Otwórz menu główne

Zmiany

Usunięte 5 bajtów ,  2 lata temu
poprawna nazwa, replaced: Iwano-Frankowsk → Iwano-Frankiwsk przy użyciu AWB
'''Republika Huculska''' – lokalny samorząd utworzony przez [[Huculska Rada Narodowa|Huculską Radę Narodową]] [[9 stycznia]] [[1919]], przyłączona do [[Zachodnioukraińska Republika Ludowa|Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej]], a następnie (w czerwcu 1919) do [[Rumunia|Rumunii]].
 
Wstępem do utworzenia Republiki Huculskiej było zawiązanie się w [[Jasina|Jasinie]] wiosną 1918 roku kilkudziesięcioosobowego oddziału miejscowej samoobrony, której zadaniem było zapobieganie nasilającym się grabieżom i gwałtom czynionym przez zdemobilizowanych żołnierzy i dezerterów. Na początku listopada 1918 dowództwo nad samoobroną powierzono austro-węgierskiemu oficerowi - [[Stepan Kłoczurak|Stepanowi Kłoczurakowi]]. Samoobrona, licząca wówczas około 200 osób, została zreorganizowana i przemianowana na ''Narodną Oboronę''.
 
Na wieść o wybuchu polsko-ukraińskich walk o [[Lwów]], [[8 listopada]] 1918 odbyło się powszechne zebranie mieszkańców Jasini i okolicznych wsi, na którym uchwalono całkowite przejęcie władzy i secesję od Węgier. Powołano lokalny samorząd o nazwie – [[Huculska Rada Narodowa]] w Jasini.
 
Na przełomie listopada i grudnia wysłano delegację do rządu ZURL przebywającego w [[Iwano-FrankowskFrankiwsk|Stanisławowie]], z prośbą o włączenie Zakarpacia do ZURL oraz udzielenie pomocy wojskowej. [[Sydir Hołubowycz]] obiecał pomoc, jeśli sytuacja pozwoli, nie podjęto jednak żadnych zobowiązań.
 
[[22 grudnia]] 1918 do Jasini wkroczył batalion [[Honwedzi|honwedów]] i przywrócił funkcjonowanie węgierskich urzędów. Jednak działacze Rady i Narodnoj Oborony, uprzedzeni przez swego łącznika w Syhocie - Jewhena Puzo, ukryli się w górach.
 
[[7 stycznia]] [[1919]] na wschodnie [[Zakarpacie]] wkroczył ukraiński oddział z [[Kołomyja|Kołomyi]], liczący dwa kurenie, czyli ponad 100 żołnierzy. Kłoczurak, powiadomiony o ich przybyciu w ostatniej chwili, w celu uśpienia podejrzeń Węgrów przebrał żołnierzy Norodnoj Oborony za grupy kolędnicze, które chodziły z bronią od domu do domu, werbując ochotników i rozdzielając zadania bojowe. W ciągu jednej nocy zdobyto bez strat Jasinię, a oddziały węgierskie po krótkiej wymianie ognia zostały rozbrojone. Zajęto pocztę, urzędy, stację kolejową, na której zdobyto transport wojskowy, co znacznie wzmocniło siły ukraińsko-huculskie.
 
[[9 stycznia]] 1919 proklamowano Republikę Huculską, która objęła wschodnie Zakarpacie. Jej prezydentem został Stepan Kłoczurak. [[13 stycznia]] rozpoczęto drugi etap akcji, opanowując Kwasy, Uścieryki, Bogdan, Trebuszany, oraz zdobywając w walce stacje kolejowe w [[Rachów (Ukraina)|Rachowie]] i Byczkowie. [[17 stycznia]] zdobyto [[Sighetu Marmaţiei|Syhot]], a 19 stycznia rozpoczęto atak w kierunku [[Chust]]u.
 
Akcja ta spotkała się z natychmiastową odpowiedzią wojsk rumuńskich. Silne ugrupowanie z dywizji stacjonującej w [[Satu Mare]] zatrzymało atak sił ukraińskich, a następnie zaatakowało Syhot. Części wojsk ukraińskich wycofano pociągiem, reszta pozostała w okrążeniu. Podczas walk zginęło 18 żołnierzy ukraińskich, a rannych zostało 39. Wszyscy żywi zostali internowani.
 
== Bibliografia ==
* Jerzy Macek ''Republika Huculska'', w: ''Płaj. Almanach karpacki'', nr 19 (jesień 1999), ISSN 1230-5898
 
== Zobacz też ==
288 072

edycje