Kosmologia: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 150 bajtów ,  3 lata temu
bibliografia, przypisy harwardzkie
(→‎Bibliografia: szablon)
(bibliografia, przypisy harwardzkie)
{{Przekierowanie|kosmografia|[[Kosmografia (podręcznik)]]}}
'''Kosmologia''' (z [[język grecki|gr.]] ''kósmos'': porządek, wszechświat oraz ''lógos'': słowo, nauka) – pierwotnie dział filozofii rozpatrujący świat materialny w świetle jego ostatecznych przyczyn: termin ten, wprowadzony przez [[Christian Wolff|Christiana Wolffa]], jest już dziś jednak rzadko stosowany, gdyż wyparty został przez zbliżony znaczeniem "[[filozofia przyrody]]"<ref>{{Cytuj odn| autor=Antoni Podsiad | tytuł=Słownik terminów filozoficznych | wydawca=Instytut Wydawniczy Pax | data=2000 | s=457}}</ref>. Obecnie oznacza on głównie naukę empiryczną poszukującą odpowiedzi na pytanie o strukturę i ewolucję [[Wszechświat]]a. Natomiast pochodzenie Wszechświata, choć bywa przedstawiane jako ściśle związane z kosmologią, jest obszarem zainteresowania [[kosmogonia|kosmogonii]], a nie kosmologii<ref>{{cytuj |url=http://genesismission.jpl.nasa.gov/educate/scimodule/Cosmogony/CosmogonyPDF/CosCosmolTT.pdf|tytuł=Cosmogony or Cosmology?|opublikowany=[[NASA|National Aeronautics and Space Administration]] (NASA)|język=en}}</ref>.
 
Przed powstaniem nowożytnych nauk przyrodniczych, przy wyjaśnianiu zasad rządzących Wszechświatem łączono kwestie jego strony [[fizyka|fizycznej]] z problemami natury [[Metafizyka klasyczna|metafizycznej]] ([[kosmologia religijna]]). Powstanie [[ogólna teoria względności|ogólnej teorii względności]] dało podstawę do tworzenia fizycznych [[Model kosmologiczny|modeli Wszechświata]], a co za tym idzie do powstania [[kosmologia fizyczna|kosmologii fizycznej]], obejmującej [[Kosmologia obserwacyjna|kosmologię obserwacyjną]] i [[Kosmologia teoretyczna|kosmologię teoretyczną]]<ref name="Urania0389">{{Cytuj odn| autor = Maślanka, Krzysztof; | tytuł = Refleksje o kosmologii współczesnej: kosmologia wczesnego Wszechświata (I) | czasopismo = [[Urania - Postępy Astronomii|Urania]] | wydawca = [[Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii|PTMA]] | wydanie = 3 (566) | data=marzec 1989 | s = 77–80 | issn = 0042-0794 | oclc=499973597 | url = http://www.urania.edu.pl/pliki/archiwum/urania_1989_03.pdf}}</ref><ref name="Ellis">{{Cytuj odn| autor=George F.R. Ellis | tytuł=Issues in the Philosophy of Cosmology | data=2008 | arxiv=astro-ph/0602280v2 | język=en}}</ref>.
 
== Zobacz też ==
* [[kosmogonia]]
 
{{Przypisy|2}}
 
== Bibliografia ==
* {{Cytuj czasopismo | imię = George F. R. | nazwisko = Ellis | autor link = George Ellis | tytuł=Issues in the Philosophy of Cosmology | data=2008 | arxiv=astro-ph/0602280v2 | język=en | odn=tak }}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Heller | imię = Michał | autor link = Michał Heller | tytuł = Ewolucja kosmosu i kosmologii | wydawca= [[Państwowe Wydawnictwo Naukowe]] | data=1985 | isbn=83-01-04618-X | odn=tak}}
* {{Cytuj książkę | imię = Andrew | nazwisko = Liddle | tytuł = Wprowadzenie do kosmologii współczesnej | wydawca = [[Prószyński i S-ka]] | data=2000 | isbn=83-7255-114-6 | odn=tak}}
* {{Cytuj czasopismo | nazwisko = Maślanka | imię = Krzysztof | tytuł = Refleksje o kosmologii współczesnej: kosmologia wczesnego Wszechświata (I) | czasopismo = [[Urania - Postępy Astronomii|Urania]] | wydawca = [[Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii|PTMA]] | wydanie = 3 (566) | data=1989-03 | issn = 0042-0794 | oclc=499973597 | url = http://www.urania.edu.pl/pliki/archiwum/urania_1989_03.pdf | odn=tak}}
* {{Cytuj książkę | imię = Antoni | nazwisko = Podsiad | tytuł = Słownik terminów filozoficznych | wydawca = [[Instytut Wydawniczy „Pax”]] | rok=2000 | odn=tak}}
 
== Linki zewnętrzne ==
24 390

edycji