Otwórz menu główne

Zmiany

m
Bot: Dodanie tytułów do linków w przypisach (patrz FAQ); zmiany kosmetyczne
|commons = Schleswig-Holstein (1906)
}}
[[Plik:Schlesien and Schleswig-Holstein.jpg|thumbmały|250px|[[SMS Schlesien (1908)|"Schlesien"]] (z lewej) i "Schleswig-Holstein", ok. 1930]]
[[Plik:Bundesarchiv Bild 102-11521, Linienschiff "Schleswig-Holstein".jpg|thumbmały|200px|leftlewo|"Schleswig-Holstein", 1931]]
[[Plik:Bundesarchiv Bild 101II-MN-1571-23, Linienschiff "Schlesien".jpg|thumbmały|250px|"Schleswig-Holstein" ze swoją załogą, 1939]]
'''Schleswig-Holstein''' [ˈʃleːsvɪç ˈhɔlʃtaɪ̯n] – niemiecki [[pancernik]] typu [[pancerniki typu Deutschland|''Deutschland'']], generacji [[przeddrednot]]ów, z okresu obu wojen światowych. Brał udział w I wojnie światowej, po czym był jednym z okrętów, które zezwolono Niemcom zatrzymać po wojnie. W 1936 roku został przebudowany na okręt szkolny. Podczas II wojny światowej, od rana 1 września 1939 roku wziął udział w ostrzeliwaniu [[Westerplatte]], stając się jednym z najbardziej znanych symboli ataku na Polskę. Zatopiony podczas nalotu na Gdynię w 1944 roku przez lotnictwo brytyjskie, po wojnie był podniesiony i używany przez ZSRR jako okręt-cel.
 
=== II wojna światowa ===
{{Zobacz też|Oblężenie Westerplatte}}
1 lipca 1939 r. dowództwo okrętu objął Käpitan zur See [[Gustav Kleikamp]], a sam okręt został wyznaczony do złożenia w sierpniu wizyty w Gdańsku na zaproszenie [[Senat Wolnego Miasta Gdańska|Senatu Wolnego Miasta]], której celem było uczczenie pamięci poległych na [[Morze Bałtyckie|Bałtyku]] i pochowanych w Gdańsku w sierpniu 1914 r. marynarzy z krążownika „[[SMS Magdeburg|Magdeburg”]] (zatopiony przez własną załogę w [[Zatoka Fińska|Zatoce Fińskiej]], zginęło kilkunastu marynarzy). Natomiast tajne plany, jakie otrzymał dowódca, przewidywały ostrzelanie polskiej placówki wojskowej na Westerplatte, a po złamaniu jej oporu, udział w działaniach przeciw flocie polskiej. 18 sierpnia „Schleswig-Holstein” opuścił [[Kilonia|Kilonię]] i udał się do Zatoki Strand, gdzie pobrał amunicję, po czym 22 sierpnia wyruszył do [[Świnoujście|Świnoujścia]]. Po krótkim postoju 24 sierpnia o godz. 11:00 wyruszył do Gdańska. O godz. 20:10 na wysokości [[Ustka|Ustki]] nastąpiło spotkanie z 1. Flotyllą Trałowców i na pokład pancernika zaokrętowano marynarzy z kompanii szturmowej Kriegsmarine. Do Gdańska okręt wszedł 25 sierpnia i zacumował przy nabrzeżu w [[Nowy Port|Nowym Porcie]], naprzeciw Westerplatte. Następnie pancernik wizytował [[Wysocy Przedstawiciele Ligi Narodów w Wolnym Mieście Gdańsku|Wysoki Komisarz Ligi Narodów w Wolnym Mieście Gdańsku]], [[Carl Jakob Burckhardt|Carl Burckhardt]] i [[Komisarz Generalny Rzeczypospolitej Polskiej w Wolnym Mieście Gdańsku|Komisarz Generalny RP]], [[Marian Chodacki]]. Przez cały czas na okręcie w sposób dyskretny obowiązywała wachta bojowa artylerii 150 mm, ponadto maszyny miały być w pogotowiu, aby w ciągu 1/2 godziny uzyskać potrzebną moc do opuszczenia nabrzeża. O godz. 15:02 na okręt dotarł rozkaz o rozpoczęciu działań wojennych 26 sierpnia o godz. 04:30, który odwołano w nocy. 26 sierpnia rozpoczęto uroczystości upamiętniające marynarzy z krążownika „Magdeburg”<ref>[{{Cytuj | url=http://www.muzeum1939.pl/?str=2 Muzeum| IItytuł=Informacje Wojnyo Światowejwystawie w« GdańskuWystawa -plenerowa na Westerplatte « WYSTAWY « Muzeum II Wojny Światowej<!-- Tytuł wygenerowany przez bota -->] | opublikowany=www.muzeum1939.pl | język=pl | data dostępu=2017-11-26}}</ref><ref>[http://www.dolnywrzeszcz.pl/katalog/skagerrakplatz.htm Projekt 'Dolny Wrzeszcz' - SKAGERRAKPLATZ<!-- Tytuł wygenerowany przez bota -->]</ref><ref>[http://www.gdansk.pl/turystyka,748,6233.html Kopiec - Pomnik Obrońców Wybrzeża - Gdańsk - oficjalna strona miasta<!-- Tytuł wygenerowany przez bota -->]</ref>. O godz. 18:00 holowniki przeholowały okręt z Nowego Portu w rejon twierdzy [[Wisłoujście]], gdzie wyokrętowano kompanię szturmową.
 
