Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 33 bajty ,  2 lata temu
m
| polityk = Mohammed Siad Barre<br />محمّد زياد بري
| grafika = [[Plik:Siabar 003.jpg|190px]]
| opis grafiki =
| data urodzenia = [[6 października]] [[1919]]
| miejsce urodzenia = Shilavo ([[Ogaden]])
{{Żołnierz infobox
|imię i nazwisko = Mohammed Siad Barre
|imię i nazwisko org =
|pseudonim =
|rodzaj wojsk = lądowe
|zwycięstwa =
|grafika = nie
|opis grafiki =
|stopień grafika =
|stopień = [[generał major]]
|data urodzenia =
|miejsce urodzenia =
|data śmierci =
|miejsce śmierci =
|lata służby = 1960-1991
|siły zbrojne = {{państwo|SOM}}
|jednostki =
|stanowiska =
|wojny i bitwy = [[wojna w Ogadenie]], [[etiopsko-somalijska wojna graniczna w 1982]]
|późniejsza praca =
|odznaczenia =
|commons =
|wikicytaty =
}}
'''Mohammed Siad Barre''' ([[język somalijski|som.]] Maxamed Siyaad Barre; [[Język arabski|arab.]]محمّد زياد بري) (ur. [[6 października]] [[1919]] w Shilavo w [[Ogaden]]ie, zm. [[2 stycznia]] [[1995]] w [[Lagos]]) – przywódca i dyktator wojskowy [[Somalia|Somalii]] w latach 1969–1991<ref name=B>{{Cytuj stronę |url=https://www.britannica.com/biography/Mohamed-Siad-Barre|tytuł= Mohamed Siad Barre}}</ref>.
 
== Życiorys ==
Urodził się w rodzinie [[nomadziKoczownik (nomada)|nomadów]] klanu Darod<ref name=B>{{Cytuj stronę |url=https://www.britannica.com/biography/Mohamed-Siad-Barre|tytuł= Mohamed Siad Barre}}</ref>. Jego rodzice zmarli gdy miał dziesięć lat. Po ukończeniu szkoły podstawowej w mieście Luuq w południowej Somalii, przeniósł się do stolicy ówczesnej [[Somali Włoskie|Somalii włoskiej]], [[Mogadiszu]] gdzie kontynuował naukę w szkole średniej<ref name=BF>Benjamin Frankel, ''The Cold War, 1945-1991: Leaders and other important figures in the Soviet Union, Eastern Europe, China, and the Third World'', (Gale Research: 1992), s. 306.</ref>. Według różnych źródeł mógł się urodzić w 1912, 1916, 1919 klub 1921 roku<ref>Mohamed Haji Mukhtar ''Historical dictionary of Somalia''. The Scarecrow Press, 2003. s. 158. {{ISBN|0-8108-4344-7}}.</ref>. W młodości wstąpił do somalijskiej [[policja|policji]] kolonialnej. Po tym gdy w 1941 roku kraj został zajęty przez [[Wielka Brytania|Brytyjczyków]] awansował na stanowisko głównego inspektora<ref name=B>{{Cytuj stronę |url=https://www.britannica.com/biography/Mohamed-Siad-Barre|tytuł= Mohamed Siad Barre}}</ref>. Gdy w 1950 roku Somalia powróciła pod zarząd [[Włochy|włoski]], Siad wysłany został na dwuletnie szkolenie do [[akademia wojskowa|akademii wojskowej]] we [[Florencja|Florencji]]<ref>Кто есть кто в мировой политике. М.: Политиздат, 1990. s. 297. {{ISBN|5-250-00513-6}}.</ref><ref name=BF>Benjamin Frankel, ''The Cold War, 1945-1991: Leaders and other important figures in the Soviet Union, Eastern Europe, China, and the Third World'', (Gale Research: 1992), s. 306.</ref><ref name=B>{{Cytuj stronę |url=https://www.britannica.com/biography/Mohamed-Siad-Barre|tytuł= Mohamed Siad Barre}}</ref>. Po uzyskaniu przez kraj niepodległości został przydzielony do armii narodowej. Od 1966 roku sprawował rangę [[generał major|generała majora]] i naczelnego wodza<ref name=B>{{Cytuj stronę |url=https://www.britannica.com/biography/Mohamed-Siad-Barre|tytuł= Mohamed Siad Barre}}</ref>.
 
