Gąsienicowe Stawy: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 184 bajty ,  3 lata temu
red., drobne techniczne
(red., drobne techniczne)
__NOTOC__
[[Plik:Stawy Gąsienicowe.jpg|thumb|200px|Stawy Gąsienicowe]]
[[Plik:Czarny Staw Gąsienicowy a2.jpg|thumb|200px|Czarny Staw]]
[[Plik:Kościelec a10.jpg|thumb|200px|Zadni Staw w ścianie [[Kościelec (Tatry)|Kościelca]]]]
[[Plik:Kurtkowiec i czerwone.jpg|thumb|200px|Kurtkowiec i Czerwone Stawki]]
'''Gąsienicowe Stawy''' ([[język{{w słowackijęzyku|sk|słow.]] ''Gąsienicove plesá''}}, [[język{{w niemieckijęzyku|de|niem.]] ''Gąsienica-Seen''}}, [[język{{w węgierskijęzyku|hu|węg.]] ''Gąsienica-tavak''}}) – grupa jezior (w [[Tatry|Tatrach]] nazywane są one stawami) w [[Dolina Gąsienicowa|Dolinie Gąsienicowej]]. Jest to, najliczniejsza w całych polskich [[Tatry|Tatrach]] grupa stawów w jednej dolinie. W dotychczasowej literaturze turystycznej podawana jest przeważnie liczba 22 stawów. Jednak daneinformacje te, zarówno liczba stawów, jak i ich dane metryczne, bazujące jeszczebazując na przedwojennych pomiarach, nie zgadzają się ze stanem obecnym. Według nowszych danych z obserwacji satelitarnych niektóre z tych stawów już wyschły, innea zmniejszyłypowierzchnia swojąinnych powierzchnięsię zmniejszyła{{fakt|data=2017-06}}.
 
1. W części zachodniej, w [[Dolina Zielona Gąsienicowa|Dolinie Zielonej Gąsienicowej]] znajdują się:
* [[Zielony Staw Gąsienicowy]] (3,764  [[hektar|ha]])
* [[Długi Staw Gąsienicowy]] (1,564 ha)
* [[Kurtkowiec]] (1,536 ha z wyspą)
* [[Jedyniak]] (0,006 ha)
* [[Samotniak]] (wyschnięty)
2. W części wschodniej, w [[Dolina Czarna Gąsienicowa|Dolinie Czarnej Gąsienicowej]] znajdują się tylko 2dwa stawy:
* [[Czarny Staw Gąsienicowy]] (17,94 ha)
* [[Zmarzły Staw Gąsienicowy]] (0,28 ha)
 
Dane metryczne stawu [[Mokra Jama]] nie są podawane w turystycznej literaturze, pomijany jest on też w wykazach stawów, warto jednak gojest wymienić, gdyżdobrze znany jestturystom dobrze turystom,znajduje występuje tużsię przy bardzo ruchliwym szlaku turystycznym i w porównaniu z kilkoma innymi opisywanymi jest dość znaczny. Oprócz tych wymienionych stawów w Dolinie Gąsienicowej istnieją jeszcze okresowe, nieduże oczka wodne.
 
Najgłębszym z Gąsienicowych Stawów jest Czarny Staw Gąsienicowy (51  m – trzeci co do głębokości staw Tatr). On też jest największy pod względem powierzchni. Najwyżej położony jest Zadni Staw Gąsienicowy (1852  m n.p.m.), najniżej – Mokra Jama. Najmniejsze są Jedyniak i Dwoiśniak. Wyschnął już Samotniak i jeden z Dwoiśniaków, zanika jeden z Troiśniaków. Wszystkie nazwy stawów są ludowego pochodzenia (z wyjątkiem nazwy stawu Samotniak). Zbiorowe określenie Gąsienicowe Stawy pochodzi od Doliny Gąsienicowej, ta zaś nazwa od [[Gąsienica (nazwisko)|Gąsieniców]] – nazwiska pierwszych jej właścicieli. W ludowym nazewnictwie używano nazwy Stawy.
 
