Otwórz menu główne

Zmiany

m
Bot poprawia linkowania, typografie i dokonuje drobnych poprawek redakcyjnych.
Podbój Ameryki Północnej [[Anglicy]] i [[Francuzi]] rozpoczęli niemal równocześnie. Gdy w roku 1607 powstała osada [[Jamestown (Wirginia)|Jamestown]] dająca początek angielskiej kolonii [[Wirginia]], pierwsze osiedle francuskie w [[Akadia|Akadii]] istniało już od trzech lat, a bieg [[Rzeka Świętego Wawrzyńca|Rzeki Św. Wawrzyńca]] badali odkrywcy, za którymi podążały „czarne suknie”, jak [[Indianie]] nazywali katolickich misjonarzy (głównie jezuitów){{odn|Jenkins|2009|s=42}}. Jednak pierwszoplanowym motywem francuskiej ekspansji nie było nawracanie tubylców. Król [[Henryk IV Burbon|Henryk IV]] widział w Nowym Świecie źródło dochodów, które mogłyby dopomóc w osiągnięciu przez Francję dominującej pozycji w Europie{{odn|Axelrod|2007|s=25–26}}. W tym celu sfinansował pierwszą z wypraw odkrywczych [[Samuel de Champlain|Samuela de Champlaina]], który w latach 1603–1616 [[kartografia|skartował]] wybrzeża [[Ocean Atlantycki|Atlantyku]] od [[Zatoka Fundy|zatoki Fundy]] po [[Cape Cod]], pozakładał osady i zorganizował intratny handel futrami. Francuski odkrywca zawarł również przymierze z plemionami [[Algonkinowie|Algonkinów]] i [[Huroni|Huronów]] walczącymi z potężną [[Irokezi|Konfederacją Irokeską]], a tym samym wdał się w długotrwały konflikt z Anglikami{{odn|Axelrod|2007|s=26}}. Ci ostatni mieli nad przybyszami z Francji przewagę liczebną, bowiem w latach 1650–1700 populacja Nowej Anglii zwiększyła się czterokrotnie. Co więcej, większość francuskich osadników stanowili samotni mężczyźni, zdani na towarzystwo kobiet tubylczych lub nielicznych córek wcześniej osiadłych rodzin i „[[córy królewskie|cór królewskich]]”. Tymczasem Anglicy przybywali do Nowego Świata całymi rodzinami i tym samym zachowali – w stanie prawie nienaruszonym – własne obyczaje i kulturę{{odn|Ferguson|2013|s=94}}.
 
W roku 1608 Champlain założył prowincję i miasto [[Québec (miasto)|QuebecQuébec]], zajmując tym samym dla Francji całą dolinę Rzeki Św. Wawrzyńca. Nie zależało mu jednak na szerokim osadnictwie. [[Nowa Francja]], bo tak zaczęto kolonię nazywać, miała bowiem być miejscem pozyskiwania dóbr natury, a zwłaszcza cennych futer dzikich zwierząt. Francuzi wznieśli niewiele miast – [[Port Royal (Akadia)|Port Royal]] (1605), wspomniany Quebec, [[Montreal]] (1642), [[Nowy Orlean]] (1718) i [[Twierdza Louisbourg|Louisburg]] (1720) były podstawą handlowej egzystencji, ale rolnictwo w kolonii prawie nie istniało{{odn|Sandler|2008|s=130–131}}. Taką sytuację zastał energiczny [[Ludwik XIV]], który postawił na konsolidację potęgi zamorskiej Francji, a to oznaczało zwiększenie liczby rolników i rozwój Nowej Francji. Jednakże jego ''intendant'' (administrator) w Ameryce, [[Louis de Buade de Frontenac|Louis de Frontenac]], miał inne zamiary: z jego polecenia znany [[traper|''coureur de bois']] [[Louis Jolliet]] oraz [[jezuici|jezuita]] o. [[Jacques Marquette]] ruszyli na zachód w poszukiwaniu [[Przejście Północno-Zachodnie|przejścia północno-zachodniego]], co mogło otworzyć drogę do handlu z [[Daleki Wschód|Dalekim Wschodem]]. Wyprawa nie spełniła wprawdzie oczekiwań, ale Joliet odkrył rzekę [[Missisipi (rzeka)|Missisipi]], a tym samym w orbitę francuskich wpływów dostało się ogromne terytorium [[Luizjana (kolonia)|Luizjany]]{{odn|Axelrod|2007|s=26}}, co położyło kres królewskim planom{{odn|Borneman|2007|s=5}}.
 
