Ewangelia: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięty 1 bajt ,  2 lata temu
m
m (fajny obrazek, ale gdyby ktoś odwrócił oryginał, byłoby to też przydatne jako druga wersja pliku - dla Łukasza i Marka)
Istnieje wiele teorii dotyczących czasu powstania poszczególnych Ewangelii oraz zależności między nimi. Powszechnie uznaje się, że trzy Ewangelie – według św. św. <!--powtórzenie celowe, oznacza l. mn. („świętych”), patrz: http://so.pwn.pl/zasady.php?id=629567 --> Łukasza, Marka i Mateusza (tzw. ''[[ewangelie synoptyczne]]'') – są ze sobą bliżej związane niż z Ewangelią według św. Jana: często używają podobnych sformułowań, mówią o podobnych wydarzeniach i stosują podobną aranżację tekstu. Wnioskuje się zatem, że ewangeliści ci korzystali ze wspólnego źródła, albo autorzy późniejszych ewangelii synoptycznych wykorzystywali wcześniejsze z nich.
 
Według hipotezy dwu-źródłowejdwuźródłowej powstania Ewangelii, jako pierwsza z trójki powstała Ewangelia według św. Marka, pozostali dwaj ewangeliści korzystali z niej oraz z innego wspólnego źródła (to hipotetyczne źródło jest nazywane [[źródło Q|ewangelią Q]] – od [[język niemiecki|niemieckiego]] ''Quelle'' – źródło). Najpoważniejszym problemem tej hipotezy jest fakt, że ewangelia Q, jeśli istniała, zaginęła bardzo wcześnie, gdyż nie ma żadnych zapisów wczesnochrześcijańskich odnoszących się do dokumentu z wyjątkiem dość enigmatycznego stwierdzenia [[Papiasz z Hierapolis|Papiasza]] z [[II wiek]]u, które może być w ten sposób interpretowane. Kontrowersyjnym dokumentem uważanym przez niektórych za potwierdzenie tej hipotezy jest [[ewangelia Tomasza]], która zawiera wiele sformułowań wspólnych dla Łukasza i Mateusza, nie występujących w ewangelii według św. Marka. Interpretowane jest to na dwa sposoby – albo pismo to powstało bardzo wcześnie i Tomasz również korzystał z Q, co byłoby silnym argumentem za istnieniem Q, albo też powstał bardzo późno i korzystał z ewangelii według św. Łukasza i według św. Mateusza. Obie te hipotezy mają swoich zwolenników.
 
Istnieje wiele innych hipotez, które z grubsza można pogrupować według liczby dodatkowych dokumentów, których istnienie postulują. Te które tworzą najmniej lub nie tworzą ich wcale, nie wyjaśniają wszystkich zależności między ewangeliami synoptycznymi; te które tworzą kilka lub nawet kilkanaście takowych wchodzą w trudne do zweryfikowania spekulacje.