Pancho Villa: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 294 bajty ,  2 lata temu
m
Bot: Dodanie tytułów do linków w przypisach (patrz FAQ); zmiany kosmetyczne
(,,)
m (Bot: Dodanie tytułów do linków w przypisach (patrz FAQ); zmiany kosmetyczne)
|commons = Pancho Villa
}}
[[Plik:Villa51.jpg|thumbmały|240px|Villa w dzieciństwie]]
[[Plik:Francisco Villa.gif|thumbmały|240px|Pancho Villa na czele ''Dywizji Północnej''.]]
[[Plik:Plaza de la Revolucion Chihuahua.jpg|thumbmały|240px|Pomnik Pancho Villi w Chihuahua.]]
[[Plik:Francisco Villa.JPG|thumbmały|240px|Portret Pancho Villi, olej na desce.]]
'''Francisco (Pancho) Villa''', właśc. '''Doroteo Arango Arámbula''' (ur. [[5 czerwca]] [[1878]] w [[Hacienda de Río Grande]]; zm. [[20 lipca]] [[1923]] w [[Parral]]) – [[meksyk]]ański przywódca partyzantki [[Chłopi|chłopskiej]], generał z okresu [[rewolucja meksykańska|rewolucji meksykańskiej]]. Przeciwnik reżimów [[Porfirio Díaz|Porfiria Díaza]] i [[Victoriano Huerta|Victoriana Huerty]].
 
W 1909 r. Villa przyłączył się do [[Francisco Madero|Francisco Madery]], który rozpoczął walkę o władzę z dyktatorem Porfirio Díazem (był to początek [[rewolucja meksykańska|rewolucji meksykańskiej]]). Villa wprawdzie nie posiadał formalnego wykształcenia, ale umiał czytać i pisać, ponadto przejawiał duże zdolności dowódcze i organizacyjne. Dzięki znajomości terenu i charakteru ludności zamieszkującej północny Meksyk, udało mu się stworzyć duży oddział zbrojny, który pozostawał do jego dyspozycji. Gdy Madero pokonał Diaza, Villa nie rozpuścił swoich ludzi i oczekiwał na dalszy rozwój wydarzeń.
 
W 1912 r., w czasie powstania wywołanego przez [[Pascual Orozco|Pascuala Orozco]], Villa służył w wojsku pod rozkazami gen. Victoriano Huerty. Huerta, chcąc się pozbyć niewygodnego podwładnego, po aresztowaniu oddał go pod sąd wojenny z powodu niesubordynacji.Wyroku sądu wojennego skazującego Pancho Villę na śmierć nie zatwierdził prezydent Madero, w związku z czym aresztant został odesłany do więzienia w stolicy. W listopadzie Villi udało się zbiec, a następnie przedostać się do Stanów Zjednoczonych. Z USA powrócił 13 marca przekraczając konno razem z ośmioma towarzyszami graniczną rzekę [[Rio Grande (rzeka w Ameryce Północnej)|Rio Grande]] i rozpoczynając walkę o Meksyk. Dzięki zdobytej sławie stworzył kilkutysięczny oddział, który nazwał „Dywizją Północną” (''División del Norte''). Później zawarł porozumienie z [[Venustiano Carranza|Venustiano Carranzą]], które dotyczyło wytępienia z Meksyku: [[Plutokracja|plutokracji]], soldateski i [[Klerykalizm|klerykalizmuklerykalizm]]u. Razem z Carranzą wystąpił zbrojnie przeciwko coraz bardziej represyjnym rządom Huerty. Ponownie wykazał się dużym talentem wojskowym, wygrywając kilka bitew z wojskami federalnymi i opanowując stan Chihuahua<ref>H. B. Parkes,''Historia Meksyku'', Warszawa 1957, s. 322,323.</ref>. W grudniu 1913 r. Villa został mianowany gubernatorem stanu [[Chihuahua (stan)|Chihuahua]]. W czerwcu 1914 r. z siłami Carranzy zdecydowanie pokonał Huertę. Następnie obydwaj zwycięzcy wkroczyli triumfalnie do miasta Meksyk.
 
