Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 7 bajtów ,  2 lata temu
drobne redakcyjne
 
== Wczesne lata ==
Data narodzin Aleksego jest nieznana, wiadomo natomiast, że pochodził z niższych warstw społeczeństwa [[Cesarstwo Bizantyńskie|bizantyjskiego]]. Mimo to udało mu się znaleźć zatrudnienie w administracji, gdzie zaczął jako jako pisarz [[domestyk]]a. Piął się po szczeblach kariery, aż w 1321 roku został mianowany cesarskim parakoimōmenos (urząd zbliżony w obowiązkach do [[szambelan]]a)<ref name=kon>Cavallo Guglielmo, ''The Byzantines'', Wydawnictwo Uniwersytetu Chicago, 1997</ref>. W tym samym roku doszło do sporu między cesarzem [[Andronik II Paleolog|Andronikiem II Paleologiem]] a jego wnukiem [[Andronik III Paleolog|Andronikiem III]]<ref name=Nicol>Nicol Donald M., ''The Last Centuries of Byzantium, 1261-1453'', Wydawnictwo Uniwersytetu Cambridge, 1993</ref><ref name=Bartek>Bartusis Mark C., ''The Late Byzantine Army: Arms and Society 1204-1453'', Wydawnictwo Uniwersytetu Pensylwania, 1997</ref>. Aleksy razem z Janem Kantakuzenem, [[Syrgianes Paleolog|Syrgianesem]] Paleologiem i Teodorem Synadenem, stanęli po stronie młodego następcy tronu w czasie walk dynastycznych. Gdy Andronik III został samodzielnym cesarzem, mianował Aleksego szefem kancelarii cesarskiej (mesazōn) i zarządcą finansów<ref name=Nicol/>. Wysoka pozycja w administracji i na dworze oraz protekcja Jana Kantakuzena, pozwoliły mu na zgromadzenie znacznej osobistej fortuny i budowę własnej warowni nad [[Morze Marmara|Morzem Marmara]]<ref name=Nicol/>.
 
Gdy w czerwcu 1341 roku zmarł Andronik III, pozostawiając dziewięcioletniego następcę [[Jan V Paleolog|Jana]], Kantakuzen wystąpił z roszczeniami do regencji i opieki nad niepełnoletnim władcą. Aleksy pozostawał wówczas wierny swojemu protektorowi i początkowo popierał go w sporze z wdową po Androniku, Anną Sabaudzką i patriarchą Konstantynopola, Janem Kalekasem. Jeszcze przed śmiercią cesarza został nagrodzony przez Kantakuzena tytułem megaduksa, dającym mu dowództwo nad całą flotą cesarstwa<ref name=Nicol/>.
{{osobny artykuł|Bizantyjska wojna domowa (1341-1347)}}
 
Konflikt między stronnictwami, które ukształtowały się na dworze po śmierci Andronika III, narastał. Zwolennicy Kantakuzena rekrutowali się głównie spośród prowincjonalnych magnatów z [[Macedonia (kraina historyczna)|Macedonii]] i [[Tracja|Tracji]]. Jan mógł w zasadzie wystąpić jako nowy kandydat na cesarza, był bowiem najbardziej zaufanym urzędnikiem cesarskim i w praktyce to on rządził państwem. Zdecydował sięZadecydował jednak, że będzie uznawał prawa do tronu nieletniego syna Andronika, dla siebie żądając jedynie regencji. Aleksy, który liczył na to, że Jan sięgnie po tron cesarski, a on sam będzie wówczas drugą osobą w państwie<ref name=Bartek/>, przestał popierać dotychczasowego protektora i przeszedł do obozu Anny Sabaudzkiej<ref name=Nicol/>.
 
Gdy tylko Kantakuzen opuścił [[Konstantynopol]] udając się na wyprawę przeciwko wrogom cesarstwa, którzy chcieli wykorzystać zawirowania na dworze, aby poszerzyć swoje terytoria kosztem Bizancjum, Aleksy wykonał pierwszy ruch przeciwko Janowi. Jako dowódca floty miał obowiązek bronić [[Dardanele|Dardaneli]] przed [[Turcy|Turkami]], tak aby ci nie mogli przerzucić swoich wojsk do [[Europa|Europy]]. Wydał swoim podwładnym błędne rozkazy, chcąc w ten sposób umożliwić Turkom przeprawę, co miałoby wywołać niezadowolenie w Tracji. Próbował również porwać Jana V, ale próba zakończyła się niepowodzeniem i Aleksy musiał zbiec do swojej fortecy nad Morzem Marmara<ref name=Nicol/>.
 
Gdy Kantakuzen powrócił do stolicy, zamiast pozbawić Aleksego urzędów, ułaskawił go i ponownie objął protekcją, co spotkało się z krytyką zarówno oficerów jak i przyjaciół Jana. Przywrócony do łask Aleksy, gdy znalazł się w Konstantynopolu, okazywał swemu protektorowi daleko posuniętą wdzięczność i uległość. Kantakuzen jednak krótko po tym musiał ponownie wyruszyć na wyprawę.
 
