Otwórz menu główne

Zmiany

utrata ręki, źródła/przypisy, red., przeniesienie refów na koniec
 
== Życiorys ==
Urodził się 23 marca 1931 w Lublinie. Dzieciństwo i wczesne lata szkolne spędził w [[Grodno|Grodnie]]. W 1940 wraz z matką i bratem został wywieziony do [[Kazachstan]]u, gdzie uczęszczał do szkoły rosyjskiej gdzie stracił rękę{{r|rzeczp|pasie}} . W 1942 wraz z armią [[Władysław Anders|Andersa]] został ewakuowany do [[Iran]]u. W latach 1944–1947 przebywał w [[Indie|Indiach]] ([[Valivade]]), a następnie w [[Uganda|Ugandzie]] ([[Masindi]]), gdzie uczył się w polskiej szkole i działał w [[harcerstwo|harcerstwie]]. W lipcu 1948 wraz z rodziną powrócił do Polski – do Lublina. Tu w 1949 uzyskał maturę w Liceum Ogólnokształcącym im. S. Staszica i rozpoczął studia na [[Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II|KUL]] w zakresie filologii polskiej i angielskiej. Poślubił Helenę Panfiłowicz. W 1952 przeniósł się do Warszawy, gdzie pracował w [[Stowarzyszenie „Pax”|Stowarzyszeniu „Pax”]], w redakcjach „Dziś i jutro” oraz tygodniku „Kierunki”. Kontynuował studia i w 1953 ukończył polonistykę, a w 1955 filologię angielską. W 1956 zmienił pracę i został kierownikiem Redakcji Słuchowisk [[Polskie Radio|Polskiego Radia]]. W latach 1979–1981 w Polskim Radiu prowadził niedzielną audycję ''Poczta Literacka''.
 
Debiutował w 1949 opowiadaniem ''Wspomnienia indyjskie'', które weszło później w skład książki ''Opowiadania indyjskie'' (1953), poświęconej przeżyciom cywilnej ludności polskiej, która wyszła z [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] wraz z armią Andersa. Napisał szereg opowiadań zebranych w tomy ''Sekret i inne opowiadania'' (1956), ''Sandżu i Paweł'' (1959), ''Złote Gody'' (1965), ''Panna radosna'' (1969) i ''Cyrograf dojrzałości'' (1975). W 1967 na podstawie opowiadania ''Cyrograf dojrzałości'' powstał [[Cyrograf dojrzałości|film pod tym samym tytułem]]). Cenne są jego reportaże z pobytu w [[Stany Zjednoczone|USA]] ''Skok do Eldorado'' (1967). W swej twórczości posługiwał się zróżnicowanymi formami literackimi, np. [[czarny humor|czarnym humorem]], [[groteska|groteską]] i [[symbolizm]]em. Był też autorem licznych słuchowisk radiowych oraz tłumaczem powieści i opowiadań z języka angielskiego (m.in. ''Miasteczko Winesburg'' [[Sherwood Anderson|Sherwooda Andersona]], ''Jeździec na niebie i inne opowiadania'' [[Ambrose Bierce|Ambrose’a Bierce’a]]).
 
W 1953 otrzymał [[Nagroda Młodych im. Włodzimierza Pietrzaka|nagrodę literacką młodych im. W. Pietrzaka]], a wśród licznych nagród i wyróżnień za twórczość słuchowiskową – nagrodę Ministra Obrony Narodowej za cykl słuchowisk ''Polacy na frontach II wojny światowej''. Odznaczony został m.in. [[Krzyż Zasługi|Złotym Krzyżem Zasługi]] w 1974 oraz [[Order Odrodzenia Polski|Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski]] – w 1982<ref>{{Cytuj książkę r| nazwisko=Bartelski M. bartel| imię=Lesław | autor link= | inni= | tytuł=Polscy pisarze współcześni, 1939-1991: Leksykon | data= | wydawca=Wydawn. Nauk. PWN | miejsce= | isbn=83-01-11593-9 | strony=}}</ref><ref>{{Cytuj książkę | nazwisko= | imię= | autor link= | inni= | tytuł=Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny, T. 4, pod red. J. Czachowskiej, A. Szałagan | data=1996 | wydawca=WSiP | miejsce=Warszawa | isbn=83-02-05974-9 | strony=408slow}}</ref>.
 
