Zespół pałacowo-parkowy w Ostromecku: Różnice pomiędzy wersjami

drobne techniczne, drobne redakcyjne
(drobne techniczne, drobne redakcyjne)
|www = http://palacwostromecku.pl/
}}
[[Plik:Ostromecko, Gmina Dąbrowa Chełmińska. The New Palace.jpg|thumb|400px|Pałac Nowy – w środku korpus główny z lat 1832–1848, z prawej pałacyk myśliwski z 1891 roku, z lewej sala balowa z tarasem, a od frontu taras]]
'''Zespół pałacowo-parkowy w Ostromecku''' – zespół rezydencjalny, obejmujący dwa pałace i park, zlokalizowany w [[Ostromecko|Ostromecku]], od 1996 roku jest własnością miasta [[Bydgoszcz]]y{{odn|''Encyklopedia Bydgoszczy''|2011|s=314}}. Stanowi regionalny ośrodek kulturalny i rekreacyjny. Mieści m.in. muzeum zabytkowych [[fortepian]]ów.
 
 
=== Pałac Nowy ===
Pałac położony jest we wschodniej części parku, na wprost głównego wjazdu do Zespołu Pałacowo-Parkowego w Ostromecku. Pod względem stylistycznym jest [[Architektura klasycystyczna|późnoklasycystyczny]], z [[Eklektyzm (architektura)|eklektycznymi]] dobudówkami{{odn|Raczyńska|Parucka|1997|s=48–50}}. [[Korpus budowli|Korpus główny]] jest prostokątny, z nieznacznym ryzalitem od frontu oraz trójbocznym w elewacji tylnej, zamkniętej tarasem{{odn|Raczyńska|Parucka|1997|s=48–50}}. PosiadaLiczy dwie kondygnacje osadzone na wysokich [[kondygnacja|suterenach]] oraz pokryty jest niskim [[Dach czterospadowy|dachem czterospadowym]]. Od południa przylega do niego neobarokowy, piętrowy pałacyk myśliwski z kaplicą o dachu mansardowym, połączony z korpusem dwukondygnacyjnym [[Łącznik (architektura)|łącznikiem]], a od północy jednokondygnacyjna sala balowa{{r|www}}. We wnętrzach zachowała się dekoracja sztukatorska. Od strony parku pałac wyposażony jest w zespół tarasów, ujętych [[Mur oporowy|murem oporowym]] z [[balas|tralkową]] balustradą. W narożnikach: północno-zachodnim i południowym znajdują się [[pergola|pergole]] na kolumnach [[Porządek koryncki|korynckich]] i [[Porządek toskański|toskańskich]]{{odn|Raczyńska|Parucka|1997|s=48–50}}. Powierzchnia użytkowa całego obiektu wynosi 2581,4 m²{{r|www}}.
 
=== Park ===
W okolicy Pałacu Mostowskich znajdują się pozostałości regularnego ogrodu włoskiego z początków XVIII wieku{{odn|Kaja|2002|s=132–140}}. Rozciąga się on na trzech tarasach, za Pałacem Starym, w kierunku Wisły. Komunikację pomiędzy poszczególnymi poziomami zapewniają schody. Od południa istnieje aleja [[Kasztanowiec zwyczajny|kasztanowa]], od północy trzy [[Taras (ogrodnictwo)|tarasy ogrodowe]] opadające stopniami ku skarpie, poniżej aleja [[grab]]owa. U podnóża znajduje się czterorzędowa aleja [[lipa|lipowa]], kończąca się owalnym wgłębnikiem, niegdyś basenem z fontanną{{odn|''Encyklopedia Bydgoszczy''|2011|s=314}}. Po bokach szpalerów drzew rozplanowano nasadzenia o schemacie kwaterowym{{odn|Trzebuchowska|2014|s=39–40}}.
 
