Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 91 bajtów, 1 rok temu
m
|grafika = Pattle.jpg
|opis grafiki =
|stopień grafika =
|stopień = major
|data urodzenia = [[3 lipca]] [[1914]]
|lata służby = [[1936]]–[[1941]]
|siły zbrojne = [[Plik:RAF roundel.svg|20px]] [[Royal Air Force|RAF]]
|jednostki = No. 80 Squadron <br />No.33 Squadron
|stanowiska =
|wojny i bitwy = [[II wojna światowa]]
|późniejsza praca =
|odznaczenia =
|commons =
}}
'''Marmaduke Thomas St John Pattle''' (ur. [[3 lipca]] [[1914]], zm. [[20 kwietnia]] [[1941]]) – południowoafrykański lotnik, [[as myśliwski]] okresu [[II wojna światowa|II wojny światowej]].
 
=== Batalion specjalny ===
W 1936 wstąpił do Batalionu Specjalnego (''Special Service Battalion''), utworzonego w 1931 przez ówczesnego ministra obrony, w celu przeszkolenia młodzieży w wieku 17-23 lat, która miała trudności ze znalezieniem pracy w czasie [[Wielki kryzys|Wielkiego kryzysu]]<ref name="Contemp1">{{cytuj pismo| url=http://reference.sabinet.co.za/document/EJC138880 | tytuł=South Africa's land forces, 1912-2012 | autor=Wessels, A | czasopismo=Journal for Contemporary History | rok=2013 | tom=38 | wydanie=1 | strony=229–254}}</ref><ref>Potgieter D.J., ''Standard Encyclopaedia of Southern Africa'', Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd, Kapsztad, 1971</ref>. Otrzymał przeszkolenie wojskowe i miał świadomość że po czteroletniej służbie będzie mógł dołączyć do Sił Powietrznych jako instruktor<ref name="Baker 1965, s. 25-26">Baker 1965, s. 25–26.</ref>. Pod koniec 1935 w gazecie ''Johannesburg Star'' natrafił na ogłoszenie [[Royal Air Force]] które oferowały pięcioletnią służbę dla kandydatów z całego [[Imperium brytyjskie|Imperium brytyjskiego]]go. Stwierdził że RAF oferowały lepszą perspektywę niż stanowisko instruktora w SAAF. Z początkiem 1936 poleciał na własny koszt do [[Londyn]]u aby wziąć udział w selekcji która dla niego wypadła pomyślnie. Wrócił na krótko do Południowej Afryki w celu zorganizowania emigracji do Wielkiej Brytanii i [[30 kwietnia]] [[1936]] statkiem ''SS Llandovery Castle'' wypłynął do Anglii <ref name="Baker 1965, s. 25-26">Baker 1965, s. 25–26.</ref>.
 
=== Początki w RAF ===
[[29 czerwca]] 1936 rozpoczął szkolenie w bazie [[Prestwick]] w [[Szkocja|Szkocji]]. Robił szybkie postępy, na egzaminie uzyskał 99% w strzelaniu i 91% z wiedzy lotniczej. Latał na jednosilnikowych dwupłatowcach [[de Havilland Tiger Moth]]. Szkolenie ukończył w dwa miesiące z wynikami powyżej średniej<ref name="Baker 1965, s. 25-26"/>. Następnie został skierowany do No. 10 Elementary Flying School w [[Ternhill]]. [[24 sierpnia]] 1936 został awansowany na [[porucznik]]a (''pilot officer'')<ref>{{Cytuj pismo|czasopismo=London Gazette|wydanie=34323|strony=5940–5941|data=15 września 1936}}</ref>. W listopadzie zdawał kolejne egzaminy, z wynikami: 98% z silników lotniczych, 96% z meteorologii i 95% z mechaniki teoretycznej<ref>Baker 1965, s. 27.</ref>. Szkolenie z latania podstawowego ukończył z wynikiem 88,8%. W listopadzie zaczął zaawansowane szkolenie na samolotach [[Gloster Gauntlet]], które ukończył później niż planowano z powodu złej pogody, w marcu 1937. W końcowym raporcie został uznany jako "wyjątkowy"<ref>Baker 1965, s. 28, 30, 31</ref>.
 
