Thot: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 43 bajty ,  2 lata temu
Wycofano ostatnie 2 zmiany treści (wprowadzone przez Maciek r. drewniak oraz Zielu20) i przywrócono wersję 51289481 autorstwa Witekx
m (poprawa ujedn., szablon, WP:SK+mSI+ToS)
(Wycofano ostatnie 2 zmiany treści (wprowadzone przez Maciek r. drewniak oraz Zielu20) i przywrócono wersję 51289481 autorstwa Witekx)
{{Inne znaczenia|egipskiego boga|[[Tot (miesiąc)|TotThot - miesiąc w kalendarzu egipskim]]}}
{{dopracować|więcej przypisów}}
{{Postać religijna infobox
|imię = TotThot
|imię oryginalne =
|grafika = Thoth.jpg
|opis grafiki = TotThot ([[Ramesseum]], [[Luksor]])
|tytuł = bóg [[Księżyc]]a, patron mądrości
|inne imiona =
|wikisłownik =
}}
[[Plik:Louvre-egyptologie-babouin-thot.jpg|thumb|150px|TotThot pod postacią pawiana ([[Luwr]], [[Paryż]]).]]
[[Plik:Thoth.svg|right|150px]]
 
{{hieroglify|<hiero>G26-t:Z4</hiero> <br />'''lub'''<br /><hiero>d-H-w-t:Z4-R8</hiero><br /> '''lub''' <br /><hiero>G26:t*Z4</hiero>|TotThot}}
'''TotThot''' (polskie), '''Thot''' lub '''Thoth''' (angielskie) – egipski bóg [[Księżyc]]a, patron mądrości. Zaliczano go do bogów-stwórców i uważano za wynalazcę egipskiego [[pismo|pisma]] – [[hieroglify|hieroglifów]], [[kalendarz egipski|kalendarza]], a także [[arytmetyka|arytmetyki]], [[geometria|geometrii]], [[muzyka|muzyki]], [[liczba|liczby]] i rysunków. W związku z tym był przede wszystkim opiekunem i patronem pisarzy oraz ludzi nauki i sztuki.
== Kult i rola ==
W okresie predynastycznym czczony na terenie Delty, dość wcześnie należał do bóstw bardzo ważnych w religii egipskiej. Jako Pan Księżyca zastępował na nocnym niebie nieobecne słońce i przy [[Atum]]ie-[[Ra (bóg)|Re]] pełnił istotną funkcję towarzyszącą, sprawując nadzór nad porządkiem cyklu astralnego. Stąd też często przypisywana mu rola sędziego. W funkcji bóstwa księżycowego zwany był "Panem Rachunków" i "Rachmistrzem Lat", gdyż na podstawie [[Faza Księżyca|faz księżyca]] układano kalendarz. Znany także jako [[CzarodziejCzarnoksiężnik|mag]] oraz [[lekarz]] bogów oraz ludzi (żywych i umarłych). Kojarzono z nim dwa różne zwierzęta i dlatego przedstawiany był w postaci zarówno [[ibis czczony|ibisa]], jak i [[pawian]]a (bądź też człowieka z ich głową).
 
Nazwa '''TotThoth''' ('''Thoth''', czy '''Thot'''), wymawiana jako "tot"), jest [[język grecki|greckim]] imieniem nadanym egipskiemu bóstwu, którego prawidłową nazwą jest '''DżehutyDjehuty''' (a występującego też pod nazwami '''Tahuti''', '''Tehuti''', '''Zehuti''', '''Techu''', '''Tetu'''). Niekiedy zwano go również '''Semsu''', tj. "Stary". W epoce Starego Państwa centrum jego kultu znajdowało się w [[Hermopolis]] – stolicy XV [[Nomy#Nomy Dolnego Egiptu|nomu]] [[Górny Egipt|Górnego Egiptu]], którego znakiem był [[pawian]]. O doniosłości kultu bóstwa w tej epoce świadczy wymownie fakt, iż królowe (małżonki [[faraon]]ów) nosiły tytuł jego kapłanek. Jeszcze w okresie ptolemejsko-rzymskim często noszono [[amulet]]y z wyobrażeniem Thota-ibisa masowo wyrabiane z barwnego [[fajans]]u.
 
== W mitologii ==
Przy wykorzystaniu magicznych zaklęć Thot miał być nawet stwórcą bogów i ludzi, uczestniczył w przywróceniu do życia [[Ozyrys]]a, nauczył też [[Izyda|Izydę]] wpływania na niekorzystne wydarzenia. W mitycznym konflikcie dobra i zła początkowo stronnik [[Set (bóg)|Seta]], potem – Ozyrysa i [[Horus]]a. Leczył Seta i Horusa z ran, które sobie wzajemnie zadali, a następnie pośredniczył jako rozjemca w ich sporze. Do jego późniejszych zadań należało pilnowanie lewego oka Horusa, przy którym trzymał straż w postaci psa lub ibisa.
 
[[Plik:Edwin Longsden Long - Alethe Attendant of the Sacred Ibis in the Temple of Isis at.jpg|left|thumb|180px|Edwin Long - ''Opiekunka świętych ibisów'' (1888)]]
Legenda przypisuje mu autorstwo [[Księga umarłych|''Księgi umarłych'']]. W [[zaświaty|zaświatach]] skazywał tych, którzy krzywdzili zwierzęta, był także pomocnikiem ("sekretarzem") Ozyrysa podczas ceremonii sądzenia zmarłych (ważenia serc). Według niektórych pism był bratem-małżonkiem bogini prawdy i sprawiedliwości [[Maat]], ale np. w [[kosmogonia|kosmogonii]] ozyriackiej towarzyszył na niebie Izydzie jako jej brat.
 
 
== Współcześnie ==
Do bóstwa tego nawiązuje jedna z najpopularniejszych talii [[tarot]]a ([[Tarot TotaThota]], ang. ''Thoth Tarot'') wraz z omawiającą go książką (''[[Księga TotaThotha]]''). Zostały one stworzone przez [[Aleister Crowley|Aleistera Crowleya]], rysunki są autorstwa [[Frieda Harris|Lady Friedy Harris]]. "[[Księga TotaThotha]]" to filozoficzna praca omawiająca wykorzystanie kart tarota (zwłaszcza opracowanych przez Crowleya), której nazwę utworzono od nieistniejącej księgi z [[mitologia egipska|egipskiej mitologii]]. Księga ta miała zawierać całą starożytną wiedzę, jakiej ludziom udzieliło to bóstwo.
 
== Bibliografia ==
 
{{Bogowie starożytnego Egiptu}}
 
{{ka}}
 
[[Kategoria:Bóstwa egipskie]]
29 610

edycji