Wykorzystując nieobecność Jana w mieście Apokauk zawiązał przeciwko niemu konspirację<ref name=Nicol/>. Pozyskał sobie patriarchę Jana Kalekasa, któremu podał fałszywe informację, jakoby Kantakuzen szykował się do usunięcia go z urzędu. W tym samym czasie spotykał się także z cesarzową Anna, którą przekonywał, że Jan szykuje zamach na nią i jej syna i zamierza samodzielnie objąć władzę. Ludzie z dworu wierzyli Aleksemu, był przecież najbliższym współpracownikiem Jana i przystępowali do spisku. Gdy Aleksy uznał, że jest wystarczająco silny, otwarcie wystąpił przeciwko swemu protektorowi. Uwięził rodzinę Kantakuzenów mieszkającą w Konstantynopolu, wraz z jej klientami i przyjaciółmi. Prawdopodobnie matka Jana, Teodora, zmarła w czasie aresztu. Regentem został ogłoszony patriarcha Kalekas, a Aleksy otrzymał od cesarzowej tytuł prefekta stolicy<ref name=Bartek/>.
 
Gdy do przebywającego po zapoza stolicą Jana doszły informacje o przewrocie, ogłosił się w cesarzem w Didymoteicho w październiku 1341 roku<ref name=Nicol/>. Stronnictwo Aleksego odpowiedziało koronacją [[Jan V Paleolog|Jana V]] na cesarza w listopadzie. Podwójna koronacja stanowiła bezpośredni powód wojny domowej, która będzie toczyła się do 1347 roku. Wojna zakończyła się wprawdzie zwycięstwem [[Jan VI Kantakuzen|Kantakuzena]], ale doprowadziła do ogromnych zniszczeń i strat, a także ukazała głęboki podział w łonie społeczeństwa bizantyjskiego. Po stronie regenta stanęli bowiem magnaci i klasy wyższe natomiast Aleksego i Jana V popierały głównie klasy średnie i niższe- kupcy, rzemieślnicy, handlarze i marynarze<ref name=Bartek/>. Kontrowersje religijnie związane z [[hezychazm]]em przyczyniły się do zwiększenia napięcia i większego okrucieństwa w czasie walk. Konflikt ten nie był więc sporem arystokratów a powszechną wojną, noszącą znamiona konfliktu społecznego<ref name=Nicol/> i religijnego.
 
Kilka dni po koronacji Kantakuzena mieszkańcy [[Edirne|Adrianopola]] zbuntowali się przeciwko arystokratom i uznali władzę stronnictwa Aleksego. Apokauk wysłał więc swojego syna, Manuela, aby zarządzał miastem. W podobnych okolicznościach doszło do buntu niższych warstw społecznych w [[Saloniki|Tessalonikach]], gdzie w 1342 roku miasto zajęła grupa nazywająca się "Zelotami". Ich antyarystokratyczne nastawienie spowodowało zbliżenie z obozem Aleksego, który wysłał do Tessaloniki swojego drugiego syna, Jana.
 
W pierwszych latach konfliktu przewaga była po stronie Aleksego, a Jan Kantakuzen został w lecie 1342 roku zmuszony do ucieczki z kraju i udał się na dwór serbski, do swojego sojusznika Stefana Dušana<ref name=Nicol/>. Sytuacja zaczęła zmieniać się w 1343 roku, kiedy to Kantakuzenowi udało się stworzyć koalicję przeciwko Aleksemu. Wojska jego sojusznika, emira Aydin uderzyły na terytoria kontrolowane przez Aleksego, a sam Kantakuzen wraz z Dušanem odzyskali władzę nad większością Macedonii. Nie udało mu się wprawdzie zdobyć Tessaloniki, ale dzięki pomocy Turków opanował Didymoteicho w [[Tracja|Tracji]]<ref name=Nicol/>. Dzięki tym sukcesom obóz zwolenników Aleksego zaczął słabnąć, wielu przechodziło na stronę Kantakuzena, nawet Manuel, syn Apokauka, opuścił Adrianopol i przyłączył się do Jana<ref name=Nicol/>.
 
Na początku 1345 roku Apokauk i Kalekas odrzucili ofertę pojednania, jaką zaoferował im Kantakuzen. Starając się pozyskać środki na dalszą wojnę Aleksy rozpoczął proskrypcje w Konstantynopolu, przejmując majątki arystokracji. Dla swoich przeciwników zbudował nawet nowy budynek więzienny. 11 czerwca 1345 roku postanowił odwiedzić świeżo ukończone więzienie, poszedł tam jednak bez swoich przybocznych. Więźniom udało się w jakiś sposób uwolnić i doszło do linczu na Apokauku. Więźniowie prawdopodobnie liczyli że usuwając coraz mniej popularnego Aleksego zdobędą względy cesarzowej Anny. Matka Jana V wcale jednak nie cieszyła się po śmierci swego najbardziej zaufanego stronnika. Zwolennikom Aleksego, wśród których znajdowało się wielu [[Gasmouloi]], pozwoliła Anna na bezkarną masakrę około 200 więźniów. Część z nich zabito w kościołach, gdzie próbowali się chronić<ref name=Bartek/>. Śmierć Aleksego nie zakończyła od razu wojny, ale obóz wrogów Kantakuzena znacznie osłabł i pogrążył się w wewnętrznych konfliktach, co spowodowało zwycięstwo Jana w całej wojnie. 3 lutego 1347 roku wkroczył on na czele wojsk do [[Konstantynopol]]a<ref name=Nicol/>.
11 412

edycji