Sacrum: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 8 bajtów ,  3 lata temu
m
m (→‎Sacrum w religiach: drobne redakcyjne)
'''Sacrum''' ([[łacina|łac.]]) – sfera [[świętość|świętości]]. Wokół niej koncentrują się [[wiara religijna|wierzenia]] i [[obrzędy]], praktyki [[religia|religijne]]. Właściwość (stała bądź ulotna), która przysługuje niektórym przedmiotom (narzędzia [[kult religijny|kultu religijnego]] – naczynia, święte księgi, szaty), istotom ([[król]], [[kapłan]]), przestrzeniom ([[świątynia]], wzniesienie), okresom (niedziela, czas [[post]]u, [[Wielkanoc]] itp.). Siedzibą ''sacrum'' może stać się wszystko, nawet zwykłe przedmioty; miejsca czy osoby mogą otrzymać tę właściwość lub ją utracić.
Przeciwieństwem sacrum jest [[profanum]] – przestrzeń przeznaczona dla niewtajemniczonych (profanów).
 
Funkcją [[Antropologia kulturowa|antropologiczna]] sacrum jest potrzeba sensu.<ref>C. Geffé, Chrześcijaństwo i przemiany sacrum, s. 140</ref>.
 
== Teoria sacrum według Durkheima ==
 
== Rudolf Otto oraz Mircea Eliade ==
Podobnie jak Durkheim, [[Rudolf Otto]] że pojęcie słowa sacrum nie wystarczy opisać racjonalnie. Jest ono unikalnym zjawiskiem przejawu ludzkiej natury. Numinosum (łac.numen - ”bóstwo”) jest terminem, który wprowadził na równi z sacrum. Ma ono dotyczyć sfery irracjonalnej sacrum. Numinosum jako nieuchwytna i nierozpoznawalna tajemnica, która wywołuje w ludziach zarówno strach jak i intuicyjne przyciąganie.<ref>&nbsp;R. Otto, Świętość, s. 39-55; 59-67; Z. J. Zdybicka, Człowiek i religia, s. 241.</ref>. Stwierdza, wraz z G.van der Leeuwa'em, iż sacrum jest niespotykaną "mocą" ofiarowaną człowiekowi.
 
Wprowadzona przez Otto definicję rozszerzył [[Mircea Eliade|Mircea Eliade'go]] opisując oba zjawiska, sacrum i profanum. Uważa, iż ludzie religijni rozgraniczają dwa światy, na wartości wyższych i wartości niższych. A sacrum pozwala im na znalezienie punktu statecznego pośród chaosu. Dzięki niemu ludzie porządkują swoje życie, określają swoje cele w życiu i dokonują hierarchii wartości. Doświadczając świat w sposób symboliczny, mistyczny, ludzie zapoznają się z nie związana historycznie rzeczywistością sakralną, do której się dopasowują. Dla niego sacrum było światem prawdziwym, a profanum zaś nieprawdziwym.
 
Według niego sacrum przedstawia manifestację niewyrażalnego systemu istniejącego poza światem. Przejawem sacrum może być każdym przedmiotem, gdyż objawia się w dowolny nieograniczony sposób. M.Eliade opisał rodzaje hierofanii, tz. proces przemian przedmiotów jak i sytuacji w świętość.<ref>''R.Otto Świętość'' (1917, wydania polskie 1968, 1993)</ref>.
 
<blockquote>„(sacrum)..jest ona przeciwieństwem tego, co stanowi profanum”<ref>M. Eliade, Sacrum i profanum. O istocie religijności, tłum. R. Reszke, Warszawa 1999, s. 6.</ref></blockquote>M.Eliade rozszerzył definicję religijnego sacrum, zaznaczając, iż wstępuje ono także w sztuce i kulturze.<ref>&nbsp;S. Sawicki, Sacrum w literaturze, s. 13.</ref>.<blockquote>"Sacrum bywa po prostu elementem utworu literackiego, przedmiotem interpretacji, ale może być też perspektywą dla rozważań teoretycznych, która pozwala głębiej wniknąć w istotę poezji, jej funkcję w kulturze, jej sens dla człowieka."<ref>S. Sawicki, Polityka — interpretacja — sacrum, Warszawa 1981, s. 6.</ref></blockquote>
 
== Definicja sacrum według Gerarduss van der Leeuwa ==
[[Gerardus van der Leeuw]] opisywał sacrum jako moc, która była obecna w pierwszych antycznych wiarach, pojęcie [[Bóg|Boga]] wyewoluowało później dlatego też unikał odniesienia do jego postaci.
 
Moc objawiała się poprzez empiryczne doświadczenie niezwykłości, odmienności przedmiotu, poczuciu emocjonalnego dystansu.<ref>G. van der Leeuw, Fenomenologia religii, tłum. J. Prokopiuk, Warszawa 1997, s. 19-20.</ref>.<blockquote>„Dystans dzielący rzeczy i osoby obdarzone mocą od rzeczy i osób jej pozbawionych określamy jako stosunek między tym, co święte, a tym, co świeckie. «To, co święte» jest odgraniczone od innych rzeczy, wyłączone spośród nich (łac. sanctus)”<ref>G. van der Leeuw, Fenomenologia religii, tłum. J. Prokopiuk, Warszawa 1997 s. 41.</ref></blockquote>
 
== Sacrum w religiach ==