Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 3705 bajtów ,  2 lata temu
rozbudowa, uzup. przypisów
|data urodzenia = [[4 czerwca]] [[1961]]
|miejsce urodzenia = [[Pápa]]
|data śmierci =
|miejsce śmierci =
| grafika = Ferenc Gyurcsány, Davos 2.jpg
| funkcja = [[Premierzy Węgier|Premier Węgier]]
| partia = [[Węgierska Partia Socjalistyczna]]
| od = [[29 września]] [[2004]]
| do = [[14 kwietnia]] [[2009]]
|poprzednik = [[Péter Medgyessy]]
| następca = [[Gordon Bajnai]]
| 2 funkcja = [[KoalicjaWęgierska DemokratycznaPartia (Węgry)Socjalistyczna|Przewodniczący KoalicjiWęgierskiej DemokratycznejPartii Socjalistycznej]]
| 2 partia = [[KoalicjaWęgierska DemokratycznaPartia (Węgry)|Koalicja DemokratycznaSocjalistyczna]]
| 2 od = [[7 listopada]] [[2011]]2007
| 2 do = 2009
| 2 poprzednik = [[István Hiller]]
| 2 następca = [[Ildikó Lendvai]]
|commons = Category:Ferenc Gyurcsány
| quote = Ferenc Gyurcsány
}}
{{wymowa|Hu-Ferenc_Gyurcsány.ogg|'''Ferenc Gyurcsány'''}} (wym. [{{IPA|fɛrɛnt͡s ɟurtʃaːɲ}}]; ur. [[4 czerwca]] [[1961]] w [[Pápa]]<ref name="cid">{{Cytuj stronę|url=https://www.cidob.org/biografias_lideres_politicos/europa/hungria/ferenc_gyurcsany|tytuł=Ferenc Gyurcsány|opublikowany=cidob.org|data dostępu=2017-09-03|język=es}}</ref>) – [[Węgry|węgierski]] polityk i przedsiębiorca, parlamentarzysta i minister, w latach 2004–2009 [[Premierzy Węgier|premier Węgier]], od 2007 do 2009 przewodniczący [[Węgierska Partia Socjalistyczna|Węgierskiej Partii Socjalistycznej]] (MSZP), założyciel [[Koalicja Demokratyczna (Węgry)|Koalicji Demokratycznej]] (DK).
 
== Życiorys ==
Ukończył pedagogikę (1984) i ekonomię (1990) na [[Uniwersytet w Peczu|Uniwersytecie Janusa Pannoniusa]] w [[Pecz]]u. Działalność polityczną rozpoczął w czasach studenckich w KISZ-u, organizacji młodzieżowej komunistycznej [[Węgierska Socjalistyczna Partia Robotnicza|Węgierskiej Socjalistycznej Partii Robotniczej]]. W 1988 został członkiem władz KISZ-u (przewodniczącym rady uniwersyteckiej przy komitecie centralnym), a po przekształceniach organizacyjnych w latach 1989–1990 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego nowo powołanej organizacji młodzieżowej DEMISZ<ref name="cid"/><ref name="hun">{{Cytuj stronę|url=https://web.archive.org/web/20060825071116/http://www.hungria.org.br:80/CV_Gyurcsany.htm|tytuł=Ferenc Gyurcsány|opublikowany=hungria.org.br|data dostępu=2017-09-03|język=en}}</ref>.
Ukończył pedagogikę i ekonomię na [[Uniwersytet w Peczu|Uniwersytecie Janusa Pannoniusa]] w [[Pecz]]u. Karierę polityczną rozpoczął w [[KISZ]]u, Towarzystwie Młodych Komunistów, później został wiceprzewodniczącym następczyni KISZu – Towarzystwa [[DEMISZ]]. Po 1990 zaprzestał zajmować się polityką, do której powrócił w 2002 jako szef doradców strategicznych premiera [[Péter Medgyessy|Pétera Medgyessyego]]. W 2003 został ministrem odpowiedzialnym za sport, młodzież i dzieci, a w styczniu 2004 przewodniczącym [[Węgierska Partia Socjalistyczna|Węgierskiej Partii Socjalistycznej]] w regionie [[Győr]]-[[Mosonmagyaróvár|Moson]]-[[Sopron]]. Gdy w lecie tego samego roku Medgyessy podał się do dymisji w związku z problemami w koalicji, Gyurcsány został mianowany nowym premierem Węgier przez Węgierską Partię Socjalistyczną. 29 września 2004 jego rząd poparło w parlamencie 197 deputowanych, 12 zagłosowało na "nie". Największa partia opozycyjna – [[Fidesz]] – nie wzięła udziału w głosowaniu.
 
