Otwórz menu główne

Zmiany

m
|liczba studentów = 19 660 (2015/16) {{odn|HESA 2017}}
|rektor = David John Sainsbury (Cancellor)
|członkostwo =[[Russell Group]]<br />[[Golden Triangle (uniwersytety)|Golden Triangle]]<br />[[Europejskie Stowarzyszenie Uniwersytetów]]<br />International Alliance of Research Universities
|kod mapy = Cambridgeshire
| stopniN = 52 | minutN = 12 | sekundN = 19
Uniwersytet jest konfederacją fakultetów, wydziałów i kolegiów{{odn|Structure|2017}}. Nadzór nad całością sprawuje administracja centralna na czele z wicekanclerzem.
 
=== Kolegia (''{{J|en|Colleges}}'') ===
Uniwersytet tworzy 31 autonomicznych [[College|kolegiów]]:
 
Rolą Fakultetów (''{{J|en|Faculties}}'') jest organizacja nauczania i badań naukowych. Zwykle praca ta jest rozłożona na podjednostki nazywane Wydziałami (''{{J|en|Departments}}'') oraz różnego rodzaju centra naukowe.
Fakultety, wraz z podlegającymi im Wydziałami i innymi jednostkami, zgrupowane są w sześciu Szkołach (''{{J|en|Schools}}'') pełniących rolę administracyjną:
*{{J|en|Arts and Humanities}} - kierunki artystyczne (3256 studentów w roku akademickim 2015/16){{odn|Facts and Figures 2017}}
*{{J|en|Biological Sciences}} - biologia i nauki pokrewne (2588)
*{{J|en|Clinical Medicine}} - nauki medyczne (1040)
*{{J|en|Humanities and Social Sciences}} - nauki społeczne (4921 studentów)
*{{J|en|Physical Sciences}} - fizyka i nauki ścisłe (3031)
*{{J|en|Technology}} - nauki techniczne (3635)
Każda ze Szkół ma swoją Radę (''{{J|en|Council}}''), w której zasiadają przedstawiciele tworzących ją instytucji. Z kolei przedstawiciele Szkół zasiadają w Komisji Głównej.
 
Centralna administracja Uniwersytetu zajmuje budynek ''Senate House'' oraz sąsiadujący z nim od strony zachodniej kompleks budynków otaczających dwa dziedzińce (''Old Schools'').
 
==== Kanclerz (''{{J|en|Chancellor}}'') i Wicekanclerz (''{{J|en|Vice-Chancellor}}'') ====
[[Plik:Cmglee Cambridge graduation Leszek Borysiewicz.jpg|thumb|left|200px|Obecny Wicekanclerz [[Leszek Borysiewicz]]]]Wybierany przez Senat Kanclerz jest statutową głową Uniwersytetu, ale jego rola jest jedynie ceremonialna. Urząd ten pełniony jest dożywotnio. Aktywność publiczna Kanclerza ogranicza się do uroczystego przyznawania honorowych stopni naukowych w trakcie urządzanej raz w roku uroczystości. Odbywa też ceremonialne wizytacje Fakultetów oraz dokonuje otwarć nowych budynków czy wydziałów. Po raz pierwszy Kanclerza powołano w roku 1226{{odn|Stubbings|1995|s=23}}. Obecny Kanclerz, wybrany w październiku 2011 Lord Sainsbury of Turville, jest 108 osobą pełniącą tę funkcję.
 
Wicekanclerz wybierany jest na siedmioletnią kadencję. Jest on najważniejszym urzędnikiem Uniwersytetu zarówno w sferze administracyjnej jak i akademickiej. Posiada najwyższą władzę wykonawczą.
 
Po raz pierwszy Wicekanclerza powołano w roku 1275. Początkowo jego zadaniem było jedynie zastępowanie Kanclerza podczas jego nieobecności bądź śmierci, stąd wicekanclerze powoływania byli ''[[ad hoc]]''. Od połowy XV wieku Kanclerz zajmował się dbaniem o interesy Uniwersytetu na dworze królewskim i był stale nieobecny - jego obowiązki administracyjne przejął w tym okresie Wicekanclerz{{odn|Leedham-Green|1996|s=11}}.
 
==== Prowicekanclerze (''{{J|en|Pro-Vice-Chancellors}}'') ====
Pięciu Prowicekanclerzy powołuje się jako pomocników Wicekanclerza. Wraz z Radą decyduje on o zakresie obowiązków każdego z nich. Urząd Prowicekanclerza sprawowany jest przez 6 lat.
 
==== Registrariusz (''{{J|en|The Registrary}}'') ====
Registrariusz jest urzędnikiem odpowiedzialnym za działania służb obsługujących Uniwersytet, nie mających bezpośredniego związku z jego działalnością akademicką. Pełni on rolę szefa administracji uniwersyteckiej. Jest z urzędu Sekretarzem Rady. Zgodnie ze Statutem odpowiada on za utrzymywanie rejestru członków Uniwersytetu, a także [[immatrykulacja|immatrykulowanych]] studentów, nadanych stopni, dyplomów itp.
 
Urząd Registrariusza jest unikatowy dla Uniwersytetu Cambridge{{odn|500th birthday for Registrary}}. Pierwszy Registrariusz został powołany w roku 1506 i do jego zadań należał między innymi nadzór nad Skarbcem Uniwersytetu (''{{J|en|University Chest}}'', dosł. Skrzynia<ref group="uwaga">W pierwszych wiekach istnienia Uniwersytetu rolę skarbca rzeczywiście pełniła skrzynia. Do dziś w biurze Registrariusza przechowywana jest ponad 600-letnia skrzynia zamykana na 17 zamków. Jej poprzedniczka spłonęła podczas buntu chłopskiego, jaki ogarnął Cambridge w roku 1381. Inną pamiątką po Skrzyni jest używane na Uniwersytecie określenie tworzenia budżetu: ''{{J|en|allocations from the Chest}}'', czyli "przydziały ze Skrzyni".</ref>) oraz sporządzanie i utrzymywanie rejestrów studentów i absolwentów.
 
==== Proktorzy (''{{J|en|Proctors}}'') ====
Co roku wybiera się dwóch Proktorów spośród kandydatów zaproponowanych przez kolegia. Choć jest to jeden z najstarszych urzędów Uniwersytetu - pierwsi proktorzy (wówczas nazywani rektorami) byli powoływani już w połowie XIII wieku, wcześniej niż wicekanclerze, i byli najważniejszymi urzędnikami obok Kanclerza {{odn|Leedham-Green|1996|s=11}} - ich rola jest obecnie głównie ceremonialna. Odpowiadają też oni za utrzymanie dyscypliny wśród studentów i porządku na terenie Uniwersytetu oraz organizują egzaminy. W pracy są wspomagani przez dwóch Proproktorów oraz dwóch Zastępców Proktorów. Zwykle najpierw przez rok sprawowany jest urząd Proproktora, przez kolejny Proktora i na koniec przez rok - Zastępcy Proktora. Atrybutem Proktora jest trzymana przez niego podczas oficjalnych uroczystości księga zawieszona na łańcuchu<ref group="uwaga">Stubbings, 1995: Księga ta, to Statuty Uniwersytetu w wydaniu z roku 1735.</ref>.
 
==== Izba Regentów (''{{J|en|The Regent House}}'') ====
[[Plik:The Senate House - geograph.org.uk - 548365.jpg|thumb|right|300px|Senate House - siedziba władz centralnych Uniwersytetu. Zielone tablice służą do wywieszania wyników egzaminów.]]
Jest to naczelny kolegialny organ zarządzający Uniwersytetu. Rolą Izby Regentów jest zatwierdzanie wszelkich aktów prawnych oraz istotnych decyzji podejmowanych na Uniwersytecie. Zatwierdza też ona doroczne sprawozdania finansowe, a także wybiera członków Rady i Komisji Kontrolnej.
W Skład Izby Regentów wchodzi około 5&nbsp;000 członków:
* Kanclerz, Wysoki Namiestnik (''{{J|en|High Steward}}''), Zastępca Wysokiego Namiestnika, zewnętrzni członkowie Rady
* Rektorzy kolegiów
* Członkowie (''{{J|en|Fellows}}'') kolegiów spełniający warunek rezydencji (czyli mieszkający w odległości nie większej niż 20 mil od Kościoła Uniwersyetckiego)
* Urzędnicy Uniwersytetu
* Inni pracownicy Uniwersytetu spełniający odpowiednie wymagania jego Statutu.
 
