Kolumbia: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 5 bajtów ,  2 lata temu
→‎Historia: Armia Wyzwolenia Narodowego (Kolumbia)
m (Bot: Dodanie tytułów do linków w przypisach (patrz FAQ); zmiany kosmetyczne)
(→‎Historia: Armia Wyzwolenia Narodowego (Kolumbia))
W roku 1948 zamordowany został przywódca obozu liberalnego [[Jorge Eliécer Gaitán]]. Wznieciło to tlącą się cały czas w kraju wojnę domową (''[[La Violencia]]''). Konflikt trwał do 1958 roku, a w jego wyniku zginęło 300 tys. osób w większości chłopów i robotników mieszkających na wsi<ref>Nazih Richani (2002). ''Systems of Violence: the political economy of war and peace in Colombia''. SUNY Press. s. 23–28.</ref>. W roku 1953 rządy przejął, w wyniku [[zamach stanu|zamachu stanu]], generał Gustavo Rojas Pinilla który próbując zakończyć wojnę stale wzmacniał armię. Kraj pogrążał się w korupcji. Rządy junty doprowadziły do zawarcia sojuszu między konserwatystami i liberałami (Front Narodowy) którzy wsparli pucz w 1957. Odwieczni wrogowie przejęli władzę którą wspólnie sprawowali aż do 1974 roku. Sojusz konserwatystów i liberałów nie potrafił jednak sprostać pogarszającej się sytuacji gospodarczej (m.in. wysoka [[inflacja]]).
{{osobny artykuł|Wojna domowa w Kolumbii (od 1964)|FARC}}
W końcu lat 60. na kolumbijskiej arenie pojawiły się dwie lewicowe organizacje partyzanckie [[FARC]] i [[EjércitoArmia deWyzwolenia LiberaciónNarodowego Nacional(Kolumbia)|ELN]], a w roku 1970 dołączył do nich [[Ruch 19 Kwietnia]] (M-19). Partyzanci cieszyli się poparciem głównie wśród ubogiej części społeczeństwa. Często po stronie partyzantów stawali również duchowni. Na korzyść partyzantów wpływała sytuacja ekonomiczno-społeczna kraju, do lat 60. w kraju żyło ponad 400 tys. bezrolnych rodzin, a od 1961 roku ich liczba corocznie wzrastała o 40 tys.<ref>Richard Gott (1970). ''Guerrilla Movements in Latin America''. Nelson. s. 516.</ref><ref>Gary MacEoin (1971). Revolution Next Door: Latin America in the 1970s. Holt, Rinehart & Winston. s. 91.</ref> W tym samym okresie brak podstawowej opieki medycznej i niedożywienie spowodowało wzrost śmiertelności noworodków i częstości występowania chorób<ref>James J. Brittain (2010). ''Revolutionary Social Change in Colombia: The Origin and Direction of the FARC-EP''. Pluto Press. s. 74–76. {{ISBN|978-0-7453-2876-8}}.</ref>. W 1970 roku, 77% gruntów wchodziło do [[latyfundia|latyfundiów]], czyli gospodarstw zajmujących powierzchnię sięgającą ponad 50 hektarów<ref>Raúl A. Fernández (1979). ''„Imperialist capitalism in the Third World: theory and evidence from Colombia”''. Latin American Perspectives 6 (1): 56.</ref>. W 1971 roku 70% gruntów należało do raptem 5,7% obywateli<ref>Ernest Feder (1971). The Rape of the Peasantry: Latin America’s Landholding System. New York: Anchor. s 244.</ref>. W roku 1974 liberalno-konserwatywny sojusz rozpadł się. Przy władzy pozostali liberałowie, ale w roku 1982 przegrali wybory. Cztery lata później odzyskali władzę. Podejmowane w latach 80. próby zakończenia wojny spełzły na niczym (m.in. próby wciągnięcia partyzantów w życie polityczne). 23 czerwca 2016 Prezydent Kolumbii i dowódca lewicowej partyzantki FARC podpisali w [[Hawana|Hawanie]] (stolicy Kuby) porozumienie kończące definitywnie wojnę domową, która w ciągu przeszło 50 lat kosztowała życie ponad 220 tys. ludzi. FARC rozbroi się do końca 2016 roku<ref>[http://fakty.interia.pl/swiat/news-podpisano-porozumienie-konczace-wojne-domowa-w-kolumbii,nId,2224650. Podpisano porozumienie kończące wojnę domową w Kolumbii - fakty.interia.pl<!-- Tytuł wygenerowany przez bota -->]</ref>.
 
[[Plik:Revolutionary Armed Forces of Colombia (FARC) insurgents.GIF|mały|Oddziały [[FARC]], 1998]]