Stosunki polsko-litewskie: Różnice pomiędzy wersjami

m (→‎Linki zewnętrzne: bot zamienia martwe linki zewnętrzne do wsp.krakow.pl na linki archiwalne)
[[Atak Niemiec na ZSRR|Niemiecki atak na ZSRR]] spowodował dostanie się całości terytoriów II RP i Litwy pod kontrolę [[III Rzesza|III Rzeszy]], jednak [[Adolf Hitler|Hitler]] nie zamierzał wykorzystywać potencjału, jaki stanowić mogła ludność widząca w hitlerowcach wyzwolicieli od terroru [[Armia Czerwona|Armii Czerwonej]] i [[NKWD]]. Na zajętych obszarach nie tworzono nawet pozorów państwowości mieszkających tam narodów. Ważnym skutkiem wojny między dwoma reżimami totalitarnymi, pozostających do tej pory w ścisłym sojuszu, stało się porozumienie radziecko-brytyjskie, z którego uformowała się w przyszłości [[alianci (II wojna światowa)|koalicja antyhitlerowska]]. W tych warunkach nadzieję mogła stanowić idea utworzenia II frontu w [[Europa|Europie]] poprzez aliancki desant na [[Bałkany]]<ref>[[Winston Churchill]] określał ten pomysł jako „uderzenie w miękkie podbrzusze Europy”.</ref> i marsz sił sprzymierzonych w kierunku północnym. Po [[Konferencja teherańska|ustaleniach w Teheranie]] koncepcja ta została jednak odrzucona, na rzecz [[Lądowanie w Normandii|lądowania w Normandii]]. W [[Teheran]]ie zawarto też postanowienia dotyczące przyszłej granicy Polski na [[linia Curzona|linię Curzona]], z czego jednak opinia publiczna nie zdawała sobie sprawy. Kolejny okres przyniósł odwrócenie sytuacji na froncie – [[Armia Czerwona]] rozpoczęła marsz w kierunku zachodnim. Spowodowało to żywą reakcję [[Polskie Państwo Podziemne|Polskiej Państwa Podziemnego]], czego wyrazem stała się [[Akcja „Burza”|akcja ''Burza'']]. Jednym z jej elementów była przeprowadzona na Wileńszczyźnie [[Operacja „Ostra Brama”|Operacja Ostra Brama]], w wyniku której doszło do zdobycia Wilna przez siły [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]] z czerwonoarmistami, jednak już 3 dni po akcji NKWD rozpoczęło akcję internowania polskich żołnierzy. Ich dramatyczną sytuację pogarszała obojętność aliantów zachodnich, gdyż zgodnie z ustaleniami tzw. [[wielka trójka|wielkiej trójki]] Wilno nie miało znaleźć się po wojnie na terytorium Polski<ref name="Roszkowski 1914-1945" />.
 
Jednym z problemów polsko-litewskich była wówczas działalność ''[[Ypatingasis būrys]]'', czyli tzw. ''Strzelców Ponarskich''. Była to litewska formacja politycznapolicyjna kolaborująca z [[Niemcy|niemieckimi]] [[narodowy socjalizm|narodowymi socjalistami]]. Jej członkowie brali czynny udział w organizowanych przez Niemców pogromach ludności różnych narodowości. Uczestniczyli oni m.in. w mordach w [[Ponary (dzielnica Wilna)|Ponarach]], gdzie śmierć poniosła część polskiej inteligencji wileńskiej oraz żołnierzy [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.ipn.gov.pl/wai/pl/194/3327/ |tytuł = Śledztwo w sprawie masowych zabójstw Polaków w latach 1941–1944 w Ponarach koło Wilna dokonanych przez funkcjonariuszy policji niemieckiej i kolaboracyjnej policji litewskiej |autor = Instytut Pamięci Narodowej |data = 2003-10-17 |opublikowany = ipn.gov.pl |data dostępu = 20 marca 2008}}</ref>.
 
Litewska policja nie była wówczas jedyną organizacją zwalczającą Polaków. Walkę z Armią Krajową prowadziły również bataliony gen. [[Povilas Plechavičius|Povilasa Plechavičiusa]] – tworzone przez Niemców, ale pod litewskim dowództwem ''[[Lietuvos vietinė rinktinė|Vietines rinktines]]'' (''Oddziały Terytorialne'') miały stanowić zalążek litewskiej armii tworzonej do walki z nacierającymi siłami sowieckimi. Ich pierwszym zadaniem miała być jednak likwidacja partyzantki radzieckiej oraz polskiej. Do najintensywniejszych starć z AK doszło w maju 1944 roku. Wkrótce potem Niemcy usiłowali skłonić Litwinów do przysięgi na wierność [[Adolf Hitler|Hitlerowi]], co spotkało się z ich oporem. Spowodowało to rozwiązanie jednostek – część wchodzących w ich skład żołnierzy rozstrzelano, a część zamknięto w [[obóz koncentracyjny|obozach koncentracyjnych]], ale większość powróciła do swych domów<ref name="Pojednanie">{{cytuj stronę |url = http://serwisy.gazeta.pl/swiat/1,34234,2262779.html |tytuł = W Wilnie pojednają się dziś weterani litewskiej armii i polskiej AK |autor = Jacek J. Komar |data = 2004-09-01 |opublikowany = gazeta.pl |data dostępu = 20 marca 2008}}</ref>.
Anonimowy użytkownik