Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 7 bajtów ,  2 lata temu
m
Usunięto kategorię "Polscy duchowni katoliccy"; Dodano kategorię "Duchowni archidiecezji lubelskiej" za pomocą HotCat, WP:SK
|www =
}}
'''Franciszek Ksawery Mikołaj Zabłocki''' [[Łada (herb szlachecki)|herbu Łada]], krypt.: ''F*** D*** Z***; F. M. D. Z.; F. Z.; F*** Z***'', (ur. [[2 stycznia]] [[1752]], zm. [[10 września]] [[1821]] w [[Końskowola|Końskowoli]]) – [[komedia|komediopisarz]] i poeta polski, publicysta, tłumacz, ksiądz katolicki, [[wolnomularstwo|wolnomularz]]<ref>[[Ludwik Hass]], Sekta farmazonii warszawskiej, Warszawa 1980, s. 248.</ref>, członek czynny [[loża wolnomularska|loży wolnomularskiej]] [[Świątynia Izis]].<ref>Stanisław Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738-1821, w: Archiwum Komisji Historycznej, t. XIV, Kraków 1930, s. 338.</ref>, protokolista [[Komisja Edukacji Narodowej|Komisji Edukacji Narodowej]], sekretarz [[Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych|Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych]], regent Wydziału Edukacji Kancelarii [[Straż Praw|Straży Praw]]<ref>Józef Wojakowski, Straż Praw, Warszawa 1982, s. 117.</ref>.
 
== Życiorys ==
Pochodził z rodziny szlacheckiej herbu Łada. Urodził się jako syn Stanisława (zmarł wcześnie) i Barbary z Pruszyńskich, ''secundo voto'' Chmielowskiej (od roku 1758). Kształcił się u [[pijarzy|pijarów]] (kolegium) w [[Międzyrzecz (rejon korzecki)|Międzyrzeczu Koreckim]], następnie wstąpił do nowicjatu [[jezuici|jezuickiego]], który opuścił po 3 latach. Około roku 1770 przez pewien czas przebywał na dworze Antoniego Górskiego, stolnika ciechanowskiego. Pomimo porzucenia zakonu jezuitów, związany był blisko z warszawskim literackim środowiskiem pojezuickim - w roku 1774 był współautorem ''Pieśni wszystkich Horacjusza przekładania różnych''. W tym samym roku (12 czerwca 1774) został urzędnikiem (protokolistą) w kancelarii [[Komisja Edukacji Narodowej|Komisji Edukacji Narodowej]]. Od 23 września do 20 grudnia 1774 wizytował (wespół z Adamem Jakukiewiczem) szkoły departamentu ruskiego, czyli województwa: wołyńskie, kijowskie, bracławskie i podolskie. W latach 1774-1777 był autorem "Zabaw Przyjemnych i Pożytecznych". W tym okresie przyjaźnił się z byłym jezuitą [[Franciszek Dionizy Kniaźnin|Franciszkiem Dionizym Kniaźninem]], korzystając także ze wsparcia [[Adam Naruszewicz|Adama Naruszewicza]] (pomieszkiwał wówczas w pojezuickim budynku przy ul. Brzozowej). Był także związany z dworem [[Adam Kazimierz Czartoryski|Adama Kazimierza Czartoryskiego]], prawdopodobnie przez jakiś czas pełnił nawet funkcję osobistego sekretarza księcia Czartoryskiego. Około roku 1778 poślubił aktorkę o imieniu Katarzyna, a rok później owdowiał. W roku 1778 został zauważony przez Komisję Edukacji Narodowej i króla, dzięki swemu przekładowi ''Dzieł...'' C. de Saint-Réala, które zostały zakwalifikowane do czytania w szkołach podległych Komisji. W sierpniu 1780 [[Stanisław August Poniatowski]] nagrodził Zabłockiego medalem "Merentibus" i 100 dukatami (wypłaconymi dopiero 8 lutego 1781) za komedię ''Zabobonnik''. Jej fragmenty czytał królowi na obiedzie czwartkowym (stałym bywalcem tych obiadów stał się jednak dopiero po roku 1783). Przez niemal 7 lat współpracował regularnie z Teatrem Narodowym (1781-1783, 1785-1788: otrzymywał comiesięczną gażę za przygotowanie kilku komedii rocznie). Dnia 11 września 1783 mianowany (na miejsce ks. Stefana Rousselu) członkiem [[Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych|Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych]]. W roku 1784, przez kilka miesięcy zastępował sekretarza Towarzystwa, a 4 lata później (26 kwietnia 1788) został już faktycznym sekretarzem (w miejsce poważnie chorego [[Grzegorz Piramowicz|Grzegorza Piramowicza]]). Za swoją wytrwałą pracę był dwukrotnie nagrodzony (1788, 1791). Aktywnie współpracował w redakcji podręczników (współautor podręcznika do nauczania fizyki), a po śmierci [[Franciszek Bohomolec|Franciszka Bohomolca]] (1784) sporządził pełny inwentarz Drukarni Nadwornej. Dnia 1 października 1787, dzięki Szkatule Królewskiej, spłacił wszystkie swe długi.
