Otwórz menu główne

Zmiany

Rozmiar się nie zmienił, 1 rok temu
m
MalarzBOT: poprawiam link tożsamy z tekstem linka
'''Luwr''' ([[Język francuski|fr.]] ''Louvre'', ''Musée du Louvre'' {{IPA|[myze dy luvʁ]}}) – dawny pałac królewski w [[Paryż]]u, obecnie [[muzeum]] sztuki. Jedno z największych muzeów na świecie, najczęściej odwiedzana placówka tego typu na świecie. Stanowi jedno z ważniejszych punktów orientacyjnych stolicy [[Francja|Francji]]. Luwr położony jest między [[Rue de Rivoli]] i prawym brzegiem [[Sekwana|Sekwany]] oraz ogrodami [[Tuileries]] i [[Rue du Louvre]] w obrębie [[1. dzielnica Paryża|Pierwszej Dzielnicy]]. W kompleksie budynków o całkowitej powierzchni wynoszącej 60 600 metrów kwadratowych znajdują się zbiory liczące około 300 000 dzieł sztuki od czasów najdawniejszych po połowę wieku XIX, dzieła światowego dziedzictwa o największej sławie takie jak np. stela z [[Kodeks Hammurabiego|kodeksem Hammurabiego]], [[Nike z Samotraki]], [[Mona Lisa]] pędzla [[Leonardo da Vinci|Leonarda]].
 
Muzeum znajduje się w [[Luwr (pałac)|Pałacu Luwru (Palais du Louvre)]]) znanym już w średniowieczu. U schyłku XII wieku, król [[Filip II August]] wzniósł w tym miejscu zamek warowny. W drugiej połowie XIV wieku [[Karol V Mądry]] uczynił z zamku rezydencję królewską. W XVI wieku [[Franciszek I Walezjusz|Franciszek I]] zamienił tę budowlę w monumentalny renesansowy pałac. Autorem [[barok]]owej przebudowy pałacu był [[Jacques Lemercier]]. W 1672 Ludwik XIV przeprowadził się do [[Wersal]]u, natomiast w Luwrze zostawił bogatą kolekcję dzieł sztuki antycznej. W [[1692]] gmach został siedzibą ''Académie des Inscriptions et Belles Lettres'' oraz ''[[Królewska Akademia Malarstwa i Rzeźby|Académie Royale de Peinture et de Sculpture]]'', w roku [[1699]] Akademia zorganizowała pierwszy Salon wystawowy. Podczas [[Rewolucja francuska|rewolucji francuskiej]] [[Zgromadzenie Narodowe (Francja)|Zgromadzenie Narodowe]] wydało [[dekret]] o zamienieniu pałacu na muzeum.
 
Muzeum zostało otwarte [[10 sierpnia]] [[1793]] r. Ekspozycja liczyła 537 obrazów. Lwią część stanowiły [[konfiskataKonfiskata|konfiskaty]] dóbr kościelnych i królewskich. Ze względu na problemy związane ze stanem budynku muzeum zamknięto na lata [[1796]]–[[1801]]. [[wojnyWojny napoleońskie|Kampania napoleońska]] wpłynęła na duży wzrost kolekcji, przy czym większość stanowiły łupy ze zbiorów na terenach podbitych przez [[Napoleon Bonaparte|Napoleona I Bonaparte]], po [[Bitwa pod Waterloo|porażce wojsk dyktatora pod Waterloo]] dzieła zwrócono prawowitym właścicielom. Za czasów panowania [[Ludwik XVIII|Ludwika XVIII]] i [[Karol X Burbon|Karola X]] oraz [[II Cesarstwo Francuskie|Drugiego Cesarstwa]] nastąpił wzrost kolekcji, która przekroczyła 20 tysięcy dzieł. Kolejny wzrost kolekcji to owoc licznych nabytków muzeum i darów prywatnych kolekcjonerów dzieł sztuki. W 2008 roku zbiory Luwru podzielono na osiem kategorii, każdej z nich przypada odrębny dział. Są to Działy: [[Sztuka starożytnego Egiptu|Starożytnego Egiptu]], [[Sztuka starożytnej Mezopotamii|Starożytnego]] [[Sztuka starożytnej Persji|Bliskiego]] [[Sztuka asyryjska|Wschodu]], [[Sztuka starożytnej Grecji|Starożytnej Grecji]], [[Sztuka starożytnego Rzymu|Starożytnego Rzymu]], [[Sztuka islamu|Sztuki Islamu]], [[Rzeźba|Rzeźby]], [[Malarstwo|Malarstwa]], [[Rzemiosło artystyczne|Rzemiosła Artystycznego]], [[Rysunek|Rysunku]] i [[Grafika|Grafiki]].
 