Po zdaniu egzaminów dostał przydział do 80 dywizjonu stacjonującego w [[Kenley]] i wyposażonego w myśliwce [[Gloster Gladiator]]. W czerwcu 1937 jednostka została przeniesiona do [[Debden (Uttlesford)|Debden]] gdzie ćwiczono walki powietrzne z bombowcami. Pattle podczas tych pozorowanych ataków doskonalił odkładanie poprawki, i opracował swoja własna taktykę. Wolał atakować wroga z przewagi wysokości niż od czoła, wstrzymywał się również jak najdłużej z otwarciem ognia aby pewnie trafić w cel. Dzięki zdolnościom przywódczym został oficerem administracyjnym dywizjonu (''squadron adjutant'')<ref>Baker 1965, s. 35–37.</ref>. Był zdolnym lotnikiem i urodzonym strzelcem, ciężko pracował nad rozwijaniem tych umiejętności, ćwicząc wzrok i refleks. [[29 kwietnia]] [[1938]] jego dywizjon został przeniesiony do [[Egipt]]u z zadaniem obrony [[Kanał Sueski|kanału sueskiego]]<ref>Baker 1965, s. 39.</ref>. Podczas pobytu w Egipcie atakował z powietrza Arabów buntujących się przeciwko władzy brytyjskiej <ref>Baker 1965 ,s. 43–45.</ref>.
 
=== II wojna światowa ===
Po wybuchu [[II wojna światowa|II wojny światowej]] jego dywizjon został przeniesiony bliżej granicy libijskiej. [[4 sierpnia]] [[1940]] eskortując rozpoznawczego [[Westland Lysander|Lysandera]] strąciił dwa włoskie samoloty [[Breda Ba.65]] oraz [[Fiat CR.42]] lecz jego Gladiator również został trafiony (prawdopodobnie przez włoskiego asa [[Franco Lucchini|Franco Lucchiniego]]ego), Pattle bez steru kierunku był zmuszony ratować się skokiem na spadochronie<ref name="Baker 1965, s. 68–73">Baker 1965, s. 68–73.</ref>. Do macierzystego lotniska wrócił po dwóch dniach przy pomocy 11 pułku kawalerii (''11th Hussars'')<ref name="Baker 1965, s. 68–73"/><ref>Gustavsson and Caruana 2009, s. 30.</ref>. Pattle był strapiony, uważał zestrzelenie przez Włochów jako żenujące, a nawet jako plamę na honorze. Po przymusowym marszu przez pustynię postanowił już nigdy się nie zgubić, poleciał do [[Aleksandria|Aleksandrii]] gdzie kupił kompas bez którego nie wsiadał do samolotu<ref>Baker 1965, s. 74.</ref>. [[8 sierpnia]] zestrzelił dwa kolejne Fiaty nad Gabr Saleh<ref>Baker 1965, s. 76–78.</ref>. [[3 września]] [[1940]] awansował na [[kapitanKapitan (ranga)|kapitana]]a (''flight lieutenant'')<ref>{{Cytuj pismo|czasopismo=London Gazette|wydanie=34989|strony=6492–6493|data=12 listopada 1940}}</ref>.
 