Oficjalne zebrania Izby Regentów (a także Senatu), zwoływane przez Kanclerza bądź Wicekanclerza, nazywane są Kongregacjami (''{{J|en|Congregations}}'').
 
==== Senat (''{{J|en|Senate}}'') ====
Do roku 1926 był to najważniejszy organ zarządzający. Następnie jego prerogatywy przejęła Izba Regentów. Do zadań współczesnego Senatu należy wybór Kanclerza oraz Wysokiego Namiestnika. Członkami Senatu są wszyscy członkowie Izby Regentów, Kanclerz, Wicekanclerz oraz wszyscy członkowie Uniwersytetu posiadający stopień magistra bądź wyższy.
 
==== Rada Uniwersytetu (''{{J|en|University Council }}'') ====
Rada sprawuje ogólny nadzór nad administracją Uniwersytetu, określa jego misję, planuje pracę i zarządza zasobami uczelni. Zarządza też ona działalnością charytatywną Uniwersytetu. W skład Rady wchodzi Kanclerz, Wicekanclerz, 19 członków z wyboru oraz 4 członków zewnętrznych. Funkcję Sekretarza Rady pełni Registrariusz.
 
==== Komisja Główna (''{{J|en|General Board}}'') ====
Komisja Główna odpowiada za kwestie związane z organizacją działalności naukowej i edukacyjnej Uniwersytetu.
 
 
Od co najmniej 1456 roku{{odn|Leedham-Green|1996|s=26}} rok akademicki w Cambridge podzielony jest na trymestry:
* ''Michaelmas'' – 1 października - 19 grudnia
* ''Lent'' – 5 stycznia - 25 marca (24 marca w latach przestępnych)
* ''Easter'' – 10 kwietnia - 18 czerwca (17 kwietnia - 25 czerwca, jeśli Niedziela Wielkanocna wypada 20 kwietnia lub później)
Pierwsze ¾ (''{{J|en|Full Term}}'') każdego trymestru poświęcone jest na wykłady i ćwiczenia. Studenci studiów licencjackich zobowiązani są do zamieszkiwania w tym czasie na terenie Uniwersytetu, czyli w promieniu 3 mil (4,82 km) od kościoła ''St Mary the Great'' w centrum miasta. Wykłady i ćwiczenia organizowane są przez Fakultety, przy czym uczęszczają na nie wspólnie studenci różnych kierunków (np. medycyny i weterynarii). Utrwaleniu wiedzy zdobytej na wykładach i sprawdzeniu postępów w nauce służą superwizje przeprowadzane kilka razy w tygodniu na terenie kolegiów przez ich członków. Bierze w nich udział nie więcej niż 3 studentów jednocześnie, a polegają one na omawianiu uprzednio zadanych prac pisemnych bądź odpytywaniu z zagadnień związanych z kierunkiem studiów.
 
==== Muzea ====
Uniwersytet prowadzi 7 muzeów:
* Muzeum Archeologii I Antropologii (''{{J|en|Museum of Archaeology and Anthropology}}'')
* Muzeum Archeologii Klasycznej (''{{J|en|Museum of Classical Archaeology}}'')
* Muzeum Nauk o Ziemi Sedgwicka (''{{J|en|Sedgwick Museum of Earth Sciences}}'')
* [[Fitzwilliam Museum|Muzeum Fitzwilliam]] (''{{J|en|Fitzwilliam Museum}}'')
* Muzeum Historii Nauki Whipple'a (''{{J|en|Whipple Museum of the History of Science}}'')
* Muzeum Polarnictwa (''{{J|en|Polar Museum}}'')
* Muzeum Zoologii (''{{J|en|Museum of Zoology}}'')
Do konsorcjum muzeów Cambridge należy też galeria sztuki ''Kettle's Yard''.
 
Ogród Botaniczny Uniwersytetu w Cambridge założony został w roku 1846. Dla celów edukacyjnych i badawczych gromadzi ponad 8&nbsp;000 gatunków roślin z całego świata.
 
== Siedziba i budynki ==
Nie można wskazać konkretnej lokalizacji Uniwersytetu, gdyż przez wieki jego budynki i tereny poprzerastały tkankę miasta i jego okolic tak, że przeplatają się one z zabudową i infrastrukturą miejską. Siedzibą władz centralnych jest ''{{J|en|Senate House}}'' wraz z przyległymi do niego ''{{J|en|Old Schools}}''. Innym elementem architektury [[Cambridge]] związanym z Uniwersytetem jest kościół ''{{J|en|St Mary’s the Great}}'', którego wieża stanowi punkt widokowy. Instytucją służącą zarówno społeczności lokalnej jak i akademickiej jest szpital {{J|en|Addenbrooke's Hospital}}.
 
Budynki najstarszych kolegiów skupione są w centrum miasta nad brzegiem rzeki [[Cam (rzeka)|Cam]], ale wiele należących do nich nieruchomości rozsianych jest po Cambidge i jego okolicach. Opisy, nieraz bardzo ciekawej, architektury kolegiów można znaleźć w dotyczących je artykułach.
== Historia ==
=== Uniwersytet średniowieczny ===
Za początek istnienia Uniwersytetu Cambridge przyjmuje się rok 1209, kiedy w mieście osiedliła się grupa akademików uchodzących z [[Oksford]]u po tym, gdy tamtejszy uniwersytet zawiesił działalność w odpowiedzi na powieszenie przez władze miasta dwóch studentów oskarżonych o morderstwo{{odn|Leedham-Green|1996|s=3}}. Początkowo studenci i wykładowcy mieszkali w wynajmowanych w mieście kwaterach, jednak z biegiem czasu zaczęli gromadzić się pod wspólnym dachem w specjalnie wynajmowanych domach - hostelach, gdzie mieszkali i słuchali wykładów. Dokumenty z roku 1226 wspominają po raz pierwszy o mianowaniu Kanclerza Uniwersytetu, który z biegiem czasu zyskiwał coraz większą władzę, w tym także sądowniczą<ref group="uwaga">Leedham-Green, 1996: Od roku 1401 kanclerz był wybierany, zwykle na rok lub dwa.</ref>. Do roku 1231 społeczność akademicka w Cambridge okrzepła już na tyle, że zasłużyła sobie na opiekę ze strony króla [[Henryk III Plantagenet|Henryka III]], który wyjął akademików spod władzy jurysdykcji miejskiej oraz zezwolił na pobyt w Cambridge tym jedynie studentom, którzy pobierali nauki u zatwierdzonych nauczycieli. Z roku 1233 pochodzi [[indult]] papieża [[Grzegorz IX|Grzegorza IX]], w którym społeczność akademicką w Cambridge określa mianem uniwersytetu. Z kolei papież [[Mikołaj IV (papież)|Mikołaj IV]] w swoim liście z roku 1290 określił Uniwersytet jako ''studium generale'', co oznaczało między innymi, że uczelnię uznano za mającą zasięg międzynarodowy, a jej wykładowcom dawało prawo nauczania we wszystkich szkołach chrześcijańskiego świata (''ius ubique docendi''). Status ten potwierdził w swojej [[bulla|bulli]] z roku 1318 [[Jan XXII]]<ref group="uwaga">Leedham-Green, 1996: [[Uniwersytet Oksfordzki]] nie doczekał się uznania przez papiestwo takiego statusu nigdy, pomimo iż wielokrotnie o nie występował.</ref>. W międzyczasie, w roku 1284, biskup [[Ely]] ufundował pierwsze kolegium Uniwersytetu - [[Peterhouse]]. Różnica między kolegiami a hostelami polegała na tym, że te pierwsze posiadały trwały majątek, zwykle zapis fundatora powiększany z biegiem czasu o kolejne darowizny, który zapewniał im istnienie. Początkowo w kolegiach studiowała jedynie niewielka grupa uprzywilejowanych studentów zaawansowanych kierunków (teologii i prawa), podczas gdy większość odbywała studia w hostelach. Z biegiem czasu hostele włączane były w skład kolegiów{{odn|J.P.C. Roach et. al.|1959}}.
 
