Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 2207 bajtów ,  2 lata temu
kolejne rozwinięcie z przypisami/bibliogr. > Życiorys, inne meryt.-redakcyjne
| Data i miejsce urodzenia = [[28 sierpnia]] [[1833]]<br />[[Birmingham]]
| Data i miejsce śmierci = [[17 czerwca]] [[1898]]<br />[[Londyn]]
| Narodowość = Anglik<ref>Uznawany powszechnie za Anglika, był w istocie pochodzenia [[Walijczycy|walijskiego]] (A. Lys Baldry, ''Burne-Jones'', dz. cyt., s. 19).</ref>.
| Dziedzina sztuki = [[malarstwo]]
| Styl = prerafaelityzm (mistyczny estetyzm)
| Ważne dzieła =
| Muzeum artysty =
| www =
}}
Sir '''Edward Coley Burne-Jones''' (ur. [[28 sierpnia]] [[1833]] w [[Birmingham]], zm. [[17 czerwca]] [[1898]] w [[Londyn]]ie) – angielski malarz, jeden z czołowych przedstawicieli nurtu [[prerafaelici|prerafaelitów]] i główny jego propagator w Europie.
 
== Życiorys ==
[[Plik:Frederick Hollyer Edward Burne-Jones and William Morris 1874.jpg|thumb|220px|Z Williamem Morrisem w Grange (1874)]]
Urodził się jako syn skromnego rzemieślnika (ramiarza) Edwarda Richarda Jonesa i Elizabeth Coley, zmarłej kilka dni po porodzie. Jako 11-latek zaczął uczęszczać do rygorystycznej King Edward's School, wyróżniając się wśród najlepszych uczniów. Zainteresowany tam rysunkiem, uczestniczył potem w zajęciach organizowanych przez miejscową szkołę artystyczną. Przygotowując się zgodnie z życzeniem ojca do stanu duchownego, w 1853 podjął jednak odpowiednie studia w [[Uniwersytet Oksfordzki|oksfordzkim]] Exeter College<ref>A. Lys Baldry: ''Burne-Jones'', dz. cyt., s. 16-17.</ref>; tam zawarł znajomość z [[William Morris|Williamem Morrisem]], który pozostał jego dozgonnym przyjacielem. PoWspólne zapoznaniupoglądy sięi wupodobania 1854skierowały zich ''Malarzamiobu współczesnymi''ku [[Johnrosnącemu Ruskin|J.zainteresowaniu Ruskina]]sztuką zbliżyłna sięgruncie do prerafaelitów, szczególnie zafascynowany twórczością [[Dante Gabriel Rossetti|Gabriela Rossettiego]]. Niewiele starszy artysta skłonił go do poświęceniapasjonowania się sztuceliteraturą i zrezygnowaniahistorią ze studiów teologicznych, a także uzyskał dla niego pierwsze poważne zamówienia, którymi najczęściej były kartony do [[witraż]]y o tematyce średniowiecznej <ref>Gśredniowiecza. Crepaldi:Zarazem ''Rossettidziałania i prerafaelici'', dz. cyt., s. 116.</ref>. Burne-Jones okazał sięstudyjne w istocietym znakomitymkierunku samoukiem;przeciwstawiały choćich nigdyideowo nieówczesnej ukończył„cywilizacji regularnychprzemysłu studiów,i zmaszyn” powodzeniembędącej opanowałzaprzeczeniem wszystkie techniki malarstwaestetyzmu.
 
Po zapoznaniu się w 1854 z ''Malarzami współczesnymi'' [[John Ruskin|J. Ruskina]] Burne-Jones zbliżył się do środowiska prerafaelitów, szczególnie zafascynowany twórczością [[Dante Gabriel Rossetti|Gabriela Rossettiego]]. Niewiele starszy artysta skłonił go do poświęcenia się sztuce i zrezygnowania ze studiów teologicznych, a także uzyskał dla niego pierwsze poważne zamówienia (1857-1860), którymi najczęściej były kartony do [[witraż]]y o tematyce średniowiecznej <ref>G. Crepaldi: ''Rossetti i prerafaelici'', dz. cyt., s. 116; A. Lys Baldry: ''Burne-Jones'', dz. cyt., s. 28-30.</ref>. Burne-Jones okazał się w istocie znakomitym samoukiem; choć nigdy nie ukończył regularnych studiów, z powodzeniem opanował wszystkie techniki malarstwa.
W 1860 r. poślubił Georgianę Macdonald, siostrę dawnego szkolnego kolegi, z którą miał dwoje dzieci: Filipa (ur. 1861) i Margaret (ur. 1866). Była ona również autorką pierwszej biografii artysty. Współpracował ze spółką artystyczną W. Morrisa i brał udział w wykańczaniu tworzonej przez niego siedziby (tzw. Red House). W 1864 wybrano go członkiem Old Water Color Society, gdzie wystawiał swe prace, stopniowo zyskując poprawę warunków finansowych. W 1871 i 1873 odbył dwie kolejne podróże do Włoch odwiedzonych już w 1859 r. Bezpośrednie zetknięcie ze sztuką mistrzów renesansu zarówno dostarczyło mu wielu tematów twórczych, jak i pozwoliło uzupełnić niedostatki techniki malarskiej<ref>G. Crepaldi: ''Rossetti i prerafaelici'', dz. cyt., s. 120.</ref>.
 