W 1990 przeszedł do biznesu. Był konsultantem i dyrektorem w przedsiębiorstwach finansowych. W latach 1992–2002 był dyrektorem zarządzającym Altus, spółki działającej w sektorze funduszy inwestycyjnych. Później został przewodniczącym rady tego przedsiębiorstwa<ref name="cid"/><ref name="hun"/>. W 2002 był notowany na 50. pozycji listy najbogatszych ludzi na Węgrzech<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.origo.hu/gazdasag/hirek/2002111541tol.html|tytuł=41-től 60-ig|data=15 listopada 2002|opublikowany=origo.hu|data dostępu=2017-09-03|język=hu}}</ref>. W 2002 powrócił do aktywności politycznej. Nowo powołany socjalistyczny premier [[Péter Medgyessy]] powierzył mu stanowisko głównego doradcy strategicznego. W marcu 2003 wszedł w skład rady krajowej [[Węgierska Partia Socjalistyczna|Węgierskiej Partii Socjalistycznej]], a w maju tegoż roku objął stanowisko ministra do spraw dzieci, młodzieży i sportu, które zajmował do września 2004. W styczniu 2004 został przewodniczącym socjalistów w komitacie [[Komitat Győr-Moson-Sopron|Győr-Moson-Sopron]]<ref name="cid"/>.
17 września 2006 węgierskie radio ujawniło wypowiedź premiera z zamkniętego spotkania partii, które odbyło się w maju. Tam w ostrych słowach przyznaje się on do zakłamywania informacji o stanie węgierskiej gospodarki podczas kampanii wyborczej z kwietnia, z czasu jego rządów i rządów jego partii oraz zapowiada konieczność przeprowadzenia drastycznych reform. Wywołało to dziesięciotysięczną [[demonstracja|demonstrację]] przed gmachem parlamentu, która przerodziła się w [[Protesty w Budapeszcie|gwałtowne zamieszki]]. Mimo nacisków opozycji, premier nie ustąpił ze stanowiska. 28 lutego 2008 w obecności Gyurcsánya i [[Władimir Putin|Władimira Putina]] podpisano na [[Kreml]]u kontrowersyjną umowę [[Gazprom]]u i [[MOL]] o przeprowadzeniu gazociągu [[Southstream]] przez terytorium Węgier. Tym samym Gyurcsány poparł konkurencyjny projekt rosyjski wobec projektu gazociągu [[Nabucco (gazociąg)|Nabucco]], priorytetowego projektu Unii Europejskiej, której Węgry są członkiem. [[Nabucco (gazociąg)|Nabucco]] miał zmniejszyć zależność Europy Centralnej od dostaw gazu z Rosji. Lider opozycji [[Viktor Orbán]] potępił zawarcie umowy, która określa politykę energetyczną państwa na kolejne 20–25 lat bez konsultacji z parlamentem.
 
W sierpniu 2004, po słabych wynikach partii w eurowyborach i groźbie rozpadu koalicji, Péter Medgyessy podał się do dymisji. Ferenc Gyurcsány otrzymał rekomendację swojego ugrupowania na stanowisko premiera, zaakceptował go także koalicyjny [[Związek Wolnych Demokratów]]. 29 września 2004 jego rząd poparło w parlamencie 197 deputowanych, 12 zagłosowało przeciw, a większość posłów opozycji (w tym przedstawiciele największej partii opozycyjnej [[Fidesz]]u) nie wzięło udziału w głosowaniu<ref name="cid"/>. Koalicja utrzymała większość w [[Zgromadzenie Narodowe (Węgry)|Zgromadzeniu Narodowym]] w wyborach w 2006, w których Ferenc Gyurcsány po raz pierwszy uzyskał mandat poselski<ref name="zn"/>. Pozostał wówczas na stanowisku premiera, a w 2007 objął dodatkowo funkcję przewodniczącego MSZP<ref name="cnn">{{Cytuj stronę|url=http://edition.cnn.com/2009/WORLD/europe/03/21/hungary.pm/index.html?_s=PM:WORLD|tytuł=Hungarian PM offers to step down|data=21 marca 2009|opublikowany=cnn.com|data dostępu=2017-09-03|język=en}}</ref>.
21 marca 2009 Ferenc Gyurcsány zapowiedział, że poda się do dymisji w związku z nasilającym się kryzysem gospodarczym w [[Europa|Europie]], zaś 14 kwietnia 2009 [[Zgromadzenie Narodowe (Węgry)|Zgromadzenie Narodowe]] uchwaliło [[konstruktywne wotum nieufności]] wobec rządu Gyurcsánya, wyznaczając jednocześnie na jego następcę [[Gordon Bajnai|Gordona Bajnaiego]]. Za kandydaturą Bajnaiego opowiedziały się kluby [[Węgierska Partia Socjalistyczna|MSZP]] i [[Związek Wolnych Demokratów|SZDSZ]]<ref>[http://wiadomosci.gazeta.pl/Wiadomosci/1,80277,6497544,Parlament_zatwierdzil_Gordona_Bajnaja_na_stanowisku.html ''"Parlament zatwierdził Gordona Bajnaja na stanowisku premiera"''], gazeta.pl z 14 kwietnia 2009.</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7998708.stm ''"Hungary parliament elects new PM"''], news.bbc.co.uk z 14 kwietnia 2009.</ref>.
 