[[Plik:OldCurtCC.JPG|thumb|left|300px|Stary Dziedziniec (''{{J|en|Old Court}}'') kolegium ''Corpus Christi'' - pochodzące z XIV wieku najstarsze zachowane budynki Uniwersytetu.]]
Epidemia [[Czarna śmierć|czarnej śmieci]] z lat 1348-491348–49, która pochłonęła prawie 40% ludności Anglii{{odn|Leader|1988|s=211}}, zmniejszyła liczebność studentów i wykładowców, jednak przyczyniła się paradoksalnie do rozwoju Uniwersytetu - konieczność odtworzenia elit prawniczych i duchownych kraju skłoniła kilku możnych fundatorów do założenia kolejnych kolegiów. W roku 1381 w Cambridge wybuchły zamieszki w wyniku których spłonęło archiwum kolegium ''Corpus Christi'', spalono też dokumenty przechowywane w skarbcu Uniwersytetu i zmuszono Kanclerza oraz rektorów wszystkich kolegiów do zrzeczenia się wszelkich przywilejów nadanych Uniwersytetowi<ref group="uwaga">Roach et al., 1959: Pieczęci, jakimi były opatrzone dokumenty nadań przywilejów połamano, a same pisma pocięto na kawałki i spalono na rynku miasta. Konflikt między odnoszącymi korzyści z przywilejów uniwersytetami oraz niespokojnymi, mającymi zwykle po kilkanaście lat, studentami a mieszczanami, zawyżającymi ceny żywności i zakwaterowania, był w tych czasach na tyle silny, że doczekał się w brytyjskiej kulturze własnego określenia: ''{{J|en|town and gown}}'' (dosł. {{W języku|pl|miasto i toga}}). Dodatkowo w Cambridge istniał też trwały antagonizm między studentami z północnej i z południowej Anglii. W roku 1261 przerodził się on w zamieszki, do których dołączyli mieszkańcy, w wyniku czego splądrowano kilka budynków i spalono rejestry Uniwersytetu. Jeszcze inny konflikt, dotyczący także uniwersytetów w Oksfordzie i Paryżu, wynikał z tego, że część studentów była braćmi zakonnymi, którzy odgrywając ważną rolę w życiu uczelni jednocześnie nie podlegali w pełni jej prawom i dyscyplinie.</ref>. W latach 70. XIV wieku Uniwersytet liczył około 700 członków{{odn|Leedham-Green|1996|s=29}}.
 
W ciągu XIV wieku ukształtowały się demokratyczne ciała kolegialne będące podstawowym elementem samorządności Uniwersytetu. Pierwsze były kongregacje (zgromadzenia) magistrów regentów (''{{J|en|regent masters}}''), czyli absolwentów z tytułem magistra bądź doktora, którzy byli zobligowani do nauczania studentów w ciągu dwóch lat po ukończeniu studiów, co określano mianem regencji (''{{J|en|regency}}''). Następnie uformował się Senat, na który składały się 2 izby: Regentów i Nie-Regentów (tych członków uniwersytetu, którzy nie zajmowali się nauczaniem). Pojawiło się też zwoływane ''ad hoc'' ciało pod nazwą ''{{J|la|Caput Senatus}}''. Początkowo jego zadaniem było ustalanie programu kongregacji. Ponieważ jego członkami byli akademicy starsi wiekiem i stopniem naukowym, z biegiem czasu zaczęło ono ograniczać wpływy kongregacji złożonych w większości z młodych magistrów regentów<ref group="uwaga">Leedham-Green, 1996: Do utraty znaczenia przez regentów przyczynił się też wynalazek druku. Teksty stały się dostępne dla studentów i znikła potrzeba ich publicznego odczytywania, co było wcześniej główną formą nauczania.</ref>.
 
W XV wieku Uniwersytet był już w pełni uformowany: istniały wszystkie najważniejsze urzędy, a kolegia miały zapewniony byt dzięki fundacjom. Około roku 1450 Uniwersytet liczył ok. 1300 członków{{odn|Leedham-Green|1996|s=29}}. Od wstępujących na uniwersytet wymagano jedynie umiejętności czytania i pisania oraz podstawowej znajomości łaciny. Studenci rozpoczynali w tym czasie naukę w wieku około 15-1715–17 lat{{odn|Leedham-Green|1996|s=25}}. Podstawowymi kursami były trwające siedem lat studia [[Sztuki wyzwolone|sztuk wyzwolonych]]{{odn|Leedham-Green|1996|s=16}} (jedynie nieliczni kończyli je w całości{{odn|J.P.C. Roach et. al.|1959}}) albo studia w dziedzinie gramatyki, które jednak nie cieszyły się popularnością. Studiowanie polegało na wysłuchiwaniu tekstów czytanych przez wykładowcę i jego komentarzy. Ćwiczenia miały formę dysput prowadzonych między studentami. Także egzaminy polegały na odbyciu dysput z wykładowcami różnych rang. Po uzyskaniu tytułu magistra można było rozpocząć studia zaawansowane: w dziedzinie teologii bądź [[prawo cywilne|prawa cywilnego]] albo [[prawo kanoniczne|kanonicznego]]. Na Uniwersytecie wykładano też medycynę, ale był to jeden z najmniejszych fakultetów - do roku 1500 odnotowano jedynie 59 jego absolwentów{{odn|Leedham-Green|1996|s=20}}. Już po dotarciu do Anglii prądów [[renesans|renesansowych]]owych, około roku 1488 program kursu sztuk wyzwolonych został zmodyfikowany w duchu humanistycznym{{odn|Leedham-Green|1996|s=30}}.
 
W okresie średniowiecza prawie wszyscy studenci Cambridge pochodzili z Anglii. Walijczycy, Szkoci i Irlandczycy stanowili zaledwie 1% wszystkich studiujących, a niemal wszyscy nieliczni obcokrajowcy byli zakonnikami{{odn|Leader|1988|s=38}}.
 
Na początku XVI wieku ustalił się tradycyjny podział studentów na trzy grupy{{odn|Leedham-Green|1996|s=62-63}}:
* ''noblemen'' - płacili najwyższe czesne, ale zyskiwali możliwość uzyskania stopnia naukowego bez zdawania egzaminów. W kolegiach wraz z innymi zamożnymi studentami określani byli jako ''fellow commoners'', gdyż mieli prawo spożywania posiłków (''commons'') przy jednym stole ze starszymi członkami kolegium (''fellows''). Wyróżniali się też bardziej ozdobnymi togami i nakryciami głowy.
* ''pensioners'' - płacili niższe czesne, które pokrywało koszty ich nauki i zakwaterowania.
* ''sizars'' - płacili najniższe czesne lub nie płacili go wcale, ale byli zobowiązani do wykonywania w zamian prac na rzecz kolegium i Uniwersytetu, takich jak sprzątanie, usługiwanie przy stole, donoszenie opału, pomoc w bibliotece itp.
 
=== Panowanie Tudorów i Reformacja ===
Jedną z czołowych postaci Uniwersytetu pierwszej połowy XVI wieku był [[Jan Fisher]]. Pełnił on funkcję rektora dwóch kolegiów i walnie przyczynił się do utworzenia dwóch kolejnych (''Christ’s'' i ''St John’s''). Sprowadził też do Cambridge [[Erazm z Rotterdamu|Erazma z Rotterdamu]], którego studia i wykłady w latach 1506 i 1511-141511–14 przyczyniły się istotnie do rozwoju nowego, humanistycznego programu nauczania oraz wzmocniły międzynarodową renomę Uniwersytetu. Opracowane przez Erazma wydanie greckiego Nowego Testamentu ([[Novum Instrumentum omne|Novum Instrumentum]]) stało się podstawą do teologicznych dyskusji w intelektualnym kręgu pionierów [[Reformacja|Reformacji]] na Uniwersytecie, do którego należeli między innymi [[Hugh Latimer]] i [[John Rogers]]<ref group="uwaga">Roach et al., 1959: Grupa zwolenników Lutra zbierała się na dyskusje w gospodzie ''White Horse'' nazywanej przez to "Germany".</ref>{{odn|J.P.C. Roach et. al.|1959}}.
 