Po zawarciu w roku 1748 [[Pokój w Akwizgranie (1748)|pokoju w Aix-la-Chapelle]] mapa Ameryki Północnej ukazywała nadatlantyckie kolonie angielskie otoczone z trzech stron imperium Nowej Francji, sięgającym od ujścia Rzeki Św. Wawrzyńca po [[Zatoka Meksykańska|Zatokę Meksykańską]]. Imperium to miało jednak słabe strony. Były nimi rozciągnięte linie komunikacyjne między wzniesionymi naprędce fortami i faktoriami, a transport – z konieczności – musiał odbywać się rzekami, gdzie do pokonania były liczne, a uciążliwe [[Przenoska|przenoski]] na trasie pomiędzy [[Wielkie Jeziora Północnoamerykańskie|Wielkimi Jeziorami]] a dorzeczem Missisipi (dotyczyło to głównie rzeki [[Des Plaines (rzeka)|Des Plaines]]){{odn|Borneman|2007|s=12}}.
[[Plik:1989 CPA 6128-6132 Strip.jpg|thumb|center|700px|Pięcioksiąg przygód Sokolego Oka na serii znaczków poczty ZSRR z 1989 roku]]
Inne wybrane filmy, nawiązujące do tematyki wojny lat 1754–1763, to:
* '''''Winners of the Wilderness''''' – [[film niemy]] [[Metro-Goldwyn-Mayer|MGM]] z roku 1927 w reżyserii [[W. S. Van Dyke|W.S. Van Dyke’a]], w którym w rolach głównych wystąpili [[Tim McCoy]] i [[Joan Crawford]]. W tym [[film kostiumowy|dramacie kostiumowym]], którego akcja rozgrywa się podczas [[Wojna o kolonie amerykańskie 1754-1763|wojny o kolonie]], Rene Contrecouer (Crawford), córka francuskiego generała zakochuje się w brytyjskim żołnierzu najemnym (McCoy). Film był kręcony w większości jako czarno-biały, ale jedna scena została nagrana w systemie [[Technicolor]]<ref>[http://www.silentera.com/PSFL/data/W/WinnersOfTheWilderness1927.html ''Winners of the Wilderness'' na stronie silentera.com].</ref><ref>{{cytuj stronę|url=http://www.afi.com/members/catalog/DetailView.aspx?s=&Movie=1771|tytuł=Winners of the Wilderness|opublikowany=[[American Film Institute]]|język=en|data dostępu=2015-08-25}}</ref>.
* '''''Fort Ti''''' – amerykański [[Film 3D|western 3D]] z roku 1953 w reżyserii [[William Castle|Williama Castle]], w rolach głównych [[George Montgomery]] i [[Joan Vohs]]. Scenariusz [[Robert E. Kent]]. Był to pierwszy western zrealizowanym w technice 3D i w [[technicolor]]ze<ref name="zarzynski">{{cytuj stronę |url=http://www.lakegeorgemirrormagazine.com/2013/07/18/fort-ticonderoga-it-plays-a-role-in-movie-history/ |tytuł=Fort Ticonderoga: It Plays a Role in Movie History |nazwisko=Zarzynski |imię=Joseph W. |data=2013-07-18 |opublikowany=lakegeorgemirrormagazine.com|data dostępu=2015-08-09}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url=http://www.afi.com/members/catalog/DetailView.aspx?s=&Movie=53591 |tytuł=Fort Ti: Movie Details |opublikowany=afi.com |data dostępu=August 9, 2015}}</ref> przez [[Columbia Pictures]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko=Martin |imię=Len D.|tytuł=Columbia Checklist: The Feature Films, Serials, Cartoons, and Short Subjects of Columbia Pictures Corporation, 1922-1988 |rok=1991 |wydawca=McFarland |isbn=0-899-50556-2 |strony=110}}</ref>. Akcja filmu rozgrywa się w roku 1759 w [[Fort Ticonderoga|Forcie Ticonderoga]] w czasie wojny<ref>{{cytuj książkę |nazwisko=Pitts |imię=Michael R. |tytuł=Western Movies: A Guide to 5,105 Feature Films |rok=2012 |wydawca=McFarland |isbn=0-786-46372-4 |strony=113}}</ref>.
* '''''Nouvelle-France''''' (ang. ''''' Battle of the Brave''''') – romans historyczny z roku 2004 w reżyserii [[Jean Beaudin|Jeana Beaudina]], którego akcja rozgrywa się w kolonii Nowa Francja podczas wojny 1754–1763. Był wspólnym dziełem kinematografii brytyjskiej, francuskiej i kanadyjskiej; w filmie wystąpili m.in. [[Gérard Depardieu]], [[Tim Roth]] (w roli Williama Pitta starszego), [[Colm Meaney]] (w roli Benjamina Franklina) i [[Jason Isaacs]] (w roli gen. Jamesa Wolfe’a)<ref name="IMBD_NF">{{cytuj stronę |url=http://www.imdb.com/title/tt0386669/ |tytuł= Nouvelle-France (2004) |opublikowany= imdb.com|data dostępu=2015-08-14}}</ref>.
297 937

edycji