17 września 2006 węgierskie radio ujawniło wypowiedź premiera z zamkniętego spotkania partii, które odbyło się w maju. Tam w ostrych słowach polityk przyznał się do zakłamywania informacji o stanie węgierskiej gospodarki podczas kampanii wyborczej z kwietnia, z czasu jego rządów i rządów jego partii, a także deklarował zapowiedział konieczność przeprowadzenia drastycznych reform<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.wprost.pl/95040/Premier-Wegier-klamalismy-zeby-wygrac|tytuł=Premier Węgier: kłamaliśmy, żeby wygrać|data=21 września 2006|opublikowany=wprost.pl|data dostępu=2017-09-03}}</ref>. Wywołało to kilkutysięczną [[demonstracja|demonstrację]] przed gmachem parlamentu, która przerodziła się w [[Protesty w Budapeszcie|gwałtowne zamieszki]]. Mimo nacisków opozycji Ferenc Gyurcsány nie ustąpił ze stanowiska, w październiku 2006 parlament udzielił mu wotum zaufania<ref>{{Cytuj stronę|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/5411022.stm|tytuł=Hungary PM wins confidence vote|data=6 października 2006|opublikowany=bbc.co.uk|data dostępu=2017-09-03|język=en}}</ref>. W lutym 2008 w obecności węgierskiego premiera i [[Władimir Putin|Władimira Putina]] podpisano na [[Kreml]]u kontrowersyjną umowę [[Gazprom]]u i koncernu [[MOL]] o przeprowadzeniu gazociągu [[Gazociąg Południowy|South Stream]] przez terytorium Węgier<ref>{{Cytuj stronę|url=https://jamestown.org/program/hungarys-socialist-government-joins-gazproms-south-stream-project/|tytuł=HUNGARY’S SOCIALIST GOVERNMENT JOINS GAZPROM’S SOUTH STREAM PROJECT|data=29 lutego 2008|opublikowany=jamestown.org|data dostępu=2017-09-03|język=en}}</ref>. Tym samym Ferenc Gyurcsány poparł konkurencyjny projekt rosyjski wobec projektu gazociągu [[Nabucco (gazociąg)|Nabucco]], priorytetowego wówczas projektu [[Unia Europejska|Unii Europejskiej]]. Decyzję tę skrytykował lider opozycji [[Viktor Orbán]]. 21 marca 2009 Ferenc Gyurcsány zapowiedział, że poda się do dymisji w związku z nasilającym się [[Kryzys finansowy od 2007|kryzysem gospodarczym]]<ref name="cnn"/>. 14 kwietnia 2009 Zgromadzenie Narodowe uchwaliło [[konstruktywne wotum nieufności]] wobec jego rządu, na jego następcę w ramach dotychczasowej koalicji wyznaczony został [[Gordon Bajnai]]<ref>{{Cytuj stronę|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7998708.stm|tytuł=Hungary parliament elects new PM|data=14 kwietnia 2009|opublikowany=bbc.co.uk|data dostępu=2017-09-03|język=en}}</ref>.
22 października 2011 wystąpił z MSZP i postanowił założyć nową partię [[Koalicja Demokratyczna (Węgry)|Koalicję Demokratyczną]]<ref>[http://www.wyszehrad.com/wegry/aktualnosci/gyurcsany-zaklada-nowa-partie ''Gyurcsány zakłada nową partię''], wyszehrad.com z 29 października 2011 (dostęp 7 listopada 2011)</ref>. 7 listopada 2011 został wybrany na przewodniczącego tego ugrupowania<ref>[http://www.politics.hu/20111107/new-democratic-coalition-party-officially-elects-former-pm-gyurcsany-as-first-leader/ ''New Democratic Coalition party officially elects former PM Gyurcsány as first leader''], politics.hu z 7 listopada 2011 {{lang|en}}</ref>. Został posłem niezrzeszonym<ref>[http://www.parlament.hu/internet/plsql/ogy_kpv.kepv_adat?p_azon=g030&p_stilus=&p_head=N ''Független''], parlament.hu z 8 listopada 2011 {{lang|hu}}</ref><ref>[http://www.politics.hu/20111108/parliamentary-committee-tells-gyurcsany-to-wait-until-april-to-form-new-faction/ ''Parliamentary committee tells Gyurcsány to wait until April to form new faction''], politics.hu z 8 listopada 2011 {{lang|en}}</ref>.
 
