Atol: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 573 bajty ,  2 lata temu
cd zmian
(poprawa hasła uwzględniającego obecny stan wiedzy (w tym fakt teorii tektoniki płyt))
(cd zmian)
'''Atol''' – płaska wyspa [[koralowce|koralowa]], zwykle składająca się z [[rafa koralowa|rafy koralowej]] w kształcie pierścienia otaczającego centralną [[Depresja (geografia)|depresję]]. Depresja ta, nazywana [[laguna|laguną]], może być częścią wyspy, stanowić niewielki odrębny zbiornik wodny lub być połączona z morzem.
 
Atol powstaje wskutek kilku procesów. Zaczyna się od powstania wyspy wulkanicznej na oceanie. Późniejsze procesy to narastanie rafy koralowej wokół wyspy z jednoczesnym zagłębianiem sie dna oceanicznego. [[Koralowce]]Powstanie mająwyspy wymaganiawulkanicznej cozwiązane dojest temperaturyna wodyogól iz nasłonecznienia.istnieniem Rafętzw koralową[[Plama tworzągorąca|plamy milionygorącej]] żywychpod organizmów:poruszającą się [[polipPłyta (biologia)tektoniczna|polipówpłytą litosfery]]. ObumierającePowstały polipywulkan pozostawiajątworzy po sobie wapienne szkielety stanowiące zwartą strukturęwyspę. WrazW zprzypadku upływemsprzyjających czasu,warunków pod wpływem ciężaru wapiennego pierścienia wyspa obniżarozwijają się ina stopniowowybrzeżach zanurzawyspy w[[koralowce]] wodzie. Pierścień pozostający ponad powierzchnią ulegatworząc [[erozjaRafa koralowa|erozjirafy koralowe]]. JednymWskutek zruchu jejpłyty produktówopisanego jestprzez piasek,teorią na[[Tektonika którympłyt|tektoniki mogąpłyt]] wyspa rozwijaćprzemieszcza się, rośliny.działanie Szczątki roślin tworzą glebę i wjednocześnie ten sposób wyspa rozrasta sięzagłębia. PoJednak zewnętrznej stronie atolu tworzyzagłębianie się kształtowanajest przezna faletyle plaża.powolne, Opadaże onakoralowce stromopotrafią kunarastać głębinie.wystarczająco Plażeszybko odaby strony laguny są znacznie szersze, a woda przeważnie płytka.
 
mają wymagania co do temperatury wody i nasłonecznienia. Rafę koralową tworzą miliony żywych organizmów: [[polip (biologia)|polipów]]. Obumierające polipy pozostawiają po sobie wapienne szkielety stanowiące zwartą strukturę. Wraz z upływem czasu, pod wpływem ciężaru wapiennego pierścienia wyspa obniża się i stopniowo zanurza w wodzie. Pierścień pozostający ponad powierzchnią ulega [[erozja|erozji]]. Jednym z jej produktów jest piasek, na którym mogą rozwijać się rośliny. Szczątki roślin tworzą glebę i w ten sposób wyspa rozrasta się. Po zewnętrznej stronie atolu tworzy się kształtowana przez fale plaża. Opada ona stromo ku głębinie. Plaże od strony laguny są znacznie szersze, a woda przeważnie płytka.
 
Nazwę ''atol'' pochodzącą z języka [[język malediwski|divehi]], używanego na [[Malediwy|Malediwach]], spopularyzował [[Karol Darwin]]. Właśnie na [[Malediwy|Malediwach]] można znaleźć największe atole. Ich występowanie ograniczone jest prawie wyłącznie do [[Ocean Spokojny|Oceanów Spokojnego]] i [[Ocean Indyjski|Indyjskiego]]. W basenie [[Ocean Atlantycki|Oceanu Atlantyckiego]] atoli jest niewiele.