== Położenie ==
Luwr to jedno z najstarszych i największych muzeów na świecie. Położony w centrum historycznym Paryża – między prawym brzegiem [[Sekwana|Sekwany]] a [[Rue de Rivoli|ulicą Rivoli]] oraz [[Tuileries|ogrodami Tuilerie]] a [[Kościół Saint Germain l’Auxerrois|kościołem Saint Germain l’Auxerrois]]. Luwr położony jest na jednej linii z [[Avenue des Champs-Élysées|Champs-Élysées]], wchodząc w skład tzw. [[ historyczna|osi historycznej]] Paryża. Po zniszczeniu podczas Komuny Paryskiej, a następnie zburzeniu Pałacu Tuileries, oś uległa wydłużeniu<ref>Rogers, s.159</ref>.
 
== Dzieje Luwru ==
W XIV wieku po włączeniu Luwru w obręb miasta [[Karol V Mądry]] rozbudował zamek przemieniając go w rezydencję, która jest znana z miniatury w [[Bardzo bogate godzinki księcia de Berry|Bardzo bogatych godzinkach księcia de Berry]] (miniatura miesiąca października). Pamiątką po fundacjach króla są m.in. ''[[Karol V i Joanna de Burbon (rzeźby)|figury pary królewskiej]]'' zdobiącej wejście do zamku. Za panowania [[Franciszek I Walezjusz|Franciszka&nbsp;I]] do 1546 r. przebudowano zamek w stylu [[Architektura renesansowa we Francji|francuskiego renesansu]]<ref name="Edwards198">Edwards,&nbsp;s.&nbsp;198</ref>. Franciszek nabył szereg dzieł sztuki, które stały się rdzeniem muzeum, ponadto nabył dzieła [[Leonardo da Vinci|Leonarda]] w tym ''[[Mona Lisa|La Giocondę]]''<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/magazine/5392000.stm Bob Chaundy, Faces of the Week [[BBC]] 2006-09-29],dostęp 2007-10-05</ref>. Tenże artysta był malarzem nadwornym Franciszka I. Jego następca [[Henryk II Walezjusz|Henryk II]] otrzymał od papieża [[Paweł IV (papież)|Pawła IV]] rzymską kopię ''[[Diana z Wersalu|Artemidy z jeleniem]]'' wzorowanej na greckim dziele [[Leochares]]a. Dla wystawienia tej figury monarcha polecił wznieść tzw. Salę Kariatyd. Za rządów [[Ludwik XIV|Ludwika&nbsp;XIV]] Luwr przestał pełnić funkcję rezydencji królewskiej, którą został od [[1682]] [[Pałac wersalski|pałac w Wersalu]], i został przekazany artystom<ref name="Edwards198"/><ref>Mignot,&nbsp;s.&nbsp;42</ref><ref>Nore,&nbsp;s.&nbsp;274</ref>.
[[Plik:Louvre tuileries.jpg|thumb|left|Luwr w XVII w.]]
Około połowy XVIII&nbsp;wieku postulowano i proponowano monarchom utworzyć galerię publiczną<ref name="Carb 56">Carbonell, s.&nbsp;56</ref>. W roku 1750 [[Ludwik XV]] zaakceptował i zaprezentował publiczności ekspozycję złożoną z części królewskich zbiorów. Sala została otworzona dla publicznego oglądania w środy i soboty. Prezentowano w niej dzieła antyczne i nowożytne, w tym dzieła [[Andrea del Sarto]] i [[Rafael Santi|Rafaela]]<ref name="Nora 278"/>. Utworzenie królewskiego muzeum stanowiło część programu politycznego [[Ludwik XVI|Ludwika XVI]]<ref name="Carb 56"/>. [[Charles-Claude Flahaut de la Billaderie, comte d'Angiviller|Charles-Claude Flahaut]] rozszerzył kolekcję, ponadto w [[1776]] proponował [[adaptacjaAdaptacja (architektura)|zaadaptowanie]] ''Grande Galerie'' na salę ekspozycyjną będącą główną częścią ''Muzeum Francji''<ref name="Nora 278"/>. Ponadto zaoferowano liczne propozycje adaptacji części pałacu na muzeum ze stałą ekspozycją, jednakże żadna nie spotkała się z aprobatą królewską<ref name="Nora 278"/>.
[[Plik:Hubert Robert - Die Grand Galerie des Louvre.jpg|thumb|Wielka Galeria Luwru przeddzień Rewolucji Francuskiej]]
 