31 sierpnia na pancernik dotarł rozkaz radiowy o rozpoczęciu działań w dniu 1 września o godz. 04:45. Rano 1 września „Schleswig-Holstein” opuścił swoje miejsce postoju i zacumował przy warsztatach Rady Portu na tzw. [[Zakręt Pięciu Gwizdków|Zakręcie Pięciu Gwizdków]]. Przyjmuje się, że ostrzał [[Westerplatte]] z jego dział o godzinie 4:45 1 września 1939 r. stanowił początek [[II wojna światowa|II wojny światowej]] w Europie. De facto ostrzał rozpoczął się trzy minuty później, o 4:48, a przyczyną opóźnienia była konieczność przestawienia okrętu z głębi [[Kanał Portowy w Gdańsku|Kanału Portowego]] do [[Zakręt Pięciu Gwizdków|Zakrętu Pięciu Gwizdków]]. O godz. 04:43 dowódca pancernika wydał rozkaz artylerii do otwarcia ognia. Pięć minut później odezwały się działa kalibru 280 mm i 150 mm przeciw Westerplatte. Do godz. 04:55 pancernik wystrzelił 8 pocisków 280 mm i 59 pocisków 150 mm. O godz. 05:45 holownik „Danzig” odholował okręt w rejon [[Szaniec Mewi|Szańca Mewiego]]. Z nowego miejsca ponownie „Schleswig-Holstein” ostrzeliwał Westerplatte od godz. 07:40 do 07:50, od 08:15 do 08:28 i od 08:48 do 09:28 z wszystkich dział zużywając 96 pocisków 280 mm, 407 pocisków 150 mm, 366 pocisków 88 mm.
 
2 września „Schleswig-Holstein” przeholowany został w głąb portu cumując przy [[Gdańsk Wiślany|Dworcu Wiślanym]], skąd od godz. 12:03 do 12:20 ostrzeliwał polskie pozycje w [[Redłowo|Redłowie]]. Pancernik zużył 41 pocisków 280 mm i 15 pocisków 150 mm.
 
Ponowny ostrzał, tym razem [[Witomino|Witomina]] i Redłowa, przeprowadził 4 września w godzinach 09:18-12:00 zużywając 56 pocisków 150 mm. 5 września oddał 13 strzałów z dział 150 mm do radiostacji gdyńskiej.
 
Dwa dni później rano pancernik przeholowano w rejon Mewiego Szańca, skąd ponownie ostrzelał Westerplatte w godzinach 06:08 do 06:40.
 
Po kapitulacji załogi Westerplatte „Schleswig-Holstein” podpłynął w rejon wyjścia z portu, skąd ostrzeliwał [[Kępa Oksywska|Kępę Oksywską]] i [[Rejon Umocniony Hel|Hel]]. Ostrzał powtórzył następnego dnia, kierując ogień przeciwko polskim oddziałom na [[Oksywie|Oksywiu]], zużywając 10 pocisków 280 mm i 192 pociski 150 mm.
 