Ważną [[cezura|cezurą]] w historii Uniwersytetu były lata 1535-461535–46, kiedy dały o sobie znać konsekwencje zerwania przez króla Anglii z katolicyzmem. Choć debaty nad poglądami [[Marcin Luter|Lutra]], ich zwalczanie oraz niszczenie jego pism trwały od początku lat 20. XVI wieku, o zwycięstwie Reformacji na Uniwersytecie zdecydowały nie dyskusje, ale wydarzenia polityczne. W roku 1536 Henryk zakazał nadawania stopni naukowych w dziedzinie prawa kanonicznego (co oznaczało likwidację tego wydziału) oraz nauczania [[Scholastyka (filozofia)|filozofii scholastycznej]], co w praktyce uniemożliwiło Kościołowi katolickiemu kształcenie elit prawniczych i teologicznych. Miejsce zlikwidowanych kierunków zajęło nauczanie języków klasycznych i matematyki, co istotnie podniosło znaczenie i poziom tych dziedzin<ref group="uwaga">Leedham-Green, 1996: Henryk VIII nałożył na każde kolegium obowiązek dawania dwóch publicznych wykładów dziennie: po łacinie i w grece.</ref>. Rozwiązanie w 1536 roku przez [[Henryk VIII Tudor|Henryka VIII]] zakonów, a następnie (1539) przejęcie ich majątku podcięło podstawy finansowe Uniwersytetu i pogorszyło warunki bytowe studentów, z których wielu kwaterowało w klasztorach i domach zakonnych{{odn|Trevelyan|2001|s=17}}. W roku 1545 na dworze planowano całkowitą likwidację kolegiów i przejęcie ich majątku, jednak ostatecznie Henryk VIII zmienił zdanie, a w następnym roku połączył kolegia ''Michaelhouse'' i ''King’s Hall'' tworząc w ten sposób kolegium ''[[Trinity College (Cambridge)|Trinity]]'' - największe spośród wszystkich. Celem tego działania było stworzenie instytucji kształcącej nowe elity urzędnicze i prawne dla dworu oraz kler dla [[Kościół Anglii|Kościoła Anglii]]. W roku 1549 dziekanem wydziału teologicznego został mający międzynarodową renomę wykładowcy protestant [[Martin Bucer]].
 
[[Plik:Wenceslas Hollar - Device of the Cambridge University Press.jpg|thumb|Emblemat Cambridge University Press. Kobieta z odsłoniętymi piersiami symbolizuje [[Alma Mater]] - matkę karmiącą czyli uniwersytet. Trzyma słońce jako źródło światła i kielich, do którego skapują z nieba krople pokarmu duchowego. Wokół motto, które objaśnia rysunek.]]
Lata panowania królowej [[Maria I Tudor|Marii]] wiązały się z krótkotrwałą (1553-581553–58) restytucją katolicyzmu na Uniwersytecie. Wielu wykładowców, w tym większość rektorów kolegiów, została zmuszona do opuszczenia Uniwersytetu. Jednocześnie okres ten zaznaczył się wzrostem liczby studentów oraz rozbudową kolegium ''[[Gonville and Caius College|Gonville and Caius]]''. Po śmierci Marii i objęciu rządów przez [[Elżbieta I Tudor|Elżbietę I]] katolicy zostali stopniowo ostatecznie usunięci z Uniwersytetu, jednak na sile zaczęły przybierać spory między protestantami, w tym zwłaszcza między [[anglikanizm|anglikanami]], a [[purytanizm|purytanami]]. Spory te nierzadko kończyły się usuwaniem oponentów z zajmowanych stanowisk, a nawet ich więzieniem. Mimo tych problemów liczba kolegiów i studentów nadal się powiększała - pod koniec XVII wieku nauki na Uniwersytecie pobierało około 2&nbsp;000 osób. Wzrostowi liczby kolegiów towarzyszył ostateczny zanik instytucji hosteli. Nowe statuty nadane Uniwersytetowi w roku 1570 przez Elżbietę utrwaliły oligarchiczną władzę Wicekanclerza i rektorów kolegiów, pozbawiając niemal całkowicie znaczenia kongregacje regentów. W okresie rządów Tudorów zmianie uległa też organizacja studiów i proweniencja studentów. Podczas gdy celem uniwersytetu średniowiecznego było w pierwszym rzędzie kształcenie kleru, ideałem renesansowym było zapewnianie jak najlepszego wykształcenia warstwom panującym. W Cambridge znacznie wzrosła więc liczba studentów pochodzących z zamożnych, szlacheckich i arystokratycznych rodzin. Z kolei wraz ze zmniejszeniem się znaczenia publicznych wykładów, większość działalności edukacyjnej przejęły kolegia{{odn|J.P.C. Roach et. al.|1959}}.
 
W roku 1573 uniwersytetowi nadano herb{{odn|Coat of Arms 2017}}. Zwyczajowo umieszczana bywa pod nim łacińska dewiza, nie będąca jego częścią: Hinc lucem et pocula sacra ({{W języku|pl|Stąd światło i święte kielichy}}). Jest ona metaforą uniwersytetu jako źródła oświecenia i strawy duchowej<ref group="uwaga">Stubbings, 1995: Motto to pojawia się na początku XVII wieku jak element [[emblemat]]u umieszczanego przez [[Cambridge University Press]] (na swoich wydawnictwach. Choć ma ono formę drugiej połowy heksametru łacińskiego, nie udało się odszukać utworu literackiego, z którego miałoby pochodzić.</ref>{{odn|Stubbings|1995|s=39-40}}.
W okresie panowania Elżbiety ukształtował się w pełni charakterystyczny dla Cambridge system indywidualnego nadzoru nad edukacją studentów sprawowany przez tutorów. Każdy z tutorów miał pod swoją opieką małą grupę studentów, z którymi często mieszkał w jednym pomieszczeniu bądź budynku. Sprzyjało to ścisłemu nadzorowi i nawiązywaniu bliższych relacji, co było korzystne zważywszy na bardzo młody wiek ówczesnych studentów. Rolą tutora była pomoc w nauce i doradzanie studentom oraz kontrola ich zachowania i finansów. Tutor dysponował dużą swobodą w planowaniu programu studiów swoich podopiecznych{{odn|J.P.C. Roach et. al.|1959}}.
 
=== Panowanie Stuartów i wojna domowa ===
Okres panowania [[Jakub I Stuart|Jakuba I]] oznaczał dla Uniwersytetu stałe utrwalanie dominacji anglikanizmu. Stopniowo, na przestrzeni lat 1604-161604–16, obowiązek podpisania deklaracji przestrzegania trzech spośród kanononów Kościoła Anglii<ref group="uwaga">Roach et al., 1959: Kanony te potwierdzały królewską supremację, autorytet należny oficjalnemu modlitewnikowi Kościoła (''{{J|en|The Book of Common Prayer}}'') oraz jego artykuły wiary.</ref> obejmował kolejne grupy wykładowców i studentów.
 
Wśród członków Uniwersytetu dominowały w tym czasie przekonania rojalistyczne i, co za tym szło, postawy lojalistyczne. Powodowało to narastające napięcie między Uniwersytetem, a [[Izba Gmin|Izbą Gmin]], gdzie zasiadało wielu antyrojalistycznie nastawionych purytan. Dochodziło nawet do nakazywanego przez Parlament palenia niektórych teologicznych publikacji członków Uniwersytetu{{odn|J.P.C. Roach et. al.|1959}}.
 
Wydarzenia [[Angielska wojna domowa|angielskiej wojny domowej]] wpłynęły negatywnie na działalność Uniwersytetu. Ponieważ większość studentów i wykładowców była stronnikami króla, podczas gdy władze miasta i jego mieszkańcy opowiedzieli się za Parlamentem, tlący się od wieków konflikt między obydwiema stronami przybrał znacznie na sile. O przewadze miasta decydowała obecność żołnierzy [[Oliver Cromwell|Cromwella]] (skądinąd byłego studenta Uniwersytetu). Nie wykluczano starcia zbrojnego - spodziewający się tego Uniwersytet zamówił w Londynie pewną ilość broni, której większość przechwyciły władze Cambridge. Ostatecznie jednak zaniechano planów oporu i Cambridge, w odróżnieniu od Oxfordu, uniknęło walk, choć skoszarowano w nim część wojsk Cromwella. Straty materialne Uniwersytetu były stosunkowo niewielkie: incydentalne sekwestry majątku, dewastacja kaplic kolegiów i kościołów, zburzenie jednego z mostów nad rzeką Cam. Znacznie dotkliwsze były straty osobowe: wielu wykładowców, w tym rektorów kolegiów uwięziono. Dla "szczególnie złośliwych" członków władz Uniwersytetu urządzono nawet więzienie na jednym z dziedzińców kolegium ''[[St John’s College (Cambridge)|St John’s]]''.
 