W ostatnich latach życia, w których napisał trzytomową powieść ''Obłęd'', chorował i okresowo przebywał w szpitalu psychiatrycznym. Powieść ta, osnuta na motywie choroby psychicznej ([[Urojenia|urojenie]] prześladowcze), przepełniona jest gorzką refleksją o współczesnym świecie<ref>{{Cytuj stronę r| url = http://www.oil.org.pl/xml/oil/oil50/gazeta/numery/n2005/n200502/n20050211 | tytuł = Literacki obraz choroby psychicznej | nazwisko = Stępień | imię = Marian | data = 2005-07-18 | opublikowany = Okręgowa Rada Lekarska w Białymstoku | data dostępu = 2015-02-03literob}}</ref>.
 
Jerzy Krzysztoń zmarł śmiercią samobójczą 16 maja 1982 roku, skacząc o godzinie 14 z okna swego mieszkania na trzecim piętrze przy ulicy Madalińskiego w [[Warszawa|Warszawie]].
 
Bohaterem książki ''Krzyż południa'' z 1983 roku jest ks. hm [[Zdzisław Peszkowski]] (w fabule występuje jako "Jastrzębiec" – herb rodowy księdza)<ref>[[Krystyna Chowaniec]], ''Patron sanockiego harcerstwa – ksiądz harcmistrz Zdzisław Peszkowski'', [[Rocznik Sanocki]] Tom X – Rok 2011, Sanok 2011, s. 177.</ref>{{r|peszk}}.
 
== Twórczość ==
* ''Poczta literacka: felietony radiowe'', 1985.
 
{{== Przypisy}} ==
{{Przypisy-lista|
<ref name="bartel">{{cytuj książkę|nazwisko=Bartelski M.|imię=Lesław|autor link=|inni=|tytuł=Polscy pisarze współcześni, 1939-1991: Leksykon|data=|wydawca=Wydawn. Nauk. PWN|miejsce=|isbn=83-01-11593-9|strony=}}</ref>
<ref name="literob">{{cytuj stronę|url= http://www.oil.org.pl/xml/oil/oil50/gazeta/numery/n2005/n200502/n20050211|tytuł=Literacki obraz choroby psychicznej|nazwisko=Stępień|imię=Marian|data=2005-07-18|opublikowany=Okręgowa Rada Lekarska w Białymstoku|data dostępu=2015-02-03}}</ref>
<ref name="pasie">{{cytuj stronę|url=http://moja-pasieka.blogspot.com/2012/07/odyseja-w-gab-umysu-obed-jerzego.html|tytuł=Odyseja w głąb umysłu - "Obłęd" Jerzego Krzysztonia|nazwisko=Sawicka|imię=Katarzyna|autor=Katarzyna Sawicka|data=28 lipca 2012|opublikowany=Moja Pasieka|język=pl|data dostępu=2017-07-23}}</ref>
<ref name="peszk">[[Krystyna Chowaniec]], ''Patron sanockiego harcerstwa – ksiądz harcmistrz Zdzisław Peszkowski'', [[Rocznik Sanocki]] Tom X – Rok 2011, Sanok 2011, s. 177.</ref>
<ref name="rzeczp">{{cytuj stronę|url=http://www.rp.pl/artykul/539533-Jerzy-Krzyszton-sylwetka-tragicznej-postaci-literatury-PRL.html#ap-1|tytuł=Jerzy Krzysztoń sylwetka tragicznej postaci literatury PRL|nazwisko=Bończa-Szabłowski|imię=Jan|autor=Jan Bończa-Szabłowski, Marcin Prokop, Paweł Sikora|data=23.09.2010|opublikowany=Gremi Media|język=pl|data dostępu=2017-07-23}}</ref>
<ref name="slow">{{cytuj książkę|nazwisko=|imię=|autor link=|inni=|tytuł=Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny, T. 4, pod red. J. Czachowskiej, A. Szałagan|data=1996|wydawca=WSiP|miejsce=Warszawa|isbn=83-02-05974-9|strony=408}}</ref>
}}
 
== Linki zewnętrzne ==
26 824

edycje