 
W czasie [[Sejm Czteroletni|Sejmu Czteroletniego]] (1788-1792) był czołowym poetą-publicystą [[Stronnictwo Patriotyczne|Stronnictwa Patriotycznego]]. W swych utworach opowiadał się za wartościami reprezentowanymi przez ten obóz. Jest też uznawany za autora wielu anonimowych [[paszkwil]]i z tego okresu, które w bezprecedensowy sposób atakowały przeciwników politycznych, w szczególności [[Franciszek Ksawery Branicki|Franciszka Ksawerego Branickiego]]. W roku 1791 (lipiec), przy wsparciu [[Ignacy Potocki|Ignacego Potockiego]], został regentem kancelarii Wydziału Edukacyjnego [[Straż Praw|Straży Praw]]. W październiku 1792, jako urzędnik Komisji złożył przysięgę na wierność [[konfederacja targowicka|konfederacji targowickiej]] (ze względu na bezpieczeństwo brata Antoniego, konsula Rzeczypospolitej w Chersoniu). Został desygnowany przez konfederację do zasiadania (ponownie) w Towarzystwie do Ksiąg Elementarnych.<ref>Złota księga szlachty polskiej, r. XII, Poznań 1890, s. 156.</ref>. Był powstańcem [[Insurekcja kościuszkowska|insurekcji kościuszkowskiej]] (akces doń zgłosił wraz z bratem 19 kwietnia 1794). Już 5 dni później (24 kwietnia) został powołany do Komisji Paszportowej Rady Zastępczej Tymczasowej. Trzy tygodnie później (14 maja) otrzymał powołanie do Komisji Indagacyjnej (obie nominacje potwierdziła Rada Najwyższa Narodowa odpowiednio: 22 czerwca i 17 lipca 1794). Jednocześnie (od 13 VI do 30 X 1794), pełnił obowiązki sekretarza Wydziału Instrukcji Rady Najwyższej Narodowej, sprawując m.in. kontrolę nad ruchem wydawniczym. Brał też czynny udział w [[Obrona Pragi|obronie Pragi]]. Po upadku powstania, będąc w depresji, zaprzestał działalności literackiej i wyjechał do [[Rzym]]u (lato 1795), gdzie odbył studia teologiczne został księdzem (przyjął święcenia kapłańskie). Kiedy po 2 latach (1797), za namową Adama Kazimierza Czartoryskiego, wrócił do kraju, przyjął (1798) posadę proboszcza (po [[Józef Koblański|Józefie Koblańskim]]) w [[Góra Puławska|Górze-Jaroszynie]] koło Puław, a w roku 1800 w Końskowoli (po Grzegorzu Piramowiczu), gdzie przez wiele lat opiekował się chorym Franciszkiem Dionizym Kniaźninem<ref> ''Dzieje Końskowoli'', (red.) Ryszard Szczygieł, Końskowolskie Towarzystwo Regionalne, [[Lublin]] 1988, ss. 81-82.</ref>. Zmarł tam 10 września 1821, w wieku 69 lat.
[[Plik:Memorial table of Franciszek Zabłocki and Grzegorz Piramowicz.jpg |thumb|250px|Tablica pamiątkowa ku czci Franciszka Zabłockiego i Grzegorza Piramowicza w kościele pw. Znalezienia Krzyża Św. i św. Andrzeja w Końskowoli]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Straży Praw]]
[[Kategoria:Zmarli w 1821]]
[[Kategoria:PolscyDuchowni duchowniarchidiecezji katoliccylubelskiej]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Końskowolą]]
[[Kategoria:Zabłoccy herbu Łada|Franciszek]]