=== Lata 1660-18001660–1800 ===
Late te oceniane są jako okres stagnacji w dziejach Uniwersytetu{{odn|J.P.C. Roach et. al.|1959}}. W okresie tym nie powstało żadne nowe kolegium.
[[Plik:Cambridge University, Trinity College, Neville's Court Colonnade.jpg|thumb|left|300px|Krużganki [[Trinity College (Cambridge)#Architektura i ważniejsze obiekty|Dziedzińca Nevile'a]] kolegium ''{{J|en|Trinity}}'', w których Newton eksperymentował mierząc prędkość rozchodzenia się dźwięku{{odn|Stayer|1988|s=66}}]]
 
W okresie [[Restauracja Stuartów|Restauracji]] swoje stanowiska odzyskali rektorzy kolegium usunięci podczas Rewolucji, ale wydalono część wykładowców, którzy poparli Cromwella. Problemem stało się nadawanie przez [[Karol II Stuart|Karola II]] fikcyjnych stopni doktorskich i magisterskich na podstawie własnych rozporządzeń - obniżało to poziom nauczania{{odn|Trevelyan|2001|s=56}}. Konflikt z monarchią zaostrzył się jeszcze za rządów [[Jakub II Stuart|Jakuba II]], który na najważniejsze stanowiska mianował katolików zwalniając ich z obowiązku przysięgania na wierność kanonom Kościoła Anglii. Sytuacja unormowała się stopniowo po objęciu władzy przez [[Wilhelm III Orański|Wilhelma III]]. W mediacjach między Uniwersytetem a nowym królem czynny udział brał [[Isaac Newton]] - absolwent i wykładowca kolegium ''Trinity''.
 
Od końca XVII wieku stopniowo wzrastało znaczenia matematyki w programie studiów kosztem nauczania filozofii. Nacisk na umiejętności matematyczne stał się począwszy od wieku XVIII charakterystyczną cechą Cambridge{{odn|J.P.C. Roach et. al.|1959}} - do XIX wieku każdy student chcący uzyskać licencjat zobowiązany był do zdania egzaminu z matematyki (''Tripos''). W roku 1663 Henry Lucas ufundował profesurę w dziedzinie matematyki (''{{J|en|Lucasian Professor of Mathematics}}'') - jako pierwszy objął ją [[Isaac Barrow]], a następnie Newton. W roku 1769 rektor kolegium ''{{J|en|Trinity}}'' Robert Smith ustanowił [[Nagroda Smitha|nagrodę swojego imienia]] w dziedzinie matematyki i filozofii naturalnej, wręczaną co roku dwóm studentom studiów licencjackich.
 
W ostatnich dekadach XVIII wieku pojawiły się próby reformy studiów: najpierw w kolegium ''{{J|en|St John's}}''{{odn|J.P.C. Roach et. al.|1959}}, a następnie w ''{{J|en|Trinity}}'' wprowadzono egzaminy dla kandydatów na wykładowców, a następnie dla studentów, których egzaminowano z wielu przedmiotów w trakcie drugiego roku niezależnie od ich statusu{{odn|J.P.C. Roach et. al.|1959}}. Zasad tych jednak nie udało się wprowadzić w całym Uniwersytecie.
 
W ciągu XVIII wieku znacznie spadła liczba studiujących osiągając minimum około roku 1760. Średnio przyjmowano w tym stuleciu 190 studentów rocznie, podczas gdy w latach 1600-16991600–1699 - około 300.
 
=== Wiek XIX ===
XIX stulecie było dla Uniwersytetu Cambridge okresem reform i rozwoju, a także rozbudowy: wzniesiono między innymi gmach [[Fitzwilliam Museum|Muzeum Fitzwilliam]] (1837-411837–41) oraz nowe Obserwatorium (1822-231822–23)<ref group="uwaga">Trevelyan 2001, s. 58; Leedham-Green 1996, s. 114: Przez niemal cały XVIII wiek jedynym obserwatorium astronomicznym w Cambridge było to znajdujące się na [[Trinity College (Cambridge)#Architektura i ważniejsze obiekty|Wielkiej Bramie]] kolegium ''Trinity''. Przez większość tego czasu nie było ono używane i zostało ostatecznie rozebrane w roku 1797.</ref>. Nowe budynki otrzymało też wydawnictwo Cambridge University Press (1831-331831–33).
 
Pomimo zmian zapoczątkowanych w ostatnich dekadach poprzedniego stulecia, stan nauczania w pierwszej połowie XIX wieku nie był zadowalający. Problemem były niski poziom wykładów w kolegiach, brak egzaminów w trakcie studiów, sprzyjający korupcji nieoficjalny system prywatnego tutoringu. Pomimo nacisku, jaki kładziono na matematykę, aż do lat 20. poziom jej nauczania odstawał w stosunku do pozostałych uniwersytetów europejskich z powodu zaniedbania w programie studiów [[analiza matematyczna|analizy matematycznej]]{{odn|J.P.C. Roach et. al.|1959}}. Brakowało też sal wykładowych i laboratoriów. Dla oceny i naprawy sytuacji w roku 1850 powołana została komisja królewska, która dokonała audytu. Swoje wnioski wraz z propozycjami naprawy sytuacji przedstawiła ona w roku 1852. W kolejnych latach wprowadzano drobne poprawki do systemu egzaminów i zarządzania, brak było jednak głębszych zmian. Zniecierpliwiony rząd powołał w roku 1856 kolejną komisję, która w roku 1858 wprowadziła zmiany w statucie: zmieniono dotychczasową ''Caput Senatus'', będącą [[oligarchia|oligarchią]] rektorów kolegiów i wicekanclerza, w ciało wybieralne - Radę Senatu (''{{J|en|Council of the Senate}}''), a także zrezygnowano z konieczności składania przysięgi na wierność Kościołowi Anglii przez studentów i większość wykładowców (choć nadal jedynie anglikanie mogli być wybierani do Senatu i zajmować urzędy). Ponadto zlikwidowano niektóre urzędy i wprowadzono zmiany w statutach kolegiów ułatwiające zatrudnianie wykładowców nie będących duchownymi i nie utrzymujących [[celibat]]u.
 
[[Plik:Cambridge-univ-cricket 1899.jpg|thumb|right|300px|Uniwersytecka drużyna krykieta, 1899]]
Już w pierwszych dziesięcioleciach XIX wieku daje się zauważyć szybki wzrost znaczenia sportu w życiu społecznym Uniwersytetu. W roku 1829 odbył się pierwszy [[The Boat Race|wyścig ósemek Oksford-Cambridge]]. Popularnymi grami były [[krykiet]] i [[piłka nożna]]. W latach 80. reprezentowanie swojego kolegium w rywalizacji sportowej było już powszechną ambicją, a reputacja i liczba nowych studentów kolegiów zaczęły zależeć od wyników sportowych osiąganych przez ich członków{{odn|J.P.C. Roach et. al.|1959}}. Wśród klubów za najważniejsze uchodziły wioślarskie. Oprócz wyścigów ósemek sportowa rywalizacja z Uniwersytetem Oksfordzkim odbywała się także podczas zawodów sportów zimowych (od 1864) oraz meczów [[Rugby (sport)|rugby]] (od 1872), piłki nożnej (od 1874) i [[hokejHokej na lodzie|hokeja]]a (od 1890). Popularnym sportem była także wspinaczka - w Cambridge narodziła się brytyjska tradycja nocnych wspinaczek po dachach uczelni{{odn|Hansen|1991|s=361}}. Kult sportu, osiągający rozmiary budzące obawy o jego negatywny wpływ na jakość edukacji, swoje apogeum osiągnął w dwudziestoleciu poprzedzającym wybuch I wojny światowej.
 
