Otwórz menu główne

Zmiany

poprawa linków
Rozkaz organizacyjny Departamentu WOP z 29 września 1945 roku dokonał podziału granic państwa na odcinki oddziałów, komend i strażnic. Rozkaz ten określał także dyslokację oddziałów. Według wstępnych założeń oddział 1 rozlokować się miał w [[Żagań|Żaganiu]], 2 – w [[Rzepin|Rzepinie]], 3 – w [[Stargard|Stargardzie]], 4 – w [[Gdańsk|Gdańsku]], 5 – w [[Węgorzewo|Węgorzewie]], 6 – w [[Sokółka|Sokółce]], 7 – we [[Włodawa|Włodawie]], 8 – w [[Przemyśl|Przemyślu]], 9 – w [[Nowy Sącz|Nowym Sączu]], 10 – w [[Koźle (Kędzierzyn-Koźle)|Koźlu]] i 11 – w [[Bolkowice (województwo dolnośląskie)|Bolkowicach]]{{refn|grupa=uwaga|Spośród wymienionych tylko dwa (w Gdańsku i Przemyślu) utrzymywały się w wyznaczonych miejscowościach.}}. Średnio na oddział przypadało 321,6 km, na komendę 66,7 km, a na strażnicę 14,4 km granicy. Najdłuższe odcinki otrzymały oddziały 4 i 9.{{odn|Dominiczak|1985|s=47}}.
 
Na podstawie rozkazu Nr 0304/Org. [[Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego (1944)|Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego]] z 28 października 1945 szefowie wydziałów WOP przy dowództwach [[Okręg wojskowy|okręgów wojskowych]] zorganizowali 15 listopada 1945 pięćdziesiąt jeden przejściowych punktów kontrolnych (PPK) do kontroli ruchu w [[Przejście graniczne|przejściach granicznych]], w tym 27 drogowych, 19 kolejowych, 4 morskie i 1 lotniczy{{odn|Dominiczak|1985|s=46}}.
 
Organizowana pośpiesznie struktura organizacyjna WOP miała sporo wad. Najwcześniej zwrócono uwagę na niewłaściwą dyslokację [[Oddział wojskowy|oddziałów]] i [[Pododdział|pododdziałów]]. Formowany w rejonie Żagania 1 Oddział OP przez pół roku stacjonował w [[Sulików (województwo dolnośląskie)|Sulikowie]], by od kwietnia 1946 roku przenieść się na do [[Lubań Śląski|Lubania Śląskiego]], a 4 Oddział formowany w Gdańsku do października 1946 roku stacjonujący w [[Słupsk|Słupsku]], przeniesiony został do Koszalina. Sformowany w Nowym Sączu 9 Oddział przeniesiono do Krakowa, a 5 Oddział z [[Olsztyn|Olsztyna]] do [[Kętrzyn|Kętrzyna]]. Nowo sformowany 12 Oddział, do jesieni 1946 roku przebywający w [[Sopot|Sopocie]], przeniesiony został do Gdańska{{odn|Dominiczak|1985|s=58–59}}.
 
Departament WOP i jednostki ochrony pogranicza zreorganizowano we wrześniu 1946{{refn|grupa=uwaga|Rozkaz Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego nr 0153/org. z 21.09.1946{{odn|Jackiewicz|1998|s=50}}.}}. Rozwiązano wydziały WOP w okręgach wojskowych oraz kompanie łączności przeznaczone do obsługi wydziałów{{odn|Dominiczak|1985|s=58}}, podporządkowując oddziały ochrony pogranicza bezpośrednio Departamentowi WOP. Oddziałom ochrony pogranicza nadano nazwy regionalne. W departamencie sformowano Wydział Polityczno-Wychowawczy, Węzeł Łączności i służby pomocnicze. Stan etatowy Departamentu WOP po reorganizacji wynosił 96 wojskowych i 17 pracowników kontraktowych{{odn|Jackiewicz|1998|s=7-11}}. 1 października 1946 Departament WOP przyjął funkcję dowodzenia oddziałami ochrany pogranicza. Zaopatrzenie pozostało w gestii okręgów wojskowych{{odn|Prochwicz|2011|s=151}}. Powołany został nowy 12 Oddział WOP{{odn|Dominiczak|1997|s=342}}. Oddział ten przejął od 4 Oddziału trzy komendy odcinków – w [[Lębork]]u, Sopocie i [[Elbląg]]u. 3 Oddział OP w [[Szczecin|Szczecinie]] przekazał 4 Oddziałowi 15 komendę odcinka w Międzyzdrojach, zatrzymując dla siebie rejony Bałtyku w okolicach Świnoujścia i Zalewu Szczecińskiego{{odn|Dominiczak|1985|s=60–61}}.
 
