Wiktor Emanuel III: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 109 bajtów ,  2 lata temu
m
WP:SK, drobne techniczne
(Merytoryczne)
m (WP:SK, drobne techniczne)
'''Wiktor Emanuel III''', właśc. '''Wiktor Emanuel Ferdynad Maria January''' ({{W języku|it|Vittorio Emanuele Ferdinando Maria Gennaro}}) (ur. [[11 listopada]] [[1869]] w [[Neapol]]u, zm. [[28 grudnia]] [[1947]] w [[Aleksandria|Aleksandrii]])<ref name=WWI>[http://www.firstworldwar.com/bio/emanuele.htm firstworldwar.com – King Vittorio Emanuele III] {{lang|en}} [dostęp 2012-06-27]</ref> – [[królowie Włoch|król Włoch]] z [[Dynastia sabaudzka|dynastii sabaudzkiej]] od 29 lipca 1900 do 9 maja 1946, [[Władcy Etiopii|cesarz Etiopii]] w latach 1936–1941 (tytuł nieuznany przez większość państw na świecie), [[władcy Albanii|król Albanii]] w latach 1939–1943.
 
Ze względu na swój niski wzrost i wojenne sukcesy podczas [[Wojna włosko-turecka|wojny włosko-tureckiej]], a potem [[I wojna światowa|I Wojny Światowej,]] doczekał się przydomku Mała Szabla<ref>{{Odn|des Cars|2016|s=41|ref=nie}}</ref>.
 
== Życiorys ==
 
=== Podbój Libii ===
Późno zjednoczone państwo włoskie nie zdążyło utworzyć imperium kolonialnego na miarę brytyjskiego, czy nawet niemieckiego. Król Wiktor Emanuel III postanowił jednak przejąć posiadłości Imperium Osmańskiego w Afryce - głównie chodziło o tereny dzisiejszej Libii, tj. regiony Trypolitanii, Fazzan i Cyrenajki. Latem 1902 roku rząd włoski zawarł tajne porozumienie z Francją, a w 1909 roku z Rosją, gwarantujące neutralność tych państw podczas ewentualnego konfliktu włosko-tureckiego<ref>{{Odn|des Cars|2016|s=42-43|ref=nie}}</ref>.
 
Pod koniec września 1911 roku Włochy wystosowały do Turcji ultimatum, a 3 października flota włoska zbombardowała Trypolis. Miasto to, będące największym ośrodkiem urbanizacyjnym regionu zostało zdobyte jeszcze w tym samym miesiącu. W wyniku działań wojennych i podpisanego 5 listopada 1911 roku królewskiego dekretu o przejęciu suwerennej władzy nad Libią, region ten znalazł się pod kontrolą Włoch<ref>{{Odn|des Cars|2016|s=44-47|ref=nie}}</ref>. Traktat pokojowy został podpisany 18 października 1912 roku na terenie Szwajcarii<ref>{{Odn|des Cars|2016|s=52|ref=nie}}</ref>.
 
Podczas jego rządów w latach 1911-1916 wprowadzone zostało powszechne prawo wyborcze dla mężczyzn, a Włochy pokonały [[Turcja|Turcję]] i zajęły [[Trypolitania|Trypolitanię]].
 
=== Abdykacja i schyłek życia ===
Chcąc ratować monarchię włoską, skompromitowaną współpracą z faszyzmem, 9 maja 1946 abdykował na rzecz syna, [[Humbert II|Humberta II]]. W tym samym roku na mocy [[referendum]] utworzono we Włoszech [[Republika|republikę]] (większością tylko 51% głosów) i obaj monarchowie wyemigrowali do [[Egipt]]u<ref>{{Odn|des Cars|2016|s=513|ref=nie}}</ref>.
 
Wiktor Emanuel był namiętnym zbieraczem monet i ich znawcą o sławie światowej. Całą kolekcję ukradziono mu w [[Kair]]ze.
 
== Rodzina ==
24 października 1896 w [[rzym]]skiej [[Bazylika Matki Bożej Anielskiej i Męczenników|Bazylice Matki Bożej Anielskiej]] Wiktor Emanuel III ożenił się z księżniczką [[Helena Petrowić-Niegosz|Heleną Czarnogórską]]. Z woli matki Wiktora Emanuela, jego przyszła małżonka zmieniła wyznanie z prawosławnego na rzymskokatolickie. W proteście przeciwko zmianie wiary, rodzina panny młodej nie stawiła się na ślubie (za wyjątkiem jednej z sióstr)<ref>{{Odn|des Cars|2016|s=38-39|ref=nie}}</ref>. Potomstwo Wiktora Emanuela i Heleny to:
* Jolanta Małgorzata Milena Elżbieta Romana Maria ''[[:it:Iolanda Margherita di Savoia|(wł. Iolanda Margherita Milena Elisabetta Romana Maria)]]'' (1901-1986)
: ∞ Jerzy Karol Calvi, hrabia Bergolo
 
== Rodowód ==
 
<center>{{Ahnentafel5
|style=font-size: 90%; line-height: 150%;
<ref name="order10">{{Cytuj stronę|imię = Federico |nazwisko=Bona| praca= Blasonario subalpino | tytuł = I Cavalieri dell'Ordine Supremo del Collare o della Santissima Annunziata| url= http://www.blasonariosubalpino.it/Appendice10.html|język=it}}</ref>
}}
 
 
== Bibliografia ==
* Roman Dąbrowski, ''Sto dni Mussoliniego'', Warszawa 2002.
* Hr. Galeazzo Ciano, ''Pamiętniki 1939-1943'', Warszawa 2001.
* {{Cytuj książkę|nazwisko=des Cars |imię=Jean |tytuł=Berło i krew. Królowie i królowe Europy na wojnie 1914-1945 |rok=2016 |wydawca=Wydawnictwo Literackie |miejsce=Kraków |stronyodn=tak |isbn=978-83-08-06217-3}}
 
{{Władca
57 267

edycji