Opublikowanie przez [[Charles Darwin|Karola Darwina]] (swego czasu studenta kolegium ''[[Christ’s College (Cambridge)|Christ’s]]'') w roku 1859 dzieła ''[[O powstawaniu gatunków|{{J|en|On the Origin of Species}}]]'' stanowiło wstrząs dla dotychczas spokojnego życia religijnego na Uniwersytecie{{odn|J.P.C. Roach et. al.|1959}}. Praca została odebrana jako podważenie metafizycznych fundamentów chrześcijaństwa. Wielu wykładowców - wśród nich [[Leslie Stephen]] i [[Henry Sidgwick]] - oraz studentów nie potrafiło już pogodzić swojego [[agnostycyzm|agnostycznego]] światopoglądu z obowiązującą na Uniwersytecie chrześcijańską [[ortodoksja|ortodoksją]]. Narastająca fala sprzeciwu wobec niej doprowadziła do ostatecznego zniesienia w roku 1871 obowiązku potwierdzania przez wykładowców wierności zasadom anglikanizmu, co otworzyło drogę do karier akademickich między innymi katolikom i żydom. Nowy klimat sprzyjał też wprowadzaniu zmian w kształceniu: utworzono nowe kierunki studiów, w tym archeologię, zoologię, mechanikę stosowaną i ekonomię polityczną. W roku 1869 po raz pierwszy możliwość studiowania w Cambridge uzyskały kobiety: utworzono dla nich żeńskie kolegium ''[[Girton College (Cambridge)|Girton]]'' (dwa lata później powstało kolejne - ''[[Newnham College|Newnham]]''). Od roku 1881 kobiety uzyskały też możliwość przystępowania do egzaminów{{odn|McWilliams Tullberg|1998|s=1}}. Od końca lat 60. zaczęła się upowszechniać instytucja wspólnych wykładów - jako pierwsze możliwość uczęszczania na swoje wykłady dało członkom innych kolegiów ''{{J|en|Trinity}}''. Następnym krokiem była wymiana wykładowców - tu znów pionierem było ''{{J|en|Trinity}}'', które w roku 1867 wymieniło się wykładowcami z ''[[Gonville and Caius College|Gonville and Caius]]''. Był to początek przenoszenia ciężaru nauczania i prowadzenia kosztownych badań naukowych z kolegiów na cały uniwersytet. Wyrazem zwiększonego zainteresowania naukami przyrodniczymi było wybudowanie w latach 1872-731872–73 pierwszego laboratorium umożliwiającego przeprowadzanie eksperymentów fizycznych - [[Laboratorium Cavendisha]] na terenie zlokalizowanego w centrum miasta nowego kompleksu budynków ''{{J|en|New Museums Site}}''. Na przestrzeni lat 1870-19091870–1909 ''{{J|en|New Museums Site}}'' zabudowano nowymi laboratoriami i salami wykładowymi.
 
Cechą charakterystyczną Uniwersytetu od końca XIX wieku stało się jego wyjście poza mury uczelni i miasta. W roku 1873 po raz pierwszy przeprowadzono oficjalny kurs wykładów poza Cambridge - w [[Nottingham]] i [[Sheffield]]. Stało się to zaczątkiem działalności edukacyjnej, która z biegiem czasu doprowadziła do powstania tam nowych uniwersytetów. Wcześniej zorganizowano egzaminy dla uczniów szkół (''{{J|en|grammar schools}}'') w Cambridge i okolicach. W latach 1873-921873–92 działało w Cambridge kolegium ''Cavendish'', którego zadaniem było zapewnienie edukacji chłopcom z biednych rodzin. Upadło ono jednak z przyczyn finansowych (a jego budynki przejęło nowopowstające kolegium ''Homerton''). Uniwersytet zaangażował się też w szkolenie nauczycieli organizując dla nich kursy. Pod koniec lat 80. zaczęto zabiegać o studentów wyższych lat oraz podyplomowych z innych uniwersytetów, zwłaszcza amerykańskich, tworząc dla nich zachęty do studiowania w Cambridge. Uniwersytet otworzył też dwa pozamiejscowe kolegia (''{{J|en|extension colleges}}''), w [[Exeter]] (1893) i [[Colchester]] (1895), w celu zorganizowania studiów wyższych w tych miejscowościach. Z biegiem czasu rozwinęły się one w pełne uniwersytety.
 
W roku 1877 powołane zostały przez parlament dwie komisje mające opracować nowe statuty dla Uniwersytetów Cambridge i Oksfordzkiego. Efektem ich prac były statuty z roku 1882. Utrwaliły one wcześniejszy trend przenoszenia zadań edukacyjnych i naukowych z kolegiów na cały uniwersytet, ustaliły nowe zasady finansowania kolegiów i uniwersytetu, uporządkowały zasady przyznawania etatów wykładowcom. Jednak najbardziej zapamiętane zostało{{odn|J.P.C. Roach et. al.|1959}} ostateczne zniesienie powiązania stanowisk naukowych z koniecznością zachowania celibatu i przyjęcia święceń duchownych.
 
Koniec XIX i początek XX wieku był dla Uniwersytetu trudny, ze względu na panujący w tym czasie w Anglii kryzys rolnictwa - ponieważ własność ziemi stanowiła dużą część majątku kolegiów, kryzys ten spowodował istotny spadek dochodów. Spowodowało to coraz częstsze zwracanie się do rządu przez Uniwersytet i poszczególne kolegia z prośbami o dotacje. Pomimo tych trudności w okresie tym nastąpił istotny rozwój: przybyło budynków i laboratoriów, otwierano wiele nowych kierunków studiów, w tym inżynierskich i [[agrotechnika|agrotechnicznych]].
 
=== Wiek XX ===
Szybki rozwój Uniwersytetu przerwał wybuch [[I wojna światowa|I Wojny Światowej]]. Duża część studentów została powołana do wojska, zmniejszyła się także niemal sześciokrotnie (z 3&nbsp;263 w roku 1913 do 575 w 1916) liczba nowo przyjmowanych. Ubyło też pracowników, co ograniczyło możliwości prowadzenia badań naukowych. Na terenach należących do Uniwersytetu oraz w budynkach kolegiów skoszarowano wojsko oraz urządzono szpitale i szkoły wojskowe. Cambridge gościło też grupę uchodźców wojennych - studentów i profesorów uniwersytetów belgijskich - którym umożliwiono kontynuowanie studiów i prowadzenie wykładów. Na fali patriotycznych uczuć Rada kolegium ''Trinity'' pozbawiła prawa do prowadzenia wykładów głoszącego pacyfistyczne poglądy [[Bertrand Russell|Bertranda Russella]]. W trakcie wojny służyło w armii 13&nbsp;878 członków Uniwersytetu, z których 2&nbsp;470 poległo{{odn|History|2017}}.
[[Plik:The British Army on the Home Front, 1914-1918 Q30316.jpg|thumb|left|300px|Apel armii brytyjskiej na [[Trinity College (Cambridge)#Architektura i ważniejsze obiekty|Wielkim Dziedzińcu]] kolegium ''{{J|en|Trinity}}'', lata 1914-18. ''Nota bene'': Żołnierze nie stoją na trawniku.]]
 
W roku 1926 Uniwersytetowi nadano nowy statut, w którym odebrano uprawnienia legislacyjne Senatowi i przeniesiono je na nowo utworzoną Izbę Regentów. Statut ten zdjął też ciężar kształcenia i prowadzenia badań z kolegiów - zadania te przejęły fakultety. W tym samym roku powstała lotnicza jednostka wojskowa dla studentów Cambridge - ''{{J|en|University Air Squadron}}''. W roku 1934 oddano do użytku nową siedzibę [[Biblioteka Uniwersytetu Cambridge|Biblioteki Uniwersytetu]].
 
W latach 20. nowe prawa zyskały kobiety. Najpierw, w roku 1923, przyzwolono na nadawanie im stopni naukowych. Następnie, w roku 1926, otrzymały prawo zajmowania stanowisk akademickich. Jednak na zostawanie członkami Uniwersytetu pozwolono im dopiero w roku 1948{{odn|McWilliams Tullberg|1998|s=1}}.
 
[[II wojna światowa]] wywarła na życie Uniwersytetu mniejszy wpływ od poprzedniej - prace badawcze i edukacja przebiegały bez większych zakłóceń. Liczba studentów obniżyła się do około 60% stanu sprzed wojny, co wynikało z powoływania starszych roczników do służby, podczas gdy nie zmalała liczba nowo przyjętych. [[Luftwaffe]] unikała bombardowania Cambridge z obawy przed odwetowym uderzeniem Brytyjczyków na [[Heidelberg]]. Od początku wojny na terenie Uniwersytetu działała komunistyczna siatka szpiegowska pracująca na rzecz Związku Sowieckiego, tzw. ''[[Siatka szpiegowska Cambridge|Piątka z Cambridge]]''.
 
Od roku 1950 przedstawicie Uniwersytetu przestali zasiadać w [[Izba Gmin|Izbie Gmin]].
 