22Po październikaodejściu z urzędu ustąpił także z przywództwa w partii. Pozostał natomiast członkiem parlamentu. Mandat uzyskał również w 2010<ref name="zn">{{Cytuj stronę|url=http://www.parlament.hu/internet/plsql/ogy_kpv.kepv_adat?p_azon=g030&p_stilus=&p_head=N|tytuł=Profil na stronie Zgromadzenia Narodowego|data dostępu=2017-09-03|język=hu}}</ref>. W październiku 2011 wystąpił z MSZP i postanowił założyć nową partię pod nazwą [[Koalicja Demokratyczna (Węgry)|KoalicjęKoalicja DemokratycznąDemokratyczna]]<ref>[{{Cytuj stronę|url=http://www.wyszehrad.com/wegry/aktualnosci/gyurcsany-zaklada-nowa-partie ''|tytuł=Gyurcsány zakłada nową partię''], |opublikowany=wyszehrad.com z |data=29 października 2011|data (dostęp 7 listopada 2011)dostępu=2017-09-03}}</ref>. 7W listopadalistopadzie 2011 został wybrany na przewodniczącego tego ugrupowania<ref>[{{Cytuj stronę|url=http://www.politics.hu/20111107/new-democratic-coalition-party-officially-elects-former-pm-gyurcsany-as-first-leader/ ''|tytuł=New Democratic Coalition party officially elects former PM Gyurcsány as first leader''], |opublikowany=politics.hu z |data=7 listopada 2011 {{lang|język=en|data dostępu=2017-09-03}}</ref>. ZostałWystąpił posłem niezrzeszonym<ref>[http://www.parlament.hu/internet/plsql/ogy_kpv.kepv_adat?p_azon=g030&p_stilus=&p_head=N ''Független''], parlament.hutakże z 8klubu listopadaposelskiego 2011socjalistów<ref {{lang|hu}}<name="zn"/ref><ref>[{{Cytuj stronę|url=http://www.politics.hu/20111108/parliamentary-committee-tells-gyurcsany-to-wait-until-april-to-form-new-faction/ ''|tytuł=Parliamentary committee tells Gyurcsány to wait until April to form new faction''], |opublikowany=politics.hu z |data=8 listopada 2011 {{lang|język=en|data dostępu=2017-09-03}}</ref>. Przed wyborami w 2014 dołączył ze swoją partią do centrolewicowej koalicji [[Jedność (Węgry)|Jedność]], utrzymując mandat deputowanego na kolejną kadencję<ref name="zn"/>.
 
== Życie prywatne ==
Jego pierwszą żoną była Beatrix Rozs. Po raz drugi zawarł związek małżeński z Ediną Bognár, z którą ma dwóch synów. Jego trzecią żoną została Klára Dobrev, z którą ma dwóch synów i córkę<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.origo.hu/itthon/20150104-babaruhat-vasarolt-gyurcsany-ferenc.html|tytuł=Babaruhát vásárolt Gyurcsány Ferenc|data=4 stycznia 2015|opublikowany=origo.hu|data dostępu=2017-09-03|język=hu}}</ref>.
 
== Zobacz też ==
* [[Protesty w Budapeszcie|ZamieszkiProtesty w Budapeszcie (2006)]]
 
{{Przypisy|2}}
 
== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.parlament.hu/internet/plsql/ogy_kpv.kepv_adat?p_azon=g030&p_stilus=&p_head=N Profil na stronie Zgromadzenia Narodowego] {{lang|en}}
 
{{Premierzy Węgier}}
{{Kontrola autorytatywna}}
 
{{SORTUJ:GyurcsanyGyurcsány, Ferenc}}
[[Kategoria:Absolwenci uczelni na Węgrzech]]
[[Kategoria:Politycy Koalicji Demokratycznej]]
[[Kategoria:Politycy Węgierskiej Partii Socjalistycznej]]
[[Kategoria:Premierzy Węgier]]
[[Kategoria:Węgierscy przedsiębiorcy‎ministrowie]]
[[Kategoria:Węgierscy parlamentarzyści]]
[[Kategoria:Węgierscy przedsiębiorcy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1961]]
[[Kategoria:Węgierscy przedsiębiorcy‎]]