Stawy te są pochodzenia polodowcowego, w większości znajdują się w [[cyrk lodowcowy|cyrkach lodowcowych]]. Niektóre, jak np. Dwoisty Staw, wypełniają zagłębienia pomiędzy zwałami głazów i [[piarg]]ów. Kotlinowy Stawek wypełniapowstał zagłębieniew zagłębieniu po tzw. [[Lód martwy|martwych bryłachmartwym lodulodzie]]. Stan wody naw stawach jest na ogół dość wyrównany. Najwyższe stany przypadają w okresie wiosennych roztopów, najmniejsze w jesieni i w zimie. Poziom wody w stawach podnosi się też po dużych opadach deszczu (przeważnie z jednodniowym opóźnieniem). Niektóre ze stawów dają początek potokom; z Czarnego Stawu wypływa [[Czarny Potok Gąsienicowy|Czarny Potok]], z Zielonego Stawu [[Sucha Woda Gąsienicowa|Sucha Woda]].
 
Naturalnie wW stawach tych nie występowały ryby. Wiele z nich zostało jednak w latach 50. i 60. XX wieku sztucznie zarybionych poprzez wpuszczenie do nich [[pstrąg]]ów. Było to nieprzemyślane działanie, o skutkach szkodliwych dla fauny tych stawów. W zimnych [[jezioro oligotroficzne|oligotroficznych]] jeziorach tatrzańskich fauna drobnych zwierząt mogących stanowić pokarm dla ryb jest bardzo uboga. Pstrągi te w niektórych stawach wyginęły zupełnie, w innych nieliczne wegetują, wyjadając drobne bezkręgowce. Największą szkodę spowodowało zarybienie Dwoistego Stawu. Występował w nim będący [[relikt glacjalny|polodowcowym reliktem]] skorupiak [[skrzelopływka bagienna]] i; było to jedyne stanowisko tego gatunku w całej Polsce. Najprawdopodobniej właśnie zarybienie było przyczyną jego wyginięcia; w niewielkim stawku pstrągi wyniszczyły go zupełnie, same zaśnim w zimie wyginęły – zarybiający nie wzięli pod uwagę, że w zimie staw ten traci wodę pod lodem. [[Tatrzański Park Narodowy (Polska)|TPN]] nie wyklucza w przyszłości [[Restytucja gatunku|restytucji]] skrzelopływki przy pomocy osobników z [[Wyżni Mały Furkotny Stawek|Wyżniego Małego Furkotnego Stawku]]<ref>http://www.poznajtatry.pl/templates/pliki-mp3/Hala.mp3</ref>.
 
== Zobacz też ==
{{osobny* artykuł|[[Jeziora tatrzańskie}}]]
 
{{Przypisy}}
== Bibliografia ==
# {{Cytuj książkę |imię=Zofia |nazwisko= Radwańska-Paryska |imię2=Witold Henryk |nazwisko2= Paryski|tytuł= Wielka encyklopedia tatrzańska|miejsce=Poronin|wydawca= Wyd. Górskie|rok=2004 |isbn = 83-7104-009-1}}
# {{Cytuj pismo | autor=Magdalena i Tomasz Zwijacz Kozica | tytuł=Tatrzańskie pojezierze | rok=2008 | czasopismo=[[Tatry (czasopismo)|Tatry]] | id={{ISSN|0867-4531}} | wolumin= | oznaczenie=Nr 2 (24), Wiosna 2008 | miejsce=Zakopane | wydawca=Tatrzański Park Narodowy | strony=s. 70-71}}
# {{Cytuj książkę |nazwisko=Szafer |imię=Władysław |autor link=Władysław Szafer |tytuł=Tatrzański Park Narodowy |rok=1962 |wydawca= Zakład Ochrony Przyrody PAN}}
# {{Cytuj książkę|imię=Józef |nazwisko=Nyka |autor link= Józef Nyka|tytuł=Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XIII |miejsce=Latchorzew |rok=2003 |wydawca=Wyd. Trawers |isbn= 83-915859-1-3}}
== Linki zewnętrzne ==
* {{SgKP|II|508}}
Anonimowy użytkownik