W roku 1972 trzy kolegia kształcące dotąd wyłącznie mężczyzn - ''[[Clare College (Cambridge)|Clare]]'', ''[[Churchill College|Churchill]]'' i ''[[King’s College (Cambridge)|King’s]]'' - jako pierwsze zaczęły przyjmować kobiety na studia licencjackie. Ostatnim kolegium, które się na to zdecydowało było ''Magdalene'' w roku 1982.
 
== Słynni absolwenci i naukowcy ==
Absolwenci Uniwersytetu nazywani są ''Cantabrigians'', bądź bardziej potocznie ''Cantabs''.
 
Do roku 2017 absolwenci Uniwersytetu Cambridge i pracujący na nim naukowcy zdobyli 96 [[Nagroda Nobla|Nagród Nobla]] - więcej niż w przypadku jakiejkolwiek innej instytucji na świecie{{odn|Cambridge: Nobel Prize 2017}}:
* 32 w dziedzinie fizyki
* 26 w dziedzinie medycyny i fizjologii
 
Niektórzy wybitni absolwenci i osoby związane z Uniwersytetem:
=== Nauka ===
==== Matematyka i Fizyka ====
* [[Isaac Newton]] - autor trzech [[Zasady dynamiki Newtona|zasad dynamiki]] i [[Prawo powszechnego ciążenia|prawa powszechnego ciążenia]], jeden z twórców [[Rachunek różniczkowy i całkowy|rachunku różniczkowego]]
* [[Edward Victor Appleton]] - fizyk, odkrywca [[jonosfera|jonosfery]], laureat Nagrody Nobla
* [[Francis William Aston]] - fizyk, konstruktor [[Spektrometria mas|spektrometru masowego]], laureat Nagrody Nobla
* [[Charles Babbage]] - matematyk, pionier w dziedzinie budowy maszyn liczących
* [[James Chadwick]] - fizyk, odkrywca [[neutron]]u, laureat Nagrody Nobla
* [[John Douglas Cockcroft]] - fizyk, współkonstruktor [[Akcelerator Cockcrofta-Waltona|akceleratora cząstek]], laureat Nagrody Nobla
* [[Arthur Compton]] - fizyk, odkrywca [[Zjawisko Comptona|zjawiska Comptona]] i korpuskularnej natury promieniowania elektromagnetycznego, laureat Nagrody Nobla
* [[Paul Dirac]] - fizyk, jeden z twórców [[mechanika kwantowa|mechaniki]] i [[elektrodynamika kwantowa|elektrodynamiki kwantowej]], laureat Nagrody Nobla
* [[Stephen Hawking]] - astrofizyk, kosmolog
* [[Lord Kelvin|William Thomson, lord Kelvin]] - fizyk, matematyk, autor [[Druga zasada termodynamiki|drugiej zasady termodynamiki]]
* [[James Clerk Maxwell]] - fizyk i matematyk, autor [[Równania Maxwella|równań Maxwella]], odkrywca falowej natury promieniowania elektromagnetycznego
* [[Augustus De Morgan]] - matematyk, logik, autor [[Prawa De Morgana|praw de Morgana]], wprowadził do matematyki pojęcie [[Indukcja matematyczna|indukcji matematycznej]]
* [[William Oughtred]] - matematyk, wynalazca [[Suwak logarytmiczny|suwaka logarytmicznego]]
* [[Osborne Reynolds]] - zasłynął swoimi pracami z dziedziny [[dynamika płynów|dynamiki płynów]]
* [[Ernest Rutherford]] - fizyk, potwierdził istnienie jądra atomowego, odkrywca [[promieniowanie alfa|promieniowania alfa]] i [[promieniowanie beta|beta]], laureat Nagrody Nobla
* [[John William Strutt|John William Strutt, lord Rayleight]] - fizyk, odkrywca [[argon]]u, pierwszy laureat Nagrody Nobla związany z Uniwersytetem
* [[Joseph John Thomson|J. J. Thomson]] - fizyk, odkrywca elektronu, laureat Nagrody Nobla
* [[Alan Turing]] - [[Kryptologia|kryptolog]], twórca pojęcia [[maszyna Turinga|maszyny Turinga]] i jeden z twórców [[Informatyka|informatyki]]
* [[John Venn]] - matematyk, logik, twórca [[diagram Venna|diagramów Venna]]
* [[Ernest Walton]] - fizyk, współkonstruktor [[Akcelerator Cockcrofta-Waltona|akceleratora cząstek]], laureat Nagrody Nobla
* [[Charles Thomson Rees Wilson]] - fizyk, konstruktor [[komora Wilsona|komory Wilsona]], laureat Nagrody Nobla
 
==== Chemia ====
* [[Henry Cavendish]] - chemik i fizyk, określił skład chemiczny wody i powietrza
* [[Dorothy Crowfoot Hodgkin]] - chemik, rozwinęła metodę [[Rentgenografia strukturalna|rentgenografii strukturalnej]] białek, laureatka Nagrody Nobla
==== Biologia ====
* [[Charles Darwin]] - twórca teorii [[ewolucja|ewolucji]]
* [[Francis Crick]] - współodkrywca budowy przestrzennej [[Kwas deoksyrybonukleinowy|DNA]], laureat Nagrody Nobla
* [[Rosalind Franklin]] - biofizyk, jej odkrycia w dziedzinie [[Rentgenografia strukturalna|rentgenografii strukturalnej]] przyczyniły się istotnie do odkrycia budowy przestrzennej DNA
* [[John Ray]] - botanik, autor podziału roślin na [[jednoliścienne]] i [[dwuliścienne]] oraz pierwszej definicji [[gatunek (biologia)|gatunku]]
* [[James Watson]] - współodkrywca budowy przestrzennej [[Kwas deoksyrybonukleinowy|DNA]], laureat Nagrody Nobla
* [[Ian Wilmut]] - embriolog, kierownik zespołu, który sklonował [[Owca Dolly|owcę Dolly]]
==== Medycyna ====
* [[George Budd]] - lekarz, jako jeden z pierwszych opisał [[Zakrzepica żył wątrobowych|zakrzepicę żył wątrobowych (zespół Budda-Chiariego)]].
* [[Robin Coombs]] - immunolog, współodkrywca [[Odczyn antyglobulinowy Coombsa|testu Coombsa]]
* [[Henry Hallett Dale]] - fizjolog, farmakolog, współodkrywca [[neuroprzekaźnik|neuroprzekaźnictwa]], laureat Nagrody Nobla
* [[Francis Glisson]] - lekarz, anatom i fizjolog
* [[Stefan Hales]] - pionier eksperymentalnej fizjologii, wynalazca [[sfigmomanometr|aparatu do mierzenia ciśnienia tętniczego krwi]], zdobywca [[Copley Medal|Medalu Copleya]]
* [[William Harvey]] - lekarz, jako opisał dokładnie [[układ krwionośny człowieka]]
* [[Alan Lloyd Hodgkin]] - biochemik, współodkrywca mechanizmów hamowania i pobudzania błonowego neuronów, laureat Nagrody Nobla
* [[Andrew Fielding Huxley]] - fizjolog, biofizyk, współodkrywca mechanizmów hamowania i pobudzania błonowego neuronów, laureat Nagrody Nobla
* [[Georges Köhler]] - biochemik, współodkrywca mechanizmu powstawania [[Przeciwciała monoklonalne|przeciwciał monoklonalnych]], laureat Nagrody Nobla
* [[César Milstein]] - biochemik, współodkrywca mechanizmu powstawania [[Przeciwciała monoklonalne|przeciwciał monoklonalnych]], laureat Nagrody Nobla
* [[Frederick Sanger]] - biochemik, twórca metod badania białek i [[sekwencjonowanie DNA|sekwencjonowania DNA]], dwukrotny laureat Nagrody Nobla
==== Ekonomia ====
* [[John Maynard Keynes]] - twórca teorii [[interwencjonizm|interwencjonizmu państwowego]]
* [[Thomas Malthus]] - twórca [[statyczna teoria zasobów|statycznej teorii zasobów]]
* [[Amartya Sen]] - ekonomista, laureat Nagrody Nobla
==== Filozofia ====
* [[Erazm z Rotterdamu]] - jeden z czołowych humanistów Renesansu
* [[Francis Bacon (filozof)|Francis Bacon]] - ojciec [[empiryzm]]u
* [[Marshall McLuhan]] - teoretyk komunikacji
* [[Bertrand Russell]] - twórca [[filozofia analityczna|filozofii analitycznej]], laureat Nagrody Nobla
* [[Roger Scruton]] - filozof, pisarz i kompozytor
* [[Ludwig Wittgenstein]]
=== Literatura ===
* [[George Gordon Byron]] - czołowy poeta i dramatopisarz [[romantyzm]]u
* [[Samuel Taylor Coleridge]] - poeta, prekursor romantyzmu
* [[George Herbert (poeta)|George Herbert]] - poeta metafizyczny
* [[Malcolm Lowry]] - pisarz, autor ''[[Pod wulkanem]]''
* [[A.A. Milne]] - pisarz, autor ''[[Kubuś Puchatek (powieść)|Kubusia Puchatka]]'' i ''[[Chatka Puchatka|Chatki Puchatka]]''
* [[John Milton]] - poeta i pisarz, autor poematu ''[[Raj utracony]]''
* [[Vladimir Nabokov]] - pisarz, autor ''[[Lolita|Lolity]]''
* [[Charles Kay Ogden]] - pisarz, krytyk i ligwista
* [[Samuel Pepys]] - pamiętnikarz
* [[Salman Rushdie]] - pisarz i eseista, autor ''[[Szatańskie wersety (powieść)|Szatańskich wersetów]]''
* [[Alfred Tennyson]] - największy poeta [[epoka wiktoriańska|postromantyzmu wiktoriańskiego]]
* [[William Makepeace Thackeray]] - pisarz, satyryk, autor ''[[Targowisko próżności|Targowiska próżności]]''
* [[William Wordsworth]] - poeta, prekursor romantyzmu
=== Religia ===
* [[Tomasz Cranmer]] - jeden z przywódców reformy anglikańskiej, arcybiskup Canterbury
* [[Jan FischerFisher]] - kardynał, humanista, męczennik i święty Kościoła katolickiego
* [[Ryszard Reynolds]] - zakonnik, męczennik i święty Kościoła katolickiego
=== Polityka ===
* [[Arthur Balfour]] - premier [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], twórca [[Wspólnota Narodów|Brytyjskiej Wspólnoty Narodów]]
* [[Rupiah Banda]] - prezydent Zambii
* [[Austen Chamberlain]] - minister wielu rządów brytyjskich, laureat Pokojowej Nagrody Nobla
* [[Oliver Cromwell]] - lord protektor Anglii, Szkocji i Irlandii
* [[Edward VII]] - król Zjednoczonego Królestwa
* [[Jerzy VI Windsor|Jerzy VI]] - król Zjednoczonego Królestwa
* [[Karol (książę Walii)|Karol]] - książę Walii, następca tronu
* [[Lee Kuan Yew]] - pierwszy premier Singapuru
* [[Letsie III]] - król Lesotho
* [[Małgorzata II]] - królowa Danii
* [[Mutebi II]] - król [[Buganda|Bugandy]]
* [[Jawaharlal Nehru]] - pierwszy premier Indii
* [[Piotr II Karadziordziewić|Piotr II]] - ostatni król Jugosławii
* [[Tunku Abdul Rahman]] - pierwszy premier Malezji
* [[Rajiv Gandhi]] - premier Indii
* 14 premierów Wielkiej Brytanii, w tym [[Robert Walpole]] uważany za pierwszego premiera tego kraju
 