W otoczeniu Pałacu Nowego znajduje się park w stylu angielskim założony w latach 30. XIX w. przez pruskiego ogrodnika królewskiego [[Peter Joseph Lenné|Petera Josepha Lennégo]] (współtwórcę m.in. ogrodów [[Park Sanssouci|Sanssouci]] w [[Poczdam]]ie){{odn|''Encyklopedia Bydgoszczy''|2011|s=314}}. Wykorzystuje on naturalne bogactwo przyrodnicze terenu, składając się z części ogrodowej i leśnej. Cechą założenia ogrodowego jest duży udział polan trawnikowych z malowniczym ukształtowaniem terenu i zadrzewienia{{r|www}}. Osiami założenia przestrzennego są pomnikowe drzewa, relikty nadwiślańskiego [[Grąd środkowoeuropejski|grądu zboczowego]]: [[Lipa drobnolistna|lipy drobnolistne]] i [[dąb szypułkowy]]. Przed tarasem Nowego Pałacu znajduje się rozległa polana widokowa otoczona starodrzewem, a za nią ciągnie się park krajobrazowy, z okazami wiekowych drzew, szpalerami i stawami. Uzupełnienie stanowi wkomponowany w park pierwotny las. Dominują tu zbiorowiska grądowe wysokie i niskie oraz enklawy [[Las łęgowy|łęgowe]] i [[ols]]owe{{odn|''Encyklopedia Bydgoszczy''|2011|s=314}}. Elementem parku jest również biegnący przez całe założenie naturalny układ wodny: strumień i cztery stawy zwane „Kluczykami”{{r|www}}, otoczone [trawnikami z dużą ilością krzewów, [[Bylina (botanika)|bylin]] oraz [[Hydrofity|roślin wodnych]] i przywodnych{{odn|Trzebuchowska|2014|s=39–40}}.
 
