Robert Shaw (aktor): Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 5140 bajtów ,  2 lata temu
uzup. inf.
m (Bot dokonuje drobnych poprawek redakcyjnych – typografia, linkowania etc.)
(uzup. inf.)
{{Aktor infobox
|imię i nazwisko = Robert Shaw
|grafika = Robert Shaw - Radio TV Mirror, July 1957.jpg
|opis grafiki = Robert Shaw (1957)
|prawdziwe imię i nazwisko =
|data urodzenia = [[9 sierpnia]] [[1927]]
|miejsce śmierci = [[Tourmakeady]]
|zawód = [[aktor]]
|współmałżonek = 1. Jennifer Bourke (1952-1963, rozwód; 4 dzieci)<br />2. [[Mary Ure]] (1963-1975, jej śmierć; 4 dzieci)<br />3. Virginia Jansen (1976-1978, jego śmierć; 1 dziecko)
|lata aktywności = 19471951-1978
|zespół artystyczny =
|nagrody =
|odznaczenia =
|commons = Robert Shaw
|wikicytaty =
|www =
}}'''Robert Shaw''' (ur. [[9 sierpnia]] [[1927]] w [[Westhoughton]], zm. [[28 sierpnia]] [[1978]] w [[Tourmakeady]]) – [[Wielka Brytania|brytyjski]] [[aktor]] filmowy,[[film]]owy; a także pisarz i scenarzysta. Był nominowany do [[Nagroda Akademii Filmowej|Oscara]] za drugoplanową rolę w filmie ''[[Oto jest głowa zdrajcy (film)|Oto jest głowa zdrajcy]]'' ([[1966 w filmie|1966]]; reż. [[Fred Zinnemann]]). Niezapomniany odtwórca roli Quinta, łowcy rekinów w ''[[Szczęki (film)|Szczękach]]'' (1975).
 
== Dzieciństwo i młodość ==
Od wczesnego dzieciństwa zafascynowany był teatrem i aktorstwem. Ukończył Królewską Akademię Sztuki Dramatycznej w [[Londyn]]ie. Był synem lekarza i pielęgniarki. Miał 3 siostry i brata. Gdy miał 12 lat jego ojciec, od dawna zmagający się z [[alkoholizm]]em, popełnił samobójstwo. Po jego śmierci rodzina przeniosła się do [[Kornwalia|Kornwalii]].
Shaw urodził się i spędził pierwsze 7 lat życia w [[Westhoughton]] w hrabstwie [[Lancashire]]. Jego ojciec Thomas Shaw był lekarzem, matka Doreen (urodzona w [[Afryka|afrykańskim]] [[Suazi]]) pielęgniarką. Miał 3 siostry i brata. W 1934 cała rodzina przeprowadziła się do [[Miasto portowe|portowego miasteczka]] [[Stromness]] w [[archipelag]]u [[Orkady|Orkadów]]. Gdy miał 12 lat jego ojciec, od dawna zmagający się z [[alkoholizm]]em, popełnił [[samobójstwo]]. Po jego śmierci rodzina przeniosła się do [[Kornwalia|Kornwalii]]. Od wczesnego dzieciństwa zafascynowany był teatrem i aktorstwem. Ukończył [[Royal Academy of Dramatic Art|Królewską Akademię Sztuki Dramatycznej]] w [[Londyn]]ie.
 