11 września ostrzeliwał działami 280 mm port na Oksywiu. W okresie tym „Schleswig-Holstein” nie wypływał na wody Zatoki Gdańskiej w obawie przed polskimi okrętami podwodnymi.
 
Po kilkudniowej przerwie 18 września „Schleswig-Holstein” w eskorcie trałowców podszedł w rejon Redłowa i o godz. 11:45 ostrzeliwał Oksywie, zużywając 155 pocisków 150 mm, o 12:40 ostrzeliwał [[Obłuże]], oddając pięć strzałów z artylerii 280 mm, o 13:03 ponownie przeprowadził ostrzał Obłuża, zużywając 7 pocisków 280 mm, o godz. 14:16 oddał 22 strzały z dział 150 mm w kierunku Oksywia. Ostatnie tego dnia strzały oddał o godz. 15:29 na Oksywie z dział 150 mm, zużywając 6 pocisków. Po ostrzale zacumował w Nowym Porcie, tam 19 września na okręt przybył kontradmirał Schmundt i podniósł swoją flagę.
 
21 września [[Adolf Hitler]], który przybył na Westerplatte, pozdrowił załogę okrętu, przemaszerowując przed zebranymi marynarzami. Jeszcze tego samego dnia o godz. 14:00 okręt oddał 13 strzałów w kierunku Helu.
 
23 września wraz z siostrzanym okrętem „Schlesien” ostrzeliwał z Gdańska Hel, oddając 33 strzały z dział 280 mm. Następnego dnia oba okręty opuściły Gdańsk i podążyły w asyście trałowców w kierunku Gdyni przemianowanej po zajęciu przez Niemców na [[historia Gdyni pod okupacją niemiecką|Gotenhafen]]. O godz. 09:06 „Schleswig-Holstein” jako pierwszy otworzył ogień w kierunku Helu, oddając 16 strzałów z dział kalibru 280 mm. Po otwarciu ognia przez artylerię helską oba okręty wycofały się do Gdańska. Ponowne wyjście nastąpiło następnego dnia. O godz. 09:26, będąc na wysokości [[Orłowo (Gdynia)|Orłowa]], pancernik otworzył ogień do baterii helskiej. O godz. 10:35, po wystrzeleniu 70 pocisków 280 mm i 123 kalibru 150 mm, ogień wstrzymano i okręt odpłynął do Gdańska, gdzie przybył o godz. 12:22.
 
27 września „Schleswig-Holstein” o godz. 05:05 opuścił Gdańsk i udał się w rejon Orłowa, skąd o godz. 11:57 otworzył z wieży A ogień do baterii helskiej. Pomiędzy czwartą a piątą salwą o godz.12:02 pancernik otrzymał trafienie pociskiem 152 mm polskiej [[Bateria nr 31|baterii cyplowej]] w prawoburtową kazamatę działa 150 mm. Rannych zostało 3 marynarzy z obsługi działa oraz 4 kadetów będących w rufowym pomieszczeniu umywalni. O godz. 12:05 okręt przerwał ogień i wycofał się bliżej Gdańska, wznawiając ogień z wieży B. Do Gdańska powrócił o godz. 14:30.
 
12 października „Schleswig-Holstein” opuścił Gdańsk, udając się do Świnoujścia, a potem do Kilonii, gdzie wyokrętował kadetów. Po remoncie okręt 8 grudnia przybył do Świnoujścia, a 15 grudnia do Gdańska, po czym powrócił do Kilonii.
 
== Kalendarium ==
[[Plik:Skagerrakstein Gdansk.JPG|thumbmały|250px|Częściowo uszkodzony pomnik w Gdańsku, tzw. "Skagerrakstein", przy którym 26 sierpnia 1939 odbyły się uroczystości z udziałem delegacji z okrętu "Schleswig-Holstein"]]
* 17 grudnia 1906 – [[wodowanie]] ([[Stocznia]] Friedrich Krupp Germaniawerft w [[Kilonia|Kilonii]])
* 6 lipca 1908 – wejście do służby
2 495 016

edycji