[[13 września]] [[1940]] wojska włoskie przekroczyły granicę z Egiptem. 80 dywizjon dostał rozkaz wspierania wojsk lądowych i unikania walk powietrznych, z wyjątkiem ataku przez wroga.
W listopadzie dywizjon został przeniesiony na [[Bałkany]] aby wesprzeć [[Greckie Siły Powietrzne]] przed [[Regia Aeronautica]]<ref>Baker 1965, s. 84.</ref>. [[19 listopada]] Pattle odniósł swój pierwszy sukces w [[Wojna grecko-włoska 1940–1941|wojnie grecko-włoskiej]] strącając dwa Fiaty CR.42<ref name="SCM 1987 39">Shores, Cull, Malizia, 1987, s. 39.</ref>. [[2 grudnia]] zestrzelił 2 rozpoznawcze [[IMAM Ro.37]] a dwa dni później dopisał do swojego konta 3 CR.32<ref>Mattioli 2010, s. 18.</ref>. [[20 grudnia]] jego ofiarą padły dwie kolejne włoskie maszyny, [[Savoia-Marchetti SM.79]] i [[Savoia-Marchetti SM.81]]<ref>Baker 1965, s. 113–115.</ref><ref name="Shores, Cull, Malizia 1987, s. 53">Shores, Cull, Malizia 1987, s. 53.</ref>. Następnego dnia strącił CR.42. Ostatnie zwycięstwo na Gladiatorze uzyskał [[9 lutego]] [[1941]] zestrzeliwując CR.42 z 364 włoskiej eskadry (''364a Squadriglia'')<ref>Baker 1965, s. 118–123.</ref>. Dwa dni później otrzymał [[Distinguished Flying Cross (Wielka Brytania)|Distinguished Flying Cross]]<ref>{{Cytuj pismo|czasopismo=London Gazette|wydanie=35073|strony=832|data=11 lutego 1941}}</ref>.
 
[[20 lutego]] [[1941]] 80 dywizjon został przezbrojony w dolnopłaty [[Hawker Hurricane|Hurricane]]<ref name="Spick s. 132.">Spick 1997, s. 132.</ref>. Tego dnia Pattle otworzył ogień 8 karabinów do [[Fiat G.50|Fiata G.50]], włoski samolot wybuchł w powietrzu<ref name="Tomas s.34">Thomas 2003 s. 34.</ref>. [[28 lutego]] 80 dywizjon odniósł swoje największe zwycięstwo<ref name="Boyne">Boyne 1997, s. 81.</ref><ref name="Shores, Cull, Malizia 1987, s. 92">Shores, Cull, Malizia 1987, s. 92.</ref>, w ciągu 90 minut zgłosił zestrzelenie 27 włoskich samolotów bez strat własnych.<ref name="Boyne"/>.. Pattle strącił 3 fiaty CR.42 w mniej niż 3 minuty<ref name="Jackson">Jackson 1989, s. 81.</ref>. [[4 marca]] 1941 uzyskał kolejne potrójne zwycięstwo niszcząc trzy fiaty G.50.
 
[[12 marca]] [[1941]] został awansowany do stopnia [[major]]a (''squadron leader''). Następnego dnia 80 dywizjon został przeniesiony na lotnisko [[Eleusis]], gdzie Pattle otrzymał przydział do 33 dywizjonu. 23 marca odbył swój pierwszy lot bojowy w składzie nowej jednostki, strącając przy okazji G.50<ref>Baker 1965, s. 162–164.</ref>.
 