 
==== Restauracja Burbonów i Drugie Cesarstwo ====
W okresie Restauracji (1814–30), [[Ludwik XVIII|Ludwik&nbsp;XVIII]] i [[Karol X Burbon|Karol&nbsp;X]] wzbogacili Luwr o kolejne 135&nbsp;dzieł o ówczesnej wartości 720,000&nbsp;franków. Spektakularnym wydarzeniem było nabycie przez Luwr ''[[Wenus z Milo]]''. Jednakże mecenat królewski skupił się przede wszystkim na restauracji pałacu w [[Wersal]]u, przez co Luwr ucierpiał w stosunku do innych paryskich inwestycji. Po utworzeniu Drugiej Republiki w 1848, nowy rząd zainwestował dwa&nbsp;miliony franków na konserwację zbiorów i gmachu, zlecił ukończenie prac nad ''Galerią Apollina'', ''Salonu Carré'', oraz ''Wielką Galerią''<ref name="Mignot 52"/>. Dnia 2 grudnia 1851, prezydent [[Napoleon III Bonaparte|Napoleon III]] dokonał w 1851 ''[[Zamach stanu w 1851|''coup d'état'']]'', ustanawiając [[II Cesarstwo Francuskie]]. W latach 1852-1870 w wyniku wzrostu gospodarczego Francji; muzeum wzbogaciło się o kolejne 20,000&nbsp;dzieł, oraz [[Pavillon de Flore]]. ''Grande Galerie'' została przekształcona według projektu architektów [[Louis Visconti|Louisa Viscontiego]] i [[Hector Lefuel|Hectora Lefuel]]<ref name="Mignot 52">Mignot,&nbsp;ss.&nbsp;52–54</ref>.
 
==== Luwr w okresie Trzeciej Republiki ====
Luwr jest najczęściej odwiedzanym muzeum na świecie; około 15 000&nbsp;zwiedzających dziennie, 65&nbsp;procent z nich stanowią turyści<ref>[http://archive.is/20120131022441/http://www.businessweek.com/magazine/content/02_24/b3787627.htm Q&A with the Louvre's Henri Loyrette, Business Week June 17, 2002 ],dostęp 2009-01-09</ref>.
 
Muzeum jest częstym tematem w literaturze i kinematografii, zarówno w zakresie sztuki, jak popkultury. Przed 2006 roku filmowano sale Luwru do filmu ''[[Kod da Vinci]]'' opartego na bestsellerze Dana Browna. Za kręcenie kadrów w Luwrze muzeum zarobiło 2,5&nbsp;miliona [[dolarDolar|$]]<ref>[http://www.spiegel.de/international/business/0,1518,568466,00.html Carol Matlack, The Business of Art: Welcome to The Louvre Inc. Der Spiegel Online 28 lipca 2008], dostęp 2008-09-25</ref><ref>Lunn, s. 137</ref>.
 
