmistrza pełnił [[Jan Berger (polityk)|Jan Berger]]. W [[Wybory samorządowe w Polsce w 2014 roku|wyborach samorządowych w 2014 roku]] Marian Błachut został wybrany na trzecią kadencję uzyskując 57,30% głosów w I turze wyborów<ref>{{cytuj stronę | url =http://www.czechowice-dziedzice.pl/www_3.0/aktualnosc-887-oficjalne_wyniki_wyborow_na_burmistrza.html | tytuł =Ostateczne wyniki wyborów Burmistrza | data dostępu = 2012-06-26 | autor = | opublikowany =Urząd Miejski w Czechowicach-Dziedzicach | praca = | data = | język =pl}}</ref>.<!-- Frekwencja wyniosła %<ref>{{cytuj stronę | url = | tytuł = | data dostępu = | autor = | opublikowany =| praca = | data = | język =pl}}</ref>. -->
 
Rada Miejska w Czechowicach-Dziedzicach jest organem stanowiącym i kontrolnym gminy. W jej skład wchodzi 21 radnych wybranych przez mieszkańców w wyborach powszechnych<ref>{{cytuj stronę | url =http://www.czechowice-dziedzice.pl/www_2.0/index.php?option=com_content&task=view&id=4&Itemid=4 | tytuł =Rada Miejska | data dostępu = 2012-06-26 | autor = | opublikowany =Urząd Miejski w Czechowicach-Dziedzicach | praca = | data = | język =pl}}</ref>. Funkcję przewodniczącego Rady VII kadencji (2014-2018) pełni Damian Żelazny<ref>{{cytuj stronę | url =http://www.czechowice-dziedzice.pl/www_3.0/strona-196-przewodniczacy_rady_miejskiej.html | tytuł =Przewodniczący Rady Miejskiej | data dostępu = 2017-01-19| autor = | opublikowany =Urząd Miejski w Czechowicach-Dziedzicach | praca = | data = | język =pl}}</ref>.
 
=== Miasta partnerskie ===
{| class="wikitable"
|-
|colspan=3 align=center | '''Miasta partnerskie'''<ref>{{cytuj stronę | url =http://www.czechowice-dziedzice.pl/www_2.0/index.php?option=com_content&task=view&id=18&Itemid=18 | tytuł =Miasta partnerskie | data dostępu = 2012-07-06 | autor = | opublikowany =Urząd Miejski w Czechowicach-Dziedzicach | praca = | data = | język =pl}}</ref>
|-
! Miasto
[[Plik:Czechowice-Dziedzice - fotopolska.eu (114173).jpg|thumb|Dworzec autobusowy w 2010 roku]]
{{osobny artykuł|Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej Czechowice-Dziedzice|Miejski Zakład Komunikacyjny w Bielsku-Białej}}
Na terenie Czechowic-Dziedzic działa Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej Czechowice-Dziedzice, działające od 1 czerwca 1980 roku<ref>{{cytuj stronę| url =http://www.pkmczechowice.pl/kategoria/o_firmie | tytuł =PKM Czechowice-Dziedzice – O firmie | data dostępu = 5 stycznia 2011| autor = | język =}}</ref>. Zakład działał wcześniej jako oddział Zakładu Komunikacyjnego nr 7 w [[Tychy|Tychach]], który wchodził w skład Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Komunikacji w Katowicach.
 
Ponadto do Czechowic-Dziedzic kursuje również linia nr 50 Miejskiego Zakładu Komunikacyjnego w Bielsku-Białej, jeżdżą też autobusy [[PKS w Bielsku-Białej|PKS Bielsko-Biała]] oraz działa prywatna firma przewozowa Mar-Bus obsługująca linie do [[Bronów (województwo śląskie)|Bronowa]], [[Janowice (województwo śląskie)|Janowic]], [[Oświęcim]]ia, [[Dankowice (województwo śląskie)|Dankowic]] i [[Pszczyna|Pszczyny]].
=== Transport drogowy ===
[[Plik:Czechowice-Dziedzice - fotopolska.eu (114180).jpg|thumb|Ulica Juliusza Słowackiego – deptak widziany ze skrzyżowania z ulicą Kolejową]]
Przez miasto przebiega [[Droga krajowa nr 1 (Polska)|Droga krajowa nr 1]], będąca częścią trasy europejskiej [[E75 (trasa europejska)|E75]]. Droga jest położona w zachodniej części miasta. Wzdłuż drogi znajduje się 9 skrzyżowań, w tym 4 z [[Sygnalizacja świetlna|sygnalizacją świetlną]]. Łączna długość dróg publicznych wynosi około 258 km, z czego 74 km stanowią drogi powiatowe, a 169 km drogi gminne<ref>{{Cytuj stronę | url =http://www.eurzad.czechowice-dziedzice.pl/pobierz.seam?zbior=1&plikId=172746&zalId=147794 | tytuł =Lokalny Program Rewitalizacji na lata 2007-2013 | data dostępu = 2013-08-04 | autor = | opublikowany =eurzad.czechowice-dziedzice.pl | praca = | data =2009 (aktualizacja styczeń 2012) | język =pl}}</ref>.
 
Rolę [[strefa piesza|deptaka]] spełnia fragment ul. Juliusza Słowackiego między ulicami Kolejową i Niepodległości oraz Plac Wolności.
 
=== Transport lotniczy ===
Czechowice-Dziedzice nie posiadają własnego [[lotnisko|lotniska]]. Na terenie [[Kaniów (województwo śląskie)|Kaniowa]] wybudowano [[lotnisko Kaniów]] i Bielski Park Techniki Lotniczej w Bielsku Białej, którego otwarcie nastąpiło 11 września 2008<ref>{{Cytuj stronę |imię = |nazwisko = |autor = |url =http://www.wiadomosci.czecho.pl/5427-park-techniki-lotniczej-juz-otwarty |tytuł =Park Techniki Lotniczej już otwarty |praca = |opublikowany =czecho.pl |strony = |data =12 września 2008 |data dostępu =2012-06-11 |język =pl}}</ref>. W ramach inwestycji, oprócz pasa startowego o długości 700 metrów i szerokości 22 metrów powstaje 7500 m² hal produkcyjnych, 2500 m² hangarów, stacja paliw, budynek kontroli lotów. W Bielskim Parku Techniki Lotniczej ma odbywać się produkcja samolotów ([[Orka EM-11C]]), [[szybowiec|szybowców]], [[samolot ultralekki|samolotów ultralekkich]] i symulatorów lotów. Lądowisko ma działać w otoczeniu budowanych zakładów, ale ma tez spełniać funkcję punktu tankowania dla samolotów lecących na południe Europy, jak również planowana jest usługa powietrznego taxi.
 
Najbliższe lotnisko to [[lotnisko Bielsko-Biała Aleksandrowice]].