22 października 1969 roku zainspirowany [[panarabizm|panarabskim]] puczem w [[Sudan]]ie przeprowadził [[zamach stanu]]. W wyniku puczu wojsko powołało Najwyższą Radę Rewolucyjną której Siad został przewodniczącym<ref name=B>{{Cytuj stronę |url=https://www.britannica.com/biography/Mohamed-Siad-Barre|tytuł= Mohamed Siad Barre}}</ref><ref name=PWN>{{Cytuj stronę |url=http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Somalia-Historia;4575366.html|tytuł= Somalia. Historia.}}</ref>. Rada zawiesiła [[konstytucja|konstytucję]], rozwiązała parlament, aresztowała członków obalonego rządu, zakazała działalności partii politycznym, przeprowadziła reformy utrzymane w [[lewica|lewicowym]] stylu (w 1970 roku [[nacjonalizacja]] przedsiębiorstw, ożywienie kontaktów z krajami socjalistycznymi)<ref>Metz, Helen C. (ed.) (1992), ''Coup d'Etat'', Somalia: A Country Study, Washington, D.C.: Library of Congress.</ref><ref name=PJ>Peter John de la Fosse Wiles, ''The New Communist Third World: an essay in political economy'', (Taylor & Francis: 1982), s. 279.</ref><ref name=PWN>{{Cytuj stronę |url=http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Somalia-Historia;4575366.html|tytuł= Somalia. Historia.}}</ref> i przemianowała kraj na Demokratyczną Republikę Somalii<ref>J. D. Fage, Roland Anthony Oliver, ''The Cambridge history of Africa'', Volume 8, (Cambridge University Press: 1985), s. 478.</ref><ref>''The Encyclopedia Americana: complete in thirty volumes''. Skin to Sumac, Volume 25, (Grolier: 1995), s. 214.</ref>. Działania te przyniosły Somalii uznanie ze strony [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]], co przełożyło się na dużą pomoc wojskową w latach 70. Do Somalii trafiły czołgi i jednostki powietrzne radzieckiej konstrukcji<ref name=D>Degefe Gemechu (Forum Politologiczne Tom 10) ''Spory graniczne Etiopii z sąsiednimi państwami. Niekończąca się wojna'' s. 356</ref>. W 1976 roku w miejsce Rady wojskowi powołali monopartię o nazwie [[Somalijska Rewolucyjna Partia Socjalistyczna]], Siad został jej przywódcą i prezydentem kraju jednocześnie<ref name=PWN>{{Cytuj stronę |url=http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Somalia-Historia;4575366.html|tytuł= Somalia. Historia.}}</ref><ref>''Przewodnik po świecie. Ilustrowana encyklopedia geograficzna'', Przegląd, Warszawa 1998, s. 615 (rozdz. ''Somalia'')</ref>. W tak skonstruowanym systemie realna autorytarna władza należała do Siada który rządy sprawował powołując się na oficjalną państwową ideologię znaną jako [[socjalizm naukowy]]<ref name=B>{{Cytuj stronę |url=https://www.britannica.com/biography/Mohamed-Siad-Barre|tytuł= Mohamed Siad Barre}}</ref> będącą w praktyczne mieszanką [[marksizm]]u i [[islam]]u. W tym quasi-socjalistycznym ustroju w niewielkim stopniu pozwolono na funkcjonowanie prywatnym firmom a zasady kulturowe islamu nie były zwalczane<ref name=PJ>Peter John de la Fosse Wiles, ''The New Communist Third World: an essay in political economy'', (Taylor & Francis: 1982), s. 279.</ref><ref>Metz, Helen C. (ed.) (1992), ''Siad Barre and Scientific Socialism'', Somalia: A Country Study, Washington, D.C.: Library of Congress.</ref>.
 
Eliminował przejawy [[klan]]owościklanowości, usiłował wprowadzić w Somalii [[alfabet łaciński]]<ref name=B>{{Cytuj stronę |url=https://www.britannica.com/biography/Mohamed-Siad-Barre|tytuł= Mohamed Siad Barre}}</ref><ref>Laitin, David D., ''Politics, Language, and Thought'', s. 89</ref>, wprowadził państwową kontrolę nad instytucjami religijnymi (w tym [[meczet]]ami)<ref name="PAR2">''Nadeem F. Paracha: Socjalizm islamski''. Część II – czas sukcesów (1952-78)</ref>. Junta na dużą skalę prowadziła programy [[roboty publiczne|robót publicznie]] i alfabetyzacji. W polityce zagranicznej bardziej podkreślano powiązania Somalii ze światem [[Arabowie|arabskim]]. W 1975 roku Siad włączył Somalię w strukturę [[Liga Państw Arabskich|Ligi Arabskiej]]. W tym samym roku został wybrany przewodniczącym [[Organizacja Jedności Afrykańskiej|Organizacji Jedności Afrykańskiej]]<ref name=BF>Benjamin Frankel, ''The Cold War, 1945-1991: Leaders and other important figures in the Soviet Union, Eastern Europe, China, and the Third World'', (Gale Research: 1992), s. 306.</ref><ref>Oihe Yang, ''Africa South of the Sahara 2001'', 30th Ed., (Taylor and Francis: 2000), s.1025.</ref>.
 