W [[2008]] roku dokonano kolejnych zmian administracyjno-kuratorskich, kolekcję Luwru podzielono na osiem działów: [[Sztuka starożytnego Egiptu|Sztuki starożytnego Egiptu]], Bliskiego Wschodu (mieszczący sztukę [[Sztuka starożytnej Mezopotamii|Mezopotamii]], [[Sztuka starożytnej Persji|Persji]] oraz [[Sztuka asyryjska|sztukę akadyjską]] i syryjską), [[Sztuka starożytnej Grecji|Starożytnej Grecji]] i [[Sztuka starożytnego Rzymu|Rzymu]] (w tym [[sztuka etruska]] i [[Sztuka wczesnochrześcijańska|starochrześcijańska]]), [[Sztuka islamu|Sztuki Islamu]], [[Rzeźba|Rzeźby]], [[Malarstwo|Malarstwa]], [[Rzemiosło artystyczne|Rzemiosła Artystycznego]], [[Rysunek|Rysunku]] i [[Grafika|Grafiki]].
==== Historia budynku ====
* [[1190]] – założenie przez króla Francji [[Filip II August|Filipa II]] pierwszego zamku jako fortecy obronnej przeciwko najazdom [[Wikingowie|wikingów]]
* [[1546]] – król Francji [[Franciszek I Walezjusz|Franciszek I]] rozpoczyna przebudowę zamku w pałac, ze względu na rozbudowę miasta zamek stracił swoją funkcję obronną. Średniowieczne zachodnie skrzydło zostało wyburzone i zastąpione [[architekturaArchitektura renesansu|renesansowymi]] budynkami zaprojektowanymi przez [[Pierre Lescot]] i wykończonymi przez [[Jean Goujon]]. Przebudowa była kontynuowana również przez jego następcę [[Henryk II Walezjusz|Henryka II]] (panował w latach [[1547]] – [[1559]])
* [[1566]] – [[Karol IX Walezjusz|Karol IX]] buduje pierwszy poziom ''małej galerii'' (''Petite Galerie'')
* [[1595]] – [[Henryk IV Burbon|Henryk IV]] rozpoczyna budowę ''wielkiej galerii'' (''Grande Galerie''). Budowa została zakończona w roku [[1608]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko= Padberg|imię= Martina|autor link= |tytuł= Sztuka i Architektura – Paryż|wydanie= |wydawca= Wydawnictwo Olesiejuk Sp. z o.o.|miejsce= Ożarów Mazowiecki|rok= 2009|isbn= 978-83-7588-903-1| strony= 93}}</ref>.
* [[1672]] – [[Ludwik XIV]] przenosi siedzibę królewska z Luwru do [[Wersal]]u
* [[1692]] – Ludwik XIV wydaje decyzję utworzenia galerii rzeźb starożytnych w ''Salle des Caryatides''.
* [[1791]] – [[Konstytuanta|Zgromadzenie Narodowe]] [[rewolucjaRewolucja francuska|rewolucji francuskiej]] podejmuje decyzję o przekształceniu Luwru w muzeum.
 
==== Historia muzeum ====
Okres archaiczny reprezentują dzieła jubilerskie i rzeźba m.in. wapienna ''[[Dama z Auxerre]]'', z 640&nbsp;r.&nbsp;p.n.e.; oraz ''[[Hera z Samos]]'', ok. 570–560&nbsp;p.n.e.<ref name="Nave 42"/><ref>Hannan,&nbsp;s.252</ref>. Liczne rzeźby figuralne w tym ''[[Szermierz Borghese]]'' są przykładami wzrostu zainteresowania ludzką anatomią proporcjami i pięknem, nacisk na to miał miejsce po IV&nbsp;wieku&nbsp;p.n.e. Bogaty zbiór sztuki doby [[Sztuka grecka w okresie hellenistycznym|hellenistycznej]], egzemplifikują słynne ''[[Nike z Samotraki]]'' (190&nbsp;r.&nbsp;p.n.e.) oraz ''[[Wenus z Milo]]''<ref name="Mignot 155"/>.
 
Starożytność zamyka bogata kolekcja sztuki etruskiej i rzymskiej. Przykładem [[sztukaSztuka etruska|sztuki etruskiej]] jest m.in. sarkofag pary małżeńskiej z III w. p.n.e. Świadectwem grecko-rzymskich relacji artystycznych są liczne rzymskie kopie dzieł greckich głównie z okresu klasycznego<ref name=autonazwa2 />. Sztukę rzymską reprezentuje bogaty zbiór rzeźby portretowej; popiersia władców i dostojników rzymskich m.in. [[Oktawian August|Augusta]], [[Tyberiusz]]a oraz [[Marek Agrypa|Agryppy]] i Anniusza Verusa; oprócz marmurów wyroby z brązu takie jak ''[[Apollo z Piombino]]''.
 
[[Plik:Casket ivory Louvre UCAD4417.jpg|thumb|left|Kufer, kość słoniowa, srebro, Hiszpania, 966&nbsp;r.]]
 
