Spółgłoska drżąca dziąsłowa dźwięczna: Różnice pomiędzy wersjami

m
poprawa przek., WP:SK, drobne techniczne
(wikizacja)
m (poprawa przek., WP:SK, drobne techniczne)
|sound=alveolar trill.ogg
}}
'''Spółgłoska drżąca dziąsłowa''' – rodzaj dźwięku [[spółgłoska|spółgłoskowego]] występujący w [[Język (mowa)|językach naturalnych]]. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej [[Międzynarodowy Alfabetalfabet Fonetycznyfonetyczny|IPA]] oznaczanej symbolem: [{{IPA|r}}]. Głoska ta jest jednym z trudniejszych dźwięków mowy. Jest zazwyczaj ostatnią głoską opanowywaną przez dzieci, a zaburzenia jej artykulacji są jedną z najczęstszych wad wymowy ([[reranie]])
 
== Artykulacja ==
* tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej – jest to [[spółgłoska ustna]],
* prąd powietrza w jamie ustnej przepływa ponad całym językiem lub przynajmniej powietrze uchodzi wzdłuż środkowej linii języka – jest to [[spółgłoska środkowa]]
* [[Język (anatomia)|Język]] styka się z [[spółgłoskaSpółgłoska przedniojęzykowo-dziąsłowa|dziąsłami]] w periodyczny sposób, tworząc serię szybkich zwarć i rozwarć – jest to [[spółgłoska drżąca]].
* wiązadła głosowe periodycznie drgają, spółgłoska ta jest [[dźwięczność|dźwięczna]]. W kontekstach ubezdźwięczniających jednak posiada wariant bezdźwięczny (np. w słowie "wiatr").
 
W języku czeskim występuje jako odrębny fonem głoska drżąca dziąsłowa, która w odróżnieniu od [{{IPA|r}}] cechuje się podniesieniem miejsca artykulacji [{{IPA|r̝}}] i zwężeniem przestrzeni między językiem a podniebieniem twardym przez co przyjmuje charakter głoski szczelinowej. Głoska drżąca dziąsłowa [{{IPA|r}}] ma 1-3 uderzeń, podczas gdy głoska podniesiona [{{IPA|r̝}}] ma 3–5 słabszych uderzeń. Głoska jest dźwięczna, ale może tracić dźwięczność przy głoskach bezdźwięcznych, przy czym taka głoska bezdźwięczna jest w języku czeskim traktowana jako alofon. Głoska stanowi dość duży problem dla obcokrajowców. Jej nieprawidłowa wymowa nazywa się ''[[rotacismus bohemicus]]''.
 
Głoska występuje w języku czeskim, w innych językach czy dialektach jej występowanie jest dokumentowane rzadko, a jej występowanie nie jest głęboko przebadane (przypuszczalne występowanie w niektórych dialektach języka norweskiego w okolicy [[Narwik]]u<ref>[{{cytuj | url = http://is.muni.cz/auth/th/260991/ff_b/prace_Bc._Fabianova.pdf [| tytuł = Fabianova,| str.s= 34-35] | dostęp= z}}</ref>).
 
W alfabecie fonetycznym oznaczana jest jako ⟨r⟩ ze znakiem podwyższenia [{{IPA|r̝}}]. Przed rokiem 1989 miała swój specjalny symbol ⟨{{IPA|ɼ}}⟩.
{{Listen|filename=Cs-řeka.ogg|title=Spółgłoska drżąca dziąsłowa podwyższona w czeskim słowie 'řeka'|description=|format=[[Ogg]]}}
 
{{ Listen |filename=cs-ř.ogg|title=[r̝]}}
 
{{Spółgłoski}}