=== Artyści, dziennikarze, celebryci ===
* [[David Attenborough]] - biolog, popularyzator wiedzy przyrodniczej, znany z programów BBC
* [[Graham Chapman]] - aktor, jeden z twórców grupy ''[[Monty Python]]''
* [[John Cleese]] - aktor, jeden z twórców grupy ''[[Monty Python]]''
* [[Sacha Baron Cohen]] - aktor
* [[Colin Greenwood]] - muzyk, członek zespołu [[Radiohead]]
* [[Arianna Huffington]] - twórczyni serwisu [[The Huffington Post]]
* [[Eric Idle]] - aktor, jeden z twórców grupy ''[[Monty Python]]''
* [[Hugh Laurie]] - aktor, scenarzysta, odtwórca głównej roli w serialu ''[[Dr House]]''
* [[Tilda Swinton]] - aktorka, zdobywczyni [[Nagroda Akademii Filmowej|Oscara]]
* [[Rachel Weisz]] - aktorka, zdobywczyni [[Nagroda Akademii Filmowej|Oscara]]
 
{{Zobacz kategorię|Absolwenci Uniwersytetu Cambridge}}
 
== Zobacz też ==
* [[The Boat Race|Wyścig Ósemek Oksford-Cambridge]]
 
== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.cam.ac.uk/colleges-and-departments/department-a-z Lista wszystkich Fakultetów i Wydziałów wraz z łączami do ich stron internetowych]
* [http://venn.lib.cam.ac.uk/Documents/acad/2016/search-2016.html Baza danych absolwentów Uniwersytetu do roku 1900]
 
*{{Cytuj stronę | url = https://web.archive.org/web/20170129045048/http://www.cam.ac.uk/about-the-university/how-the-university-and-colleges-work/structure | tytuł = About the University: Structure | data = 2017 | opublikowany = University of Cambridge | język = en | odn={{odn/id|Structure|2017}} | data dostępu = 2017-05-24}}
*{{Cytuj stronę | url = https://www.cam.ac.uk/brand-resources/about-the-logo/the-coat-of-arms | tytuł = The coat of arms | data = 2017 | opublikowany = University of Cambridge | język = en | odn={{odn/id|Coat of Arms 2017}} | data dostępu = 2017-05-23}}
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Hansen | imię = Peter Holger | tytuł = British Mountaineering, 1850-19141850–1914 | wydawca = Harvard University|język = en|odn=tak}}
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Leader | imię = Damian Riehl | tytuł = A History of the University of Cambridge | wydawca = Cambridge University Press | tom = 1, The University to 1546 | data = 1988 | isbn = 9780521328821 | język=en | odn=tak}}
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Leedham-Green | imię = Elisabeth | tytuł = A Concise History of the University of Cambridge | wydawca = Cambridge University Press | data = 1996 | język=en | isbn = 9780521439787|odn = tak}}
*{{Cytuj stronę | url = https://www.hesa.ac.uk/file/6435/download?token=Z-56XBHZ | tytuł = HE student enrolments by HE provider, level of study, mode of study and domicile 2015/16 (xls) | autor = Higher Education Statistics Agency | data = 2017 | język = en | odn={{odn/id|HESA 2017}} | data dostępu = 2017-05-23}}
*{{Cytuj książkę|tytuł=A History of the County of Cambridge and the Isle of Ely: Volume 3, the City and University of Cambridge|inni=J.P.C. Roach (red.)|rok=1959|seria=Victoria County History|url=http://www.british-history.ac.uk/vch/cambs/vol3|język=en||data dostępu=2017-05-28|odn={{odn/id|J.P.C. Roach et. al.|1959}}}}
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Stayer | imię = Marcia Sweet | tytuł = Newton's Dream | url= https://books.google.pl/books?id=vcAbxFxfA0EC&pg=PA66&dq=newton+%22nevile%27s+court%22&hl=pl&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=newton%20%22nevile's%20court%22&f=false | wydawca = McGill-Queen's Press - MQUP | data = 1988 | isbn = 9780773506893|język=en|data dostępu=2017-06-21|odn=tak}}
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Stubbings | imię = Frank | tytuł = Bedders, Bulldogs and Bedells: A Cambridge Glossary | wydawca = Cambridge University Press | url=https://books.google.co.uk/books?id=2udnDNt_iIoC&pg=PA39#v=onepage&q&f=false | data = 1995 | język = en | isbn = 9780521479783 |odn = tak}}
*{{Cytuj książkę|imię=G.M.|nazwisko=Trevelyan|autor link=George Macaulay Trevelyan|tytuł=Trinity College: An Historical Sketch|miejsce=Cambridge|rok=2001|wydanie=VIII|język=en|odn=tak}}
*{{Cytuj stronę | url = http://www.urapcenter.org/2016/world.php?q=MS0yNTA= | tytuł = 2016-20172016–2017 World Ranking | data = 2017 | opublikowany = University Ranking by Academic Performance | język = en | odn={{odn/id|2016-2017 World Ranking}} | data dostępu = 2017-05-23}}
*{{Cytuj stronę | url = http://www.shanghairanking.com/ARWU2016.html | tytuł = Academic Ranking of World Universities 2016 | data = 2016 | opublikowany = ShanghaiRanking Consultancy | język = en | odn={{odn/id|Academic Ranking of World Universities 2016}} | data dostępu = 2017-05-23}}