=== Dział Malarstwa ===
Kolekcja malarstwa liczy ponad 6 000&nbsp;dzieł datowanych od XIII&nbsp;wieku do roku 1848 i jest zarządzana przez 12 &nbsp;kuratorów opiekujących się poszczególnymi zbiorami. Niemalże dwie trzecie dzieł malarstwa reprezentują artyści francuscy, reszta dzieł licząca ponad 1,200&nbsp;dzieł jest autorstwa artystów europejskich. Malarstwo włoskie w większości stanowią dawne kolekcje królów Franciszka&nbsp;I oraz Ludwika&nbsp;XIV, pozostałe z dzieł włoskich są resztkami kolekcji z kampanii napoleońskiej oraz późniejsze dary i zakupy<ref>Hannan,&nbsp;p.&nbsp;262</ref><ref name="Mignot 199">Mignot,&nbsp;ss. 199–201,&nbsp;272–73,&nbsp;333–35</ref>. Kolekcję dzieł włoskiego renesansu nabył król Franciszek I w tym dzieła [[Rafael Santi|Rafaela]] i [[Michał Anioł|Michała Anioła]]<ref>Według ''Żywotów'' [[Giorgio Vasari]]ego, namalowana przez Michała Anioła [[Leda z łabędziem]] (zaginiona) została zamówiona przez Franciszka I.</ref>, którą przywiózł do monarchy sam Leonardo da Vinci<ref>[http://www.louvre.fr/llv/oeuvres/presentation_departement.jsp?CONTENT%3C%3Ecnt_id=10134198673211733&CURRENT_LLV_FICHE%3C%3Ecnt_id=10134198673211733&CURRENT_LLV_DEP%3C%3Efolder_id=1408474395181115&FOLDER%3C%3Efolder_id=9852723696500768&bmLocale=en Paintings | Louvre Museum<!-- Tytuł wygenerowany przez bota -->]</ref> Po wybuchu [[Rewolucja francuska|rewolucji francuskiej]], Kolekcja Królewska została w całości zaadaptowana na cele muzealne, stanowi rdzeń zbiorów Luwru. Późniejsze dzieła sztuki, głównie francuskie datowane po roku 1848 znajdujące się w Luwrze zostały podzielone i przekazane do [[Musée d’Orsay|Musée d’Orsay]] w 1986 r. Dzieła malarstwa francuskiego i północnoeuropejskiego znajdują się w skrzydle Richelieu oraz ''Cour Carrée''; natomiast malarstwo hiszpańskie i włoskie zajmują pomieszczenia pierwszego piętra w pawilonie Denon<ref name="Mignot 199"/>.
 
Wczesne malarstwo francuskie reprezentują dzieła gotyckiego malarstwa tablicowego wśród nich słynna ''[[Pietà z Villeneuve-lès-Avignon|Pieta z Villeneuve-les-Avignon]]'' przypisywana [[Enguerrand Quarton|Enguerrandowi Quartonowi]]; ''Król Jan Dobry'' (ok.1360), dzieło anonimowego twórcy, przypuszczalnie najstarszy portret w zachodnim malarstwie<ref>Mignot,&nbsp;s. 201</ref>;. Ze [[gotykGotyk międzynarodowy|Styl piękny]] reprezentuje ''[[Komunia święta i męczeństwo św. Dionizego]]''. Nowożytność egzemplifikuje ''Ludwik XIV'' pędzla [[Hyacinthe Rigaud]], bogaty cykl obrazów [[Nicolas Poussin|Nicolasa Poussina]] w tym ''[[Cztery pory roku (Poussin)|Cztery Pory Roku]]'', ''[[Natchnienie poety]]'', ''[[Et in Arcadia Ego]]''; dzieła [[Georges de La Tour|Georga de la Tour]], ''[[Oszust z asem karo]]'' i ''[[Pokutująca Magdalena|Pokutująca Maria Magdalena]]'' Dziełami klasycyzmu są ''[[Koronacja Napoleona]]'', ''[[Przysięga Horacjuszy]]'', ''[[Sabinki]]'' pędzla [[Jacques-Louis David|Jacques’a L. Davida]] czy ''[[Łaźnia turecka]]'' i ''[[Wielka odaliska]]'' [[Jean-Auguste-Dominique Ingres|Jeana A.D. Ingres]]. Przykładami romantyzmu są monumentalne dzieła [[Eugène Delacroix|Eugene Delacroix]], ''[[Śmierć Sardanapala]]'', ''[[Wolność wiodąca lud na barykady]]'' oraz chef d'oeuvre [[Théodore Géricault|Théodora Géricault]] ''[[Tratwa Meduzy]]''. Malarstwo północnoeuropejskiej reprezentują późnośredniowieczne dzieła niderlandzkie i niemieckie: gotyckie obrazy artystów z [[Kolonia (Niemcy)|Kolonii]] ([[Mistrz Świętego Bartłomieja]], [[Mistrz Świętego Seweryna]]), ''Autoportret z kwiatem mikołajka'' [[Albrecht Dürer|Albrechta Dürera]], ''[[Statek szaleńców]]'' [[Hieronim Bosch|Hieronima Boscha]], ''[[Bankier z żoną]]'' [[Quentin Massys|Quentina Massysa]]; oraz obrazy nowożytne artystów z Niemiec, Flandrii i Holandii: [[Jan Vermeer|Jana Vermeera]] ''[[Koronczarka (obraz Jana Vermeera)|Koronczarka]]'' i ''[[Astronom (obraz Jana Vermeera)|Astronom]]''; liczne obrazy Rubensa w tym ''[[Historia Marii Medycejskiej (cykl obrazów)|Historia Marii Medycejskiej]]'' ; [[Rembrandt]]a ''[[Archanioł Rafał opuszczający Tobiasza]]'', ''[[Wieczerza w Emaus (obrazy Rembrandta)|Wieczerza w Emaus]]'', ''[[Batszeba w kąpieli]]'', ''[[Ćwierć wołu]]'', ponadto liczne pejzaże, przedstawienia rodzajowe i martwe natury.
 
