Turbacz: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 51 bajtów ,  2 lata temu
m
Bot poprawa: linki wewnętrzne, apostrofy, cudzysłowy itp. {{inne znaczenia}}
(kategoria)
m (Bot poprawa: linki wewnętrzne, apostrofy, cudzysłowy itp. {{inne znaczenia}})
{{inne znaczenia}}
{{Góra infobox
|nazwa = Turbacz
 
== Historia ==
Góra już w XIX w. była celem turystycznych wypraw. [[Seweryn Goszczyński]] tak opisuje ją w swoim "Dzienniku„Dzienniku Podróży do Tatrów"Tatrów”: ''Widok z Turbacza na wszystkie strony przecudny, obszarem, który zajmuje i bogactwem rozmaitości. Nie miałem jeszcze w swym życiu podobnego widoku''<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko=Nyka |imię=Józef |autor link=Józef Nyka |tytuł=W Gorcach |rok=1968 |wydawca=Wyd. Interpress |miejsce=Warszawa}}</ref>.
 
Sam szczyt Turbacza niczym nie wyróżnia się w dużej, szczytowej kopule. Otoczony był gęstym lasem świerkowym, przez co był pozbawiony widoków; stoi na nim kamienny obelisk oraz żelazny krzyż z datami 1945–1985. Dawniej wierzchołek był bezleśny i rozciągały się z niego szerokie widoki. W 1832 można było przez lunetę zobaczyć Kraków. Od kilku lat, po zniszczeniu lasu, z wierzchołka znowu rozciąga się widok w kierunku północnym i zachodnim. Dla większości turystów nazwa Turbacz kojarzy się ze stojącym na rozległej polanie [[Polana Wolnica|Wolnica]] (część [[Hala Długa|Hali Długiej]]) budynkiem [[schronisko PTTK na Turbaczu|schroniska PTTK na Turbaczu]]<ref name=Gorce>{{Cytuj książkę | nazwisko= Cieszkowski | imię=Marek | nazwisko2= Luboński | imię2=Paweł| tytuł= Gorce – przewodnik dla prawdziwego turysty | data=2004 | wydawca=Oficyna Wydawnicza "Rewasz"„Rewasz” | miejsce=Pruszków | isbn=83-89188-19-8}}</ref>.
 
Stoki Turbacza były w czasie [[II wojna światowa|II wojny światowej]] i po jej zakończeniu świadkiem wielu [[Partyzantka|walk partyzanckich]]. Tutaj swoje kryjówki miały oddziały, a schronisko było ważnym miejscem kontaktowym i azylem dla ukrywających się patriotów. Najbardziej znana jest, związana ściśle z Turbaczem, postać [[Józef Kuraś|Józefa Kurasia]], ps. ''Orzeł'', a potem ps. ''Ogień'', legendarnego partyzanta i dowódcy walczącego najpierw przeciwko Niemcom, a potem [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|radzieckim]] [[Komunizm|komunistom]]<ref name=Gorce/>.
W gwarach góralskich nazwa Turbacza jest określana jako: ''Turbac'', ''Trubac'', bądź ''Turboc''<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko = Maciejczak | imię = Władysław | autor link = | nazwisko2 = Kobylińska | imię2 = Józefa | autor link2 = Józefa Kobylińska | tytuł = Słownik gwary zagórzańskiej | rok = 1994 | isbn =}} </ref>.
 
Według Władysława Maciejczaka nazwa etnicznie odnosiła się niegdyś jedynie do [[Hala Turbacz|Hali Turbacz]] i została błędnie przeniesiona na szczyt, a prawidłowa nazwa ludowa brzmiała: "Kluczki"„Kluczki” (odnotowana w księgach austriackich). Nazwa ta do dziś odnosi się do lasu znajdującego się po południowej stronie Gorców. Bywa także używana przez starszych Zagórzan odnosząc się do samego szczytu. Do końca XIX w. były używane takie nazwy jak: ''Niedźwiedź'', ''Niedźwica'', ''Niedźwiedzica''<ref name=Słownik1>{{cytuj stronę| url = http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/699| tytuł = Słownik geograficzny królestwa polskiego i innych krajów słowiańskich: tomII, ss699| data dostępu = 29 Lipiec 2012| autor = | język = pl}}</ref><ref>{{cytuj stronę| url = http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/728| tytuł = Słownik geograficzny królestwa polskiego i innych krajów słowiańskich: tomV, ss728| data dostępu = 29 Lipiec 2012| autor = | język = pl}}</ref>. Powstały one na skutek błędu kartografów na mapie Galicji z 1790 roku. Kartografowie błędnie oznaczyli miejscowość: [[Niedźwiedź (powiat limanowski)|Niedźwiedź]] na miejscu Turbacza<ref name=karpinski/>. Pod nazwą Niedźwiedź oraz innymi szczyt figurował jeszcze w [[Słownik geograficzny Królestwa Polskiego|Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego]]. Przy definicji szczytu w tym słowniku wspomina się także o lesie Kluczka i odrębnym ramieniu górskim o nazwie Turbacz ([[Wierchowa]])<ref>{{Cytuj stronę |url= http://dir.icm.edu.pl/pl/?find_in=fulltext&volume_id=2&find_text=Nied%C5%BAwiedzica+1311&search_volume=all&x=29&y=10|tytuł=Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich|data dostępu = 2012-07-17}}</ref>. Przypuszcza się że nazwa Turbacz ma korzenie [[język wołoski|wołoskie]]. Jedna z teorii mówi że pochodzi od [[język rumuński|rumuńskich]] słów: ''turba'' – "darń„darń, torf"torf”. Istnieje też teoria według której pierwotnie określenie dotyczyło [[Turbacz (dopływ Koninki)|Potoku Turbacz]] i jest nazwą dokładnie wschodniorumuńską nawiązującą do słowa ''turbat'' – "wściekły"„wściekły”, "szalony"„szalony”, "zmącony"„zmącony”, "mętny"„mętny”<ref name=Maciejczak>{{Cytuj książkę |nazwisko= Maciejczak|imię= Władysław|tytuł= Regionalny przewodnik monograficzny. Mszana Dolna: 2000|wydawca= |miejsce= Mszana Dolna|rok= 2000| strony = |isbn= 83-913887-0-0}}</ref>. Wysunięte zostały także przypuszczenia że nazwa może pochodzić od gry na [[trombita|trembitach]], według tej teorii słowa góralskie zaczynający się na: ''tr'' byłyby pierwotną wersją<ref name=karpinski/><ref>W Beskidach istnieje wiele nazw pochodzenia wołoskiego, upowszechniły się one po przybyciu Wołochów w XIV, XV wieku</ref>.
 
== Szlaki turystyki pieszej ==
311 510

edycji