W głębi parku znajduje się neoromańskie [[mauzoleum]] rodziny Schönbornów oraz Alvenslebenów. Drzewostan parku jest bogaty i urozmaicony pod względem gatunkowym i wiekowym. Najliczniej występują [[Jesion wyniosły|jesiony wyniosłe]], [[Kasztanowiec zwyczajny|kasztanowce białe]], lipy drobnolistne, dęby szypułkowe, [[Świerk pospolity|świerki pospolite]], [[Klon zwyczajny|klony zwyczajne]] oraz [[Klon polny|klony polne]]{{odn|Kaja|2002|s=132–140}}. Według inwentaryzacji przeprowadzonej w latach 90. XX w. znajduje się tu około 850 drzew liściastych oraz około 180 drzew iglastych{{odn|Kaja|2002|s=132–140}}. Do [[Pomnik przyrody|pomników przyrody]] zaliczono 11 lip drobnolistnych (300–650 cm), 17 dębów szypułkowych (255–455 cm), 26 kasztanowców zwyczajnych (280–360 cm), 4 [[buk zwyczajny|buki zwyczajne]] (260, 300, 340, 360 cm), klon zwyczajny (355 cm), [[sosna wejmutka]] (240 cm), 6 [[wiąz szypułkowy|wiązów szypułkowych]] (240–440 cm), dwa [[Dąb bezszypułkowy|dęby bezszypułkowe]] (300–350 cm), [[olsza czarna]] (260 cm) i jesion wyniosły (320 cm){{odn|''Encyklopedia Bydgoszczy''|2011|s=314}}.
== Historia ==
=== Okres staropolski ===
[[Plik:Ostromecko, Gmina Dąbrowa Chełmińska. The New Palace.jpg|thumb|400px|Pałac Nowy – w środku korpus główny z lat 1832–1848, z prawej pałacyk myśliwski z 1891 roku, z lewej sala balowa z tarasem, a od frontu taras]]
[[Plik:Ostromecko park aleja 9 10-2013.jpg|thumb|240px|Pałac Stary od podnóża skarpy doliny Wisły]]
[[Plik:Ostromecko palacpark Schaleja 89 10-2013.jpg|thumb|240px|Pałac NowyStary od stronypodnóża skarpy ogrodudoliny angielskiegoWisły]]
[[Plik:Ostromecko parkpalac grobSch 98 10-2013.jpg|thumb|240px|RuinyPałac mauzoleumNowy rodzinyod Avensleben-Schönbornstrony ogrodu angielskiego]]
[[Plik:Ostromecko palacpark Schgrob 159 10-2013.jpg|thumb|240px|GryfyRuiny podtrzymującemauzoleum latarnierodziny Avensleben-Schönborn]]
[[Plik:TarasyOstromecko Nowegopalac PalacuSch jedna15 z rzezb 0210-2013.JPGjpg|thumb|240px|AntycznaGryfy podtrzymujące rzeźbalatarnie]]
[[Plik:Tarasy Nowego Palacu jedna z rzezb 02.JPG|thumb|Antyczna rzeźba]]
Pałac stary w Ostromecku powstał w miejscu dawnego dworu rycerskiego (XIII w.), a od 1570 roku [[Polski dwór szlachecki|szlacheckiego]]. Ostromeckie dobra ziemskie od XV w. posiadała rodzina Ostromęckich herbu [[Pomian (herb szlachecki)|Pomian]]. W 1585 roku Bartolomaeus Ostromięczki, [[chorąży]] chełmiński, [[hetman]] polny, za gorliwą służbę otrzymał w darze od króla [[Stefan Batory|Stefana Batorego]] dobra we wsi Adsel (ob. Gauijena) i terytorium Ruinen (ob. [[Rūjiena]]) na terenie historycznych [[Inflanty|Inflant]]{{odn|Raszeja|2002|s=170–172}}. Z Ostromeckiem związane były sąsiednie [[folwark]]i: [[Nowy Dwór (gmina Dąbrowa Chełmińska)|Izbice]] i [[Reptowo (województwo kujawsko-pomorskie)|Reptowo]], gdzie właściciele ostromeccy posiadali dobra ziemskie, [[wiatrak|młyn wiatrowy]], warsztaty rzemieślnicze oraz prowadzili hodowlę [[owca|owiec]]{{odn|Raszeja|2002|s=174–177}}. W 1630 roku majętności ostromeckie nabył na własność szlachcic Jan [[Dorpowski]] herbu [[Leliwa (herb szlachecki)|Leliwa]]{{odn|Raszeja|2002|s=178–179}}. Efektem jego działań była m.in. budowa skromnego dworu szlacheckiego oraz dzierżawa [[olędrzy|olędrom]] ([[Mennonici|menonitom]]) terenów w dolinie zalewowej Wisły m.in. w [[Strzyżawa|Strzyżawie]], [[Mała Kępa|Małej]] i [[Wielka Kępa (województwo kujawsko-pomorskie)|Wielkiej Kępie]], [[Rafa (województwo kujawsko-pomorskie)|Rafie]] i [[Mozgowina|Mozgowinie]]. Około 1680 roku doszło do zmiany właścicieli Ostromecka drogą zawarcia związku małżeńskiego [[podkomorzy|podkomorzego]] płockiego Pawła Mostowskiego herbu [[Dołęga (herb szlachecki)|Dołęga]] z Katarzyną Dorpowską herbu Leliwa. Ich jedyny syn Bogdan Teodor Mostowski herbu Dołęga (zm. 1756)<ref group="uwaga">[[Konfederacja tarnogrodzka|Konfederat tamogrodzki]], kasztelan sierpecki, raciąski, płocki.</ref> odziedziczył po matce Ostromecko, a po ojcu [[Mostowo (powiat mławski)|Mostowo]] i miasteczko [[Kuczbork-Osada|Kuczbork]] w [[Województwo płockie (I Rzeczpospolita)|województwie płockim]]. Związany był małżeństwem z Ludwiką Kruszyńską kasztelanową gdańską{{odn|Raszeja|2002|s=187–188}}.