Spośród dzieł malarstwa włoskiego wyróżniają się obrazy wczesnego i dojrzałego renesansu, m.in. obrazy [[Andrea Mantegna]] (''[[Triumf cnoty]]'', ''[[Matka Boska Zwycięska]]'' ) i [[Giovanni Bellini]]. Największa kolekcja malarstwa z ''oeuvre'' Leonarda da Vinci znajduje się w Luwrze w tym ''[[Mona Lisa]]'', ''[[Święta Anna Samotrzecia (obraz Leonarda da Vinci)|Święta Anna Samotrzeć]]'', ''[[Jan Chrzciciel (obraz Leonarda da Vinci)|Święty Jan Chrzciciel]]'', oraz ''[[Madonna w grocie]]''. Spośród obrazów [[Rafael Santi|Rafaela]] m.in. ''[[Piękna Ogrodniczka]]'', ''[[Portret Baldassare Castiglionego]]'', ''[[Święty Michał pokonuje szatana]]''. Manieryzm reprezentują dzieła [[Guido Reni]]ego zaś barok przede wszystkim [[Caravaggio|Carravaggia]]: ''[[Wróżenie z ręki]]'' i ''[[Śmierć Marii (obraz Caravaggia)|Śmierć Marii]]''. Przykładami malarstwa weneckiego są dzieła [[Paolo Veronese]] w tym monumentalne ''[[Gody w Kanie Galilejskiej (obraz Paola Veronesego)|Gody w Kanie Galilejskiej]]'', liczne obrazy [[Tycjan]]a, m.in. ''Madonna z króliczkiem'', ''Złożenie do grobu'' i ''Cierniem Koronowanie''<ref>Mignot,&nbsp;p.&nbsp;378</ref><ref>Hannan,&nbsp;ss.&nbsp;270–278</ref>.
 
[[Plik:Chardin pastel selfportrait.jpg|thumb|left|[[Jean Chardin|Jean-Baptiste Siméon Chardin]], ''Autoportret w okularach''<br />pastel na papierze, 1771 r.]]
Z dzieł pochodzących z kolekcji prywatnych za największą w dziejach Luwru uznaje się Kolekcja La Caze, przekazaną w 1869 przez [[Louis La Caze|Louisa La Caze]]. Ofiarodawca podarował 584 obrazów w tym dzieła francuskich malarzy z [[Antoine Watteau|Antoine Watteau]] na czele. W roku 2007, kolekcję wykorzystano do wielkiej wystawy poświęconej Louisowi La Caze zatytułowanej „1869: Watteau, Chardin... entrent au Louvre. La collection La Caze”<ref>[http://www.louvre.fr/llv/exposition/detail_exposition.jsp?CONTENT%3C%3Ecnt_id=10134198673469921&CURRENT_LLV_EXPO%3C%3Ecnt_id=10134198673469921&FOLDER%3C%3Efolder_id=9852723696500927&bmLocale=en www.louvre.fr] – Musée du Louvre – Exhibitions – Past Exhibitions – The La Caze Collection. Aktualizacja z 2009-05-23</ref>.
 
=== Dział Rysunku i Grafiki ===
=== Dział sztuki Bliskiego Wschodu ===
<gallery>
Plik:Codice di hammurabi 03.JPG|Stela z [[kodeksKodeks Hammurabiego|kodeksem Hammurabiego]]<br />ok. 1700 r. p.n.e.
Plik:Stele of Vultures detail 01-transparent.png|[[Stela sępów]]<br />ok. 2450 r. p.n.e.
Plik:Vase Entemena Louvre AO2674.jpg|[[Srebrna waza Enmeteny|Srebrna waza Entemeny]]<br />ok. 2400 r. p.n.e.
2 599 337

edycji