Niedługo później, między Villą i Carranzą zaczął narastać coraz większy konflikt. Villa został zmuszony do opuszczenia stolicy, a towarzyszył mu inny przywódca chłopski – [[Emiliano Zapata]]. Carranza zadał oddziałom Zapaty i Villi kilka poważnych klęsk i zmusił ich do wycofania się w góry. Villa został odizolowany na północy a Zapata na południu <ref>Carl Sifakis,''Encyklopedia zamachów'', Warszawa 1994, s. 208.</ref>.
 
=== Zamach ===
Villa kontynuował walkę partyzancką przez cały czas pozostawania Carranzy u władzy. Po jego obaleniu i zamordowaniu w 1920 r. przez Rodolfo Herrerę, Pancho Villa otrzymał od nowej władzy zapewnienie, że nie będzie ścigany w zamian za wycofanie się z polityki. Wtedy też złożył broń i zaczął prowadzić spokojne życie na swoim ranczu w Canutillo niedaleko [[Parral]] w stanie Chihuahua. Porozumienie dotyczyło też jego żołnierzy którzy w zamian za złożenie broni mieli otrzymać ziemię i roczny żołd.
Na ranczu gdzie dla swojego bezpieczeństwa dysponował 50-osobową ochroną Villa zbudował szpital, szkołę i pocztę. W 1923 r. Villa padł ofiarą zamachu. Grupą zamachowców kierował Jesús Salas Barrazas. Zamach przeprowadzono w czasie wyjazdu Villi z rancza do miasta. W zamachu zginęli wszyscy pasażerowie auta, którymi byli: Villa i jego czterej ochroniarze. Istnieją przypuszczenia, że za zabójstwem stali ówcześni prominentni politycy – albo [[Plutarco Elías Calles]], albo [[Alvaro Obregon]]<ref>[http://www.historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=166 The Personal History of Pancho Villa and Its Effects on Mexican History].</ref><ref>H. B. Parkes,''Historia Meksyku'', Warszawa 1957, s. 350.</ref>. W trakcie swojej kariery rewolucyjnej Villa zyskał wielu wrogów i dlatego trudno jest ostatecznie przesądzać o tożsamości zleceniodawców likwidacji Villi.
 
== Postać Pancho Villi w kulturze ==
* Western z 1955 pt. ''Skarby Pancho Villi'' w reżyserii Georga Shermana<ref>[http://www.filmweb.pl/film/Skarby+Pancho+Villi-1955-150655 Skarby Pancho Villi (1955) - Filmweb<!-- Tytuł wygenerowany przez bota -->]</ref>.
* Western z 1968 pt. ''Jedzie Villa'' w reżyserii Buzza Kulika. W roli głównej [[Yul Brynner]]<ref> [http://www.filmweb.pl/film/Jedzie+Villa-1968-105794 Jedzie Villa (1968) - Filmweb<!-- Tytuł wygenerowany przez bota -->]</ref>.
* Western z 1972 pt. ''Pancho Villa'' w reżyserii Eugenio Martína. W roli głównej [[Telly Savalas]]<ref> [http://www.filmweb.pl/film/Pancho+Villa-1972-102389 Pancho Villa (1972) - Filmweb<!-- Tytuł wygenerowany przez bota -->]</ref>.
* Dramat z 2003 pt. ''[[Pancho Villa we własnej osobie]]'' w reżyserii Bruce Beresforda. W roli głównej [[Antonio Banderas]]<ref> [http://www.filmweb.pl/film/Pancho+Villa+we+własnej+osobie-2003-108076 Pancho Villa we własnej osobie (2003) - Filmweb<!-- Tytuł wygenerowany przez bota -->]</ref>.
 
== Zobacz też ==
2 588 003

edycje