Na granicy południowej 8 Oddział w Przemyślu przejął od 9 Oddziału 38 i 39 komendę odcinka. Dla dawnych i przeformowanych oddziałów WOP ustalono nowe nazwy, pochodzące głównie od miejsca ich postoju{{odn|Dominiczak|1985|s=60}}. Po reorganizacji liczba etatów uległa zmniejszeniu o ponad 5 tysięcy. Stan etatowy kadry uległ zmniejszeniu o ponad 36%{{odn|Dominiczak|1985|s=62–63}}.
 
Rozkazem z 21 września 1946 roku powołano Centrum Wyszkolenia WOP. Miało ono być zlokalizowane w [[Rawicz|Rawiczu]], jednak z braku pomieszczeń zorganizowano je w Ostródzie. Po przeniesieniu centrum do Kętrzyna powstała tam w roku 1949 Oficerska Szkoła WOP{{odn|Dominiczak|1985|s=62–63}}.
 
Rozkaz ND WP nr 077/Org z 13 lutego 1947 roku nakazywał prowadzenie dalszych zmian w strukturze organizacyjnej WOP. Rozformowano wówczas 6 i 8 komendy odcinków oraz 26, 29, 33, 37, 38, 42, 43, 47 i 48 strażnice Poznańskiego Oddziału WOP, a także 109 strażnicę Oddziału Bałtyckiego. 15 komendę odcinka Oddziału Bałtyckiego WOP podporządkowano Oddziałowi Szczecińskiemu. Powołano samodzielną Krośnieńską Komendę WOP w [[Krosno|Krośnie nad Wisłokiem]]. Na granicy południowej uruchomiono 16 przejściowych punktów kontrolnych małego ruchu granicznego. Do końca 1948 roku ich liczbę powiększono do 19. Zlikwidowano PPK w Siółku, Worubiu i Zeisen. Powołano trzy nowe morskie placówki kontrolne w Ustce, Darłowie i Kołobrzegu{{odn|Dominiczak|1985|s=65–69}}. Zlikwidowano też PPK Siólko, Worubie i Zeissen, a zorganizowano drogowe w Świnoujściu i rzeczny w Gryfinie{{refn|grupa=uwaga|W publikacji Dominiczaka podano miejscowość [[Gryfice]]{{odn|Dominiczak|1971|s=129}}.}}{{odn|Dominiczak|1971|s=129}}.
 
Na początku 1947 roku rozformowano w oddziałach grupy manewrowe. W drugiej połowie roku zorganizowano we wszystkich oddziałach WOP szkoły podoficerskie{{odn|Dominiczak|1985|s=65–69}}.
[[Plik:PRL Ensign Border Defence Army v2.svg|thumb|220px|[[Bandera]] jednostek pływających WOP]]
[[Plik:PRL Border Defence naval aviation flag.svg|thumb|220px|[[Flaga]] lotnictwa morskiego WOP]]
W 1948 na bazie Departamentu WOP sformowano Główny Inspektorat Ochrony Pogranicza{{refn|grupa=uwaga|Rozkaz MON nr 055/0rg. z 20 marca 1948{{odn|Jackiewicz|1998|s=12}}.}}. Podlegał II wiceministrowi obrony narodowej, [[Stanisław Popławski|gen. Stanisławowi Popławskiemu]]. Stan etatowy wynosił: 155 wojskowych i 21 pracowników kontraktowych{{odn|Jackiewicz|1995|s=12–14}}.
 