== Aktorstwo ==
W teatrze zadebiutował w [[1952]] na [[West End (Londyn)|West Endzie]] w ''Embassy Theatre''. W latach 50 stał się gwiazdą brytyjskiej telewizji po roli w serialu ''The Buccaneers'' (1956-57). Jednak prawdziwą sławę zawdzięcza karierze filmowej. Największą popularność i uznanie przyniosła mu rola szalonego łowcy rekinów Quinta w legendarnym filmie ''[[Szczęki (film)|Szczęki]]'' ([[1975]]) [[Steven Spielberg|Stevena Spielberga]]. Ciekawe i pamiętne kreacje stworzył także w takich filmach jak m. in.: ''[[Pozdrowienia z Rosji (film)|Pozdrowienia z Rosji]]'' (1963; reż. [[Terence Young]]), ''[[Żądło (film)|Żądło]]'' (1974; reż. [[George Roy Hill]]) czy ''[[Komandosi z Navarony]]'' (1978; reż. [[Guy Hamilton]]).
W teatrze zadebiutował w [[1952]] na [[West End (Londyn)|West Endzie]] w ''Embassy Theatre''. W latach 50 stał się gwiazdą brytyjskiej telewizji po roli w serialu ''The Buccaneers'' (1956-57). Jednak prawdziwą sławę zawdzięcza karierze filmowej. Pierwszą rolą, którą zwrócił na siebie uwagę był Grant, przeciwnik [[James Bond|Jamesa Bonda]] w filmie ''[[Pozdrowienia z Rosji (film)|Pozdrowienia z Rosji]]'' (1963). Największą popularność i uznanie przyniosła mu rola szalonego łowcy rekinów Quinta w legendarnym filmie ''[[Szczęki (film)|Szczęki]]'' (1975) [[Steven Spielberg|Stevena Spielberga]]. W słynnym ''[[Żądło (film)|Żądle]]'' (1973) [[George Roy Hill|George'a Roya Hilla]] zagrał gangstera Doyle'a Lonnegana sprytnie oszukanego przez Henry'ego Gondorffa i Johnny'ego Hookera (w tych rolach [[Paul Newman]] i [[Robert Redford]]). W filmie ''[[Powrót Robin Hooda]]'' (1976) zagrał szeryfa Nottingham, partnerując na ekranie [[Sean Connery|Seanowi Connery'emu]] i [[Audrey Hepburn]]. Z kolei w [[thriller]]ze ''[[Długi postój na Park Avenue]]'' (1974) wciela się w postać "Pana Niebieskiego" ("Mr Blue"), przywódce grupy przestępców, którzy porywają kolejkę [[Metro w Nowym Jorku|nowojorskiego metra]]. W 1967 za rolę młodego króla [[Henryk VIII Tudor|Henryk VIII]] w filmie ''[[Oto jest głowa zdrajcy (film)|Oto jest głowa zdrajcy]]'' (1966) otrzymał jedyną w karierze nominację do [[Nagroda Akademii Filmowej|Oscara]]. Inne znaczące tytuły w jego filmografii to m. in. popularne [[Film wojenny|filmy wojenne]]: ''[[Bitwa o Ardeny (film)|Bitwa o Ardeny]]'' (1965), ''[[Bitwa o Anglię (film)|Bitwa o Anglię]]'' (1969) i ''[[Komandosi z Navarony]]'' (1978) oraz filmy przygodowe: ''[[Królewskie polowanie na słońce]]'' (1969), ''[[Załoga kapitana Lyncha]]'' (1976), ''[[Głębia (film 1977)|Głębia]]'' (1977).
 
Obok ról w filmach regularnie występował w teatrach w Wielkiej Brytanii; a także na [[Nowy Jork|nowojorskim]] [[Broadway (teatr)|Broadwayu]] w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]]. Wybitne role teatralne stworzył m.in. w sztukach: ''Stare czasy'' i ''[[Dozorca]]''; obie wg. [[Harold Pinter|Harolda Pintera]] czy ''[[Fizycy]]'' wg. [[Friedrich Dürrenmatt|Friedricha Dürrenmatta]] w reżyserii [[Peter Brook|Petera Brooka]].
Aktorską karierę przerwała niespodziewana śmierć. Robert Shaw zmarł nagle na [[zawał serca]] podczas realizacji filmu ''[[Ekspres pod lawiną]]'' (1979; reż. [[Mark Robson]] i [[Monte Hellman]]). Zasłabł na drodze po wyjściu z samochodu niedaleko swego domu w [[Tourmakeady]], zmarł przed przybyciem lekarza. Jego ciało poddano [[kremacja|kremacji]], a prochy zostały rozsypane wokół jego domu. W sierpniu [[2008]] w 30. rocznicę śmierci aktora odsłonięto tam kamienny pomnik ku jego pamięci.
 