[[6 kwietnia]] [[1941]] rozpoczęła się [[Kampania bałkańska]], 33 dywizjon został postawiony w stan gotowości bojowej. W południe Pattle wystartował na czele klucza na patrol nad Wąwóz Rupel w [[Bułgaria|Bułgarii]] gdzie po raz pierwszy stawił czoło [[Luftwaffe]]. Nawiązała się walka z 20 [[Messerschmitt Bf 109|Bf 109]], w której dywizjon strącił 5 messerschmittówMesserschmittów, z czego Pattle 2, bez strat własnych<ref name="Shores 1992">Shores et al. 1992</ref><ref name="Mehtidis 2008, s. 70">Mehtidis 2008, s. 70.</ref><ref name="Weal 2003, s. 44">Weal 2003, s. 44.</ref><ref name="Thomas 2003, s. 35">Thomas 2003, s. 35.</ref><ref>Baker 1965, s. 166–167.</ref>. [[8 kwietnia]] w locie nad [[Petricz]] w [[Jugosławia|Jugosławii]] zniszczył na ziemi kilka wrogich maszyn<ref name="Mehtidis 2008, s. 74">Mehtidis 2008, s. 74.</ref><ref>Baker 1965, s. 168–169.</ref>. Następnego zestrzelił [[Junkers Ju 88|Ju 88]] (jak się później okazało, był to [[Dornier Do 17|Do 17]]). [[10 kwietnia]] jego ofiarą padły dwa messerschmittyMesserschmitty Bf 109 i [[Messerschmitt Bf 110|Me 110]] a [[11 kwietnia]] posłał do ziemi dwa bombowce Ju 88 i [[Heinkel He 111|He 111]]<ref>Baker 1965, s. 169.</ref>. [[14 kwietnia]] w ciągu pięciu lotów bojowych uzyskał cztery zwycięstwa (Do 17, SM.79, Bf 109 i Bf 110). Niestety dostał wysokiej gorączki, niemniej jednak [[19 kwietnia]] wykonał kilka lotów bojowych w których strącił 6 samolotów wroga (3 Ju 88, SM.79 i 2 Bf 109). Gorączka nie minęła i przeistoczyła się w grypę. Tego dnia odwiedził go dowódca 80 dywizjonu Tap Jones, pełniący funkcje dowódcy skrzydła, zauważył że Pattle źle wygląda i że stracił na wadze aczkolwiek nie zakazał mu lotów bojowych<ref>Baker 1965, s. 176.</ref>.
 
O świcie [[20 kwietnia]] Niemcy zdawali sobie sprawę że alianci wycofują się z portów południowej Grecji. Luftwaffe przeprowadziła zmasowane ataki na aliancką żeglugę w [[Pireus]]ie oraz na grecką stolicę, [[Ateny]]. Brytyjczycy, którym zostało zaledwie 15 hurricanówHurricane’ów, dzielnie bronili Aten przed niemieckimi atakami<ref>Pattle 1965, s.&nbsp;183–184.</ref>. Pattle, mimo wysokiej gorączki i złego stanu zdrowia wykonał kilka lotów bojowych, podczas pierwszego z nich zestrzelił 2 Bf 109 oraz jednego Ju 88<ref>Shores, Cull, Malizia 1987, s. 267.</ref>. Między lotami, Pattle leżał na kanapie, pod kołdrą trzęsąc się z zimna. O 17.00 gdy rozpoczął się kolejny nalot, rzucił się biegiem do swojego samolotu. Jego adiutant George Rumsey próbował go powstrzymać, lecz Pattle był zdeterminowany. Wniósł się w powietrze na 20 000 stóp i skierował na Pireus<ref>Pattle 1965, p.&nbsp;184–185.</ref>. Tym czasem pozostałe hurricanyHurricane’y odpierały ataki messerchmittówMesserschmittów Bf 110. Irlandzki as Timber Woods rzucił się na niemiecką formację lecąca powyżej. Jeden z messerschmittówMesserschmittów oderwał się od reszty i zanurkował na Woodsa. Pattle, widząc że Irlandczyk postąpił nierozsądnie, zaatakował Niemca, posyłając go w płomieniach do ziemi, lecz Bf 110 zdążył ostrzelać Woodsa z tym samym rezultatem. Irlandzki as nie zdołał się uratować<ref name="Pattle 1965, s. 186-187">Pattle 1965, s.&nbsp;186–187.</ref>. Żaden z brytyjskich pilotów nie widział jak Pattle został zestrzelony. Jimmy Kettlewel zauważył samotnego hurricanaHurricane’a spadającego z płonącym silnikiem do morza, ostrzeliwanego przez Niemców. Korzystając z okazji, Kettlewel strącił jednego z nich<ref name="Pattle 1965, s. 186-187"/><ref>Andrews 2003, s. 37.</ref>.
 
== Przypisy ==
149 144

edycje