Składał się on ze sztabu z wydziałami: operacyjnym, szkolenia bojowego, organizacyjno-ewidencyjnym, ruchu granicznego i konfliktów granicznych, łączności specjalnej. Ponadto w inspektoracie występowały: Zarząd Polityczno-Wychowawczy, Wydział VII (specjalny), Wydział Personalny, Wydział Inspekcji Kwatermistrzowskiej, Służba Inżynieryjno-Saperska, Inspektor Uzbrojenia, Wydział Zdrowia, Węzeł Łączności, Prokuratura i Kancelaria Tajna{{odn|Jackiewicz|1995|s=12–14}}.
Tym samym rozkazem zmieniono nazewnictwo oddziałów i pododdziałów WOP. Oddziały WOP przemianowano na brygady ochrony pogranicza, komendy odcinków na samodzielne bataliony ochrony pogranicza, Krośnieńską Komendę WOP na Krośnieński samodzielny batalion ochrony pogranicza.
 
Głównemu Inspektoratowi Ochrony Pogranicza podlegało dwanaście brygad ochrony pogranicza, jeden samodzielny batalion Centrum Wyszkolenia Ochrony pograniczaPogranicza i GPK – Okęcie. Zaopatrzenie inspektoratu i jednostek WOP nadal należało do III Wiceministerstwa ON i okręgów wojskowych{{odn|Jackiewicz|1995|s=12–14}}.
 
Rozkazem Ministra Obrony Narodowej nr 205/Org. z 4 grudnia 1948 roku, z dniem 1 stycznia 1949 roku, Wojska Ochrony Pogranicza podporządkowano [[Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego|Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego]]{{odn|Dominiczak|1985|s=65–69}}. Zaopatrzenie WOP przejęły Komendykomendy Wojewódzkiewojewódzkie MO{{odn|Jackiewicz|1995|s=12–14}}. Zbiegło się to w czasie z pogarszaniem stosunków międzynarodowych, a w kraju z rozpoczęciem walki z ''odchyleniem prawicowo – nacjonalistycznym''{{odn|Goryński|2011|s=61}}. WOP włączony został do walki ideologicznej. [[Migracja ludności|Migrację]] i [[przemyt]] zaczęto traktować jako szpiegostwo lub dywersyjną penetrację pogranicza przez agentów obcych wywiadów. Narzucenie przez kierownictwo [[Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego|MBP]] takiego widzenia zagrożeń, spowodowało daleko idące zmiany organizacyjno-strukturalne WOP{{odn|Goryński|2011|s=64}}.
 
W terminie do 10 listopada 1948 roku obsadzony został ostatni odcinek graniczny w cyplu ciśnieńskim. Wybudowano strażnice WOP w Wetlinie, Ustrzykach Górnych, Stuposianach, [[Dwernik]]u i [[Hulskie (województwo podkarpackie)|Hulskikiem]]{{odn|Dominiczak|1985|s=65–69}}.
* Wydział Normatywno-Prawny
Po nadaniu nazw regionalnych brygadom w 1958, a oddziałom w 1959 roku dowództwu WOP podlegały{{odn|Jackiewicz|1998|s=151}}:
* [[19 Kętrzyński Oddział WOP|19 Kętrzyński Oddział WOP w Kętrzynie]]
* [[22 Białostocki Oddział WOP|22 Białostocki Oddział WOP w Białymstoku]]
* [[23 Chełmski Oddział WOP|23 Chełmski Oddział WOP w Chełmie Lubelskim]]
* [[26 Przemyski Oddział WOP|26 Przemyski Oddział WOP w Przemyślu]]
* [[Karpacka Brygada WOP|3 Karpacka Brygada WOP w Nowym Sączu]]
* [[Górnośląska Brygada WOP|4 Górnośląska Brygada WOP w Gliwicach]]
* [[Sudecka Brygada WOP|5 Sudecka Brygada WOP w Kłodzku]]
* [[Łużycka Brygada WOP|8 Łużycka Brygada WOP w Lubaniu Śląskim]]
* [[Lubuska Brygada WOP|9 Lubuska Brygada WOP w Krośnie Odrzańskim]]
* [[Pomorska Brygada WOP|12 Pomorska Brygada WOP w Szczecinie]]
* 15 Bałtycka Brygada WOP w Koszalinie
* 16 Kaszubska Brygada WOP w Gdańsku Nowym Porcie
172 653

edycje