== Pisarstwo ==
Robert Shaw dał się także poznać jako znakomity [[pisarz]], [[dramaturg]] i [[scenarzysta]]. Jego pierwsza [[powieść]] pt. ''The Hiding Place'' została wydana w 1960, następna pt. ''The Sun Doctor'' wydana w 1961 przyniosła mu nagrodę Hawthorndena (jedna z najważniejszych nagród w Wielkiej Brytanii). W latach 1965-69 napisał [[Trylogia|trylogię]] na którą składają się powieści: ''The Flag'' (1965, tłum. ''Flaga''), ''The Man in the Glass Booth'' (1967, tłum. ''Człowiek w szklanej kabinie'') i ''A Card from Morocco'' (1969, tłum. ''Karta z Maroka''). Drugą z nich w 1968 zaadaptowano na sztukę teatralną, a w 1975 reżyser [[Arthur Hiller]] przeniósł ją na ekran i zrealizował film pt. ''[[The Man in the Glass Booth|Człowiek w szklanej kabinie]]'' z [[Maximilian Schell|Maximilianem Schellem]] w roli głównej (Schell otrzymał wówczas nominację do Oscara). Również pierwsza powieść Shawa (''The Hiding Place'') została przeniesiona na ekran. W 1965 zrealizowano film pt. ''[[Sytuacja beznadziejna... ale niezbyt poważna]]'', w którym zagrali: [[Alec Guinness]], [[Robert Redford]] i [[Mike Connors]]. Ostatnim literackim dziełem aktora była sztuka pt. ''Cato Street'', którą po raz pierwszy wystawiono w listopadzie 1971 w [[Londyn|londyńskim]] teatrze ''Young Vic'' z udziałem: [[Vanessa Redgrave|Vanessy Redgrave]] i [[Bob Hoskins|Boba Hoskinsa]]. Był także autorem scenariusza do filmu w reżyserii [[Joseph Losey|Josepha Losey'a]] ''[[Sylwetki na horyzoncie]]'' (1970), w którym sam zagrał główną rolę.
 
Żadnej z powieści Roberta Shaw nigdy nie wydano w Polsce.
 
== Śmierć ==
Aktorską karierę przerwała niespodziewana śmierć. Robert Shaw zmarł nagle na [[zawał serca]]. Wracając wraz z żoną z [[Castlebar]] zasłabł podczas jazdy samochodem niedaleko swojego domu w [[Tourmakeady]]. Zdążył zatrzymać auto i wysiąść, po czym upadł na ziemię. Chwilę później nie żył. Miał 51 lat. Przez większość swojego życia, podobnie jak jego ojciec walczył z alkoholizmem. W ostatnich latach intensywnie pracował nad kolejnymi rolami. Zmarł tuż po zakończeniu zdjęć do swojego najnowszego filmu pt. ''[[Ekspres pod lawiną]]''. Co ciekawe kilka tygodni wcześniej reżyser tego filmu [[Mark Robson]] również zmarła nagle na zawał. Ciało Roberta Shaw poddano [[kremacja|kremacji]], a prochy zostały rozsypane wokół jego domu. W sierpniu [[2008]] w 30. rocznicę śmierci aktora odsłonięto tam kamienny pomnik ku jego pamięci.
 
== Życie prywatne ==
Był trzy razy3-krotnie żonaty. JenniferMiał Bourke9 byładzieci. jegoPierwsze żonąmałżeństwo wz latachJennifer 1952-63.Bourke Mieliprzetrwało 411 córki.lat Małżeństwoi zakończyło się rozwodem w 1963. Aktor miał z tego związku 4 córki. Drugą żoną Shawa była aktorka [[Mary Ure]], która zmarła w [[1975]] w niejasnych okolicznościach. Mieli 2 synów i 2 córki. Trzecie małżeństwo zawarł w [[1976]] z Virginią Jansen, z którą miał syna. Para adoptowała także inne dziecko. Robert Shaw miał w sumie 9 dzieci. Syn [[Ian Shaw|Ian]] (ur. [[1969]]) został aktorem.
 