W 1860 r. poślubił Georgianę Macdonald, siostrę dawnego szkolnego kolegi, z którą miał dwoje dzieci: Filipa (ur. 1861) i Margaret (ur. 1866). Była ona również autorką pierwszej biografii artysty. Współpracował zez spółkąfirmą artystyczną W. Morrisa i brał udział w wykańczaniu tworzonej przez niego siedziby (tzw. Red House). W 1864 wybrano go członkiem Old Water Color Society, gdzie wystawiał swe prace, stopniowo zyskując poprawę warunków finansowych i bytowych. W 1871 i 1873 odbył dwie kolejne podróże do Włoch odwiedzonych już wjesienią 1859 r. Bezpośrednie zetknięcie ze sztuką mistrzów renesansu zarówno dostarczyło mu wielu tematów twórczych na przyszłość, jak i pozwoliło uzupełnić niedostatki techniki malarskiej<ref>G. Crepaldi: ''Rossetti i prerafaelici'', dz. cyt., s. 120.</ref>.
W 1894 królowa [[Wiktoria Hanowerska|Wiktoria]] przyznała mu tytuł [[baronet]]a Rottingdean i Grange. Mając nadwerężone zdrowie, zmarł w londyńskim [[Fulham]] jako niespełna 65-letni wskutek pogrypowych powikłań.
 
Przełomowym w jego karierze twórczej okazał się rok 1877, kiedy wspólnie z czterema innymi artystami zaprezentował swe prace na wystawie urządzonej w [[Londyn|stołecznej]] Grosvenor Gallery. Sukces ten w rok później zyskał potwierdzenie na skalę międzynarodową podczas ekspozycji tych prac na Wystawie Powszechnej w Paryżu. Następne dziesięciolecie przyniosło mu renomę największego z żyjących angielskich artystów<ref>G. Crepaldi: ''Rossetti i prerafaelici'', dz. cyt., s. 126.</ref>. W rzeczywistości to on upowszechnił nurt prerafaelicki w kontynentalnej Europie, wyprzedzając w popularności swych nauczycieli i przyjaciół<ref>A. Konopacki: ''Prerafaelici'', dz. cyt., s. 12.</ref>.
W ostatnich latach życia tworzył monumentalne kompozycje, wyróżniając się przy tym ogromną aktywnością w innych zakresach (m.in. ilustracje książkowe, projekty wyposażenia wnętrz, scenografie teatralne). Szczytowe powodzenie osiągnął przedstawiając swe prace podczas kolejnej paryskiej Wystawy Powszechnej (1889). W 1894 królowa [[Wiktoria Hanowerska|Wiktoria]] przyznała mu tytuł [[baronet]]a Rottingdean i Grange. Mając nadwerężone zdrowie, zmarł w londyńskim [[Fulham]] jako niespełna 65-letni wskutek pogrypowych powikłań<ref>G. Crepaldi: ''Rossetti i prerafaelici'', dz. cyt., s. 126.</ref>.
 
== Twórczość ==
* ''Święty Jerzy zabijający smoka'', 1868, Art Gallery of New South Wales, Sydney
* ''Pochwała Wenus'', 1868, Laing Art Gallery, Newcastle on Tyne
* ''Maria ZambakoZambaco'', 1870, Neuss Clemens Sels Museum
* ''Fyllis i Demofoon'', 1870, Birmingham Museum and Art Gallery
* ''Ogród Hesperyd'', 1870-73, zbiory prywatne
* ''Sybilla Delphica'', 1886, Manchester Art Gallery
* ''Morska głębina'', 1887, Fogg Art Museum, Harvard Univ., Cambidge (Mass.)
* ''Sponsa de Libano'' (''Oblubienica z Libanu''), 1891, Walker Art Gallery, Liverpool
* ''Portret Ignacego J. Paderewskiego'' (rysunek), 1892, Muzeum Narodowe w Warszawie
* ''Wieczorny spokójspoczynek'' (''Vespertina Quies''), 1893, Tate Britain
* ''Miłość wśród ruin'', 1894, [[Wolverhampton]] (Wightwick Manor)
 
 
== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Crepaldi | imię = Gabriele | tytuł = Rossetti i prerafaelici | data = 2006 | wydawca = Rzeczpospolita | miejsce = Warszawa | isbn = 978-83-60688-07-6 | strony =}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Lys Baldry | imię = Alfred | tytuł = Burne-Jones | data = [1910] | wydawca = Spółka Wydawnicza w Łodzi}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Konopacki | imię = Adam | tytuł = Prerafaelici | data = 1989 | wydawca = Arkady/Henschelverlag | miejsce = Warszawa/Berlin | seria = W kręgu sztuki | isbn = 83-213-3468-7}}
 
== Linki zewnętrzne ==