Opowiadał się za koncepcją Wielkiej Somalii, która odnosiła się do całości regionu [[RógPółwysep AfrykiSomalijski|Rogu Afryki]] w których mieszkają etniczni Somalijczycy. Teren ten obejmuje więc [[Ogaden]], [[Dżibuti]] i północno-wschodnią [[Kenia|Kenię]] a więc tereny zamieszkałe prawie wyłącznie przez Somalijczyków<ref>Francis Vallat, ''First report on succession of states in respect of treaties: International Law Commission twenty-sixth session 6 May-26 July 1974'', (United Nations: 1974), s.20</ref><ref>Africa Watch Committee, ''Kenya: Taking Liberties'', (Yale University Press: 1991), s. 269</ref>. W ramach tej koncepcji zaostrzył relacje z sąsiednią [[Etiopia|Etiopią]]. W okresie [[wojna o niepodległość Erytrei|wojny o niepodległość Erytrei]] wspierał separatystów z [[Erytrejski Front Wyzwolenia|Erytrejskiego Frontu Wyzwolenia]] i [[Ludowy Front na rzecz Demokracji i Sprawiedliwości|Erytrejskiego Ludowego Frontu Wyzwolenia]]<ref>Guarak, Mawut Achiecque Mach. ''Integration and Fragmentation of the Sudan: An African Renaissance''. Bloomington, IN: AuthorHouse, 2011. s. 252-253</ref>. Od czasu puczu w Etiopii z 1974 starał się wykorzystać panującą w tym kraju dezintegrację do rozszerzenia Somalii na Ogaden. Ta etiopska prowincja była zamieszkiwana w większości przez ludność somalijską która w przeszłości podejmowała się zbrojnych prób oderwania od Etiopii<ref name=D>Degefe Gemechu (Forum Politologiczne Tom 10) ''Spory graniczne Etiopii z sąsiednimi państwami. Niekończąca się wojna'' s. 356</ref>. Polityka integracji w konflikt w Ogadenie w latach 1976-77 ograniczył się do zaopatrywania tamtejszych rebeliantów z [[Front Wyzwolenia Zachodniej Somalii|Frontu Wyzwolenia Zachodniej Somalii]]. W lipcu 1977 roku Siad zdecydował o bezpośrednim wsparciu działań separatystów i [[wojna w Ogadenie|uderzeniu regularnej armii na etiopskie pozycje w Ogadenie]]<ref name>Degefe Gemechu (Forum Politologiczne Tom 10) ''Spory graniczne Etiopii z sąsiednimi państwami. Niekończąca się wojna'' s. 356-7</ref>.
 
Wraz z rozpoczęciem inwazji na Etiopię, Somalia utraciła wsparcie [[Moskwa|Moskwy]] co spowodowane było radzieckim wsparciem dla Etiopii. Rząd Somalii w efekcie zerwał wszelkie porozumienia z ZSRR i wycofał z kraju radzieckich doradców, równocześnie zwracając się o pomoc militarną do [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]]. W 1978 roku [[Waszyngton]] zainstalował w Somalii misję pod nazwą Amerykańska Agencja na rzecz Rozwoju Międzynarodowego, utworzono także bazę wojskową w [[Berbera|Berberze]]. Amerykańskie wsparcie okazało się zbyt późne - do września 1977 roku jedynie 10% Ogadenu znajdowało się poza kontrolą Etiopii<ref>Degefe Gemechu (Forum Politologiczne Tom 10) ''Spory graniczne Etiopii z sąsiednimi państwami. Niekończąca się wojna'' s. 358-9</ref><ref name=ES>Przemysław Jabłoński ''Etiopia, Somalia. Konflikty końca ubiegłego stulecia'' dla portalu arabia.pl</ref>.
29 458

edycji