== Najważniejsze filmy ==
[[Plik:ShawMonument02.jpg|thumb|Kamienny obelisk w [[Tourmakeady]] poświęcony pamięci aktora]]
* ''[[Szajka z Lawendowego Wzgórza]]'' (1951) jako policjantchemik w policyjnym laboratorium (filmowy debiut)
* ''[[Pozdrowienia z Rosji (film)|Pozdrowienia z Rosji]]'' (1963) jako Grant
* ''[[HamletNocny (film)|Hamletnalot]]'' (19641955) jako królsierżant John DaniiPulford
* ''[[BitwaWzgórze ow Ardeny (film)|Bitwa o ArdenyKorei]]'' (19651956) jako płk.kapral HesslerHodge
* ''[[Oto jest głowa zdrajcyDozorca (film)|Oto jest głowa zdrajcyDozorca]]'' (19661963) jako król Henryk VIIIAston
* ''[[GenerałPozdrowienia Custerz Rosji (film)|Pozdrowienia z Rosji]]'' (19671963) jako gen.Donald "Red" CusterGrant
* ''[[Hamlet (film telewizyjny 1964)|Hamlet]]'' (1964) jako król Danii [[Król Klaudiusz|Klaudiusz]]
* ''[[Królewskie polowanie na słońce]]'' (1969) jako Pizzaro
* ''[[Bitwa o AnglięArdeny (film)|Bitwa o AnglięArdeny]]'' (19691965) jako Skipperpłk. Martin Hessler
* ''[[Oto jest głowa zdrajcy (film)|Oto jest głowa zdrajcy]]'' (1966) jako król [[Henryk VIII Tudor|Henryk VIII]]
* ''[[Generał Custer]]'' (1967) jako gen. [[George Custer]]
* ''[[Przyjęcie urodzinowe]]'' (1968) jako Stanley Webber
* ''[[Królewskie polowanie na słońce]]'' (1969) jako Pizzaro[[Francisco Pizarro]]
* ''[[Bitwa o Anglię (film)|Bitwa o Anglię]]'' (1969) jako major Skipper
* ''[[Sylwetki na horyzoncie]]'' (1970) jako MacConnachie
* ''[[Miasto zwane piekłem (film)|Miasto zwane piekłem]]'' (1971) jako pastor
* ''[[Młody Winston]]'' (1972) jako [[Randolph Spencer Churchill|Lord Randolph Churchill]]
* ''[[Najemnik (film 1973)|Najemnik]]'' (1973) jako Steven Ladbetter
* ''[[Żądło (film)|Żądło]]'' (1973) jako Doyle Lonnegan
* ''[[Podróż Sindbada do Złotej Krainy]]'' (1974) jako OracleWyrocznia ofwszelkiej all knowledgewiedzy
* ''[[Długi postój na Park Avenue]]'' (1974) jako Bernard Ryder "Mr. Blue"
* ''[[Diamenty (film)|Diamenty]]'' (1975) jako Charles Hodgson/Earl Hodgson
* ''[[Sędzia i jego kat (film)|Sędzia i jego kat]]'' (1975; znany także pt. ''Koniec gry'') jako Richard Gastmann
* ''[[Szczęki (film)|Szczęki]]'' (1975) jako Quint
* ''[[Załoga kapitana Lyncha]]'' (1976) jako kapitan Ned Lynch
* ''[[Powrót Robin Hooda]]'' (1976) jako szeryf Nottingham
* ''[[Czarna niedziela]]'' (1977) jako mjr KabakowDavid Kabakov
* ''[[Głębia (film 1977)|Głębia]]'' (1977) jako Romer Treece
* ''[[Komandosi z Navarony]]'' (1978) jako mjr Keith Mallory
* ''[[Ekspres pod lawiną]]'' (1979) jako gen. Marenkov
Był także autorem scenariusza do filmu ''[[Sylwetki na horyzoncie]]'' oraz współautorem scenariusza filmu ''[[Szczęki (film)|Szczęki]]''.
 
== Życie prywatne ==
Był trzy razy żonaty. Jennifer Bourke była jego żoną w latach 1952-63. Mieli 4 córki. Małżeństwo zakończyło się rozwodem. Drugą żoną Shawa była aktorka [[Mary Ure]], która zmarła w [[1975]] w niejasnych okolicznościach. Mieli 2 synów i 2 córki. Trzecie małżeństwo zawarł w [[1976]] z Virginią Jansen, z którą miał syna. Para adoptowała także inne dziecko. Robert Shaw miał w sumie 9 dzieci. Syn [[Ian Shaw|Ian]] (ur. [[1969]]) został aktorem.
 
== Linki zewnętrzneBibliografia ==
* {{IMDb|osoba|0001727|Robert Shaw}}
* {{NNDB|osoba|369/000045234|Robert Shaw}}
* {{Filmweb|osoba|7383|Robert Shaw}}
* [http://dzikabanda.pl/teksty/wieksze-kawalki/robert-shaw-gwiazdor-wbrew-sobie/ Wspomnienie o Robercie Shaw w 90. rocznice Jego urodzin] (po polsku)
* [https://www.geeksofdoom.com/2013/08/28/remembering-actor-robert-shaw-on-the-35th-anniversary-of-his-passing/ Wspomnienie o Robercie Shaw w 35. rocznice Jego śmierci] (po angielsku)
 
{{Kontrola autorytatywna}}
 
[[Kategoria:Brytyjscy aktorzy filmowi]]
[[Kategoria:Brytyjscy aktorzy teatralni]]
[[Kategoria:Brytyjscy dramaturdzy]]
[[Kategoria:Brytyjscy pisarze]]
[[Kategoria:Absolwenci Royal Academy of Dramatic Art]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1927]]
Anonimowy użytkownik