Księstwo opolskie: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 102 bajty ,  1 rok temu
drobne techniczne
m (Dodaję nagłówek przed Szablon:Przypisy)
(drobne techniczne)
|p1 = księstwo śląskie
|p1_flaga = POL województwo dolnośląskie COA.svg
|p2 =
|p2_flaga =
|p3 =
|p3_flaga =
|p4 =
|p4_flaga =
|p5 =
|p5_flaga =
|lata_istnienia = 1172-12021172–1202<br />1281/1282 - 1521
|n1 = księstwo opolsko-raciborskie
|n1_flaga = POL województwo opolskie COA.svg
|n2 =
|n2_flaga =
|n3 =
|n3_flaga =
|n4 =
|n4_flaga =
|n5 =
|n5_flaga =
|flaga_obraz =
|herb_obraz = POL województwo opolskie COA.svg
|nazwa_dopełniacz = księstwa opolskiego
|dewiza =
|dewiza_język =
|dewiza_polski =
|lokalizacja_obraz =
|konstytucja =
|państwo =
|język_urzędowy =
|język_używany =
|stolica = [[Opole]]
|ustrój_polityczny =
|typ_państwa =
|głowa_państwa =
|głowa_państwa_opis =
|status_terytorium =
|zależne_od =
|głowa_terytorium =
|głowa_terytorium_opis =
|w_imieniu_tekst =
|w_imieniu_urząd =
|w_imieniu =
|szef_rządu =
|szef_rządu_opis =
|w_imieniu_tekst2 =
|w_imieniu_urząd2 =
|w_imieniu2 =
|powierzchnia =
|powierzchnia_wód =
|powierzchnia_miejsce =
|ludność =
|gęstość =
|ludność_rok =
|narodowości =
|ludność_miejsce =
|utworzenie_sposób = podział [[Śląsk#Historia|Księstwa Śląskiego]] w drodze wydzielenia
|od_kogo = [[Bolesław I Wysoki]], [[Jarosław opolski]], [[Mieszko I Plątonogi]]
|przez_kogo = [[Jan II Dobry (książę opolski)|Jan II Dobry]]
|likwidacja_data = [[13 listopada]] [[1521]]
|religia_dominująca =
|waluta_nazwa =
|waluta_symbol =
|UTC =
|hymn =
|hymn_nazwa_polska =
|kod_ISO =
|domena =
|kod_samochodowy =
|numer_kierunkowy =
|terytoria_zależne =
|terytoria_autonomiczne =
|mapa_obraz = Silesia 1185-1201.jpg
|uwagi = {{legenda|green|księstwo opolskie}}
}}
'''Księstwo opolskie''' ([[łacina|łac.]]{{w ''języku|la|Ducatus Opolien''}}{{Fakt|data=2009-04}}, [[język{{w czeskijęzyku|cs|czes.]] ''Opolské knížectví''}}, [[język{{w niemieckijęzyku|de|niem.]] ''Herzogtum Oppeln''}}) – [[księstwo]] istniejące w latach 1172-12021172–1202 oraz w 1281/1282 - 1521.
 
Pierwotnie księstwo powstało w [[1172]]&nbsp;r. jako dzielnica dla najstarszego syna [[Bolesław I Wysoki|Bolesława I Wysokiego]] - [[Jarosław opolski|Jarosława]]<ref>''Dolny Śląsk''. Pod redakcją W. Wrzesińskiego, Wrocław 2006, s. 57-58.</ref>. Na krótko księstwo opolskie przestało istnieć w latach [[1201]]-[[1202]]1201–1202, kiedy zostało przyłączone do [[księstwo wrocławskie|księstwa wrocławskiego]]. W [[1202]]&nbsp;r. w wyniku wojny pomiędzy [[Henryk I Brodaty|Henrykiem I Brodatym]] a [[Mieszko I Plątonogi|Mieszkiem I Plątonogim]] znalazło się pod panowaniem tego drugiego. W ten sposób powstało [[księstwo opolsko-raciborskie]], które swoim zasięgiem obejmowało oprócz [[Opole|Opola]] i [[Racibórz|Raciborza]] również [[Bytom]], [[Koźle (Kędzierzyn-Koźle)|Kożle]], [[Lubliniec]], [[Cieszyn]] i [[Oświęcim]]. Pomimo połączenia z [[księstwo raciborskie|księstwem raciborskim]] Opole zachowało charakter stolicy władztwa.
'''Księstwo opolskie''' ([[łacina|łac.]] ''Ducatus Opolien''{{Fakt|data=2009-04}}, [[język czeski|czes.]] ''Opolské knížectví'', [[język niemiecki|niem.]] ''Herzogtum Oppeln'') – [[księstwo]] istniejące w latach 1172-1202 oraz w 1281/1282 - 1521.
 
W latach [[1230]]-[[1239]]1230–1239 po śmierci syna Mieszka - [[Kazimierz I opolski|Kazimierza]] księstwo znalazło się pod panowaniem Henryków Śląskich - najpierw Henryka Brodatego (do [[1238]]&nbsp;r.) potem na krótko [[Henryk II Pobożny|Henryka II Pobożnego]].
Pierwotnie księstwo powstało w [[1172]]&nbsp;r. jako dzielnica dla najstarszego syna [[Bolesław I Wysoki|Bolesława I Wysokiego]] - [[Jarosław opolski|Jarosława]]<ref>''Dolny Śląsk''. Pod redakcją W. Wrzesińskiego, Wrocław 2006, s. 57-58.</ref>. Na krótko księstwo opolskie przestało istnieć w latach [[1201]]-[[1202]], kiedy zostało przyłączone do [[księstwo wrocławskie|księstwa wrocławskiego]]. W [[1202]]&nbsp;r. w wyniku wojny pomiędzy [[Henryk I Brodaty|Henrykiem I Brodatym]] a [[Mieszko I Plątonogi|Mieszkiem I Plątonogim]] znalazło się pod panowaniem tego drugiego. W ten sposób powstało [[księstwo opolsko-raciborskie]], które swoim zasięgiem obejmowało oprócz [[Opole|Opola]] i [[Racibórz|Raciborza]] również [[Bytom]], [[Koźle (Kędzierzyn-Koźle)|Kożle]], [[Lubliniec]], [[Cieszyn]] i [[Oświęcim]]. Pomimo połączenia z [[księstwo raciborskie|księstwem raciborskim]] Opole zachowało charakter stolicy władztwa.
 
Od [[1239]]&nbsp;r. księstwo opolsko-raciborskie wróciło pod panowanie Piastów linii opolsko-raciborskiej - [[Mieszko II Otyły|Mieszka II Otyłego]] ([[1239]]-[[1246]]1239–1246) i [[Władysław opolski|Władysława]] ([[1246]]-[[1281]]1246–1281/[[1282|2]]).
W latach [[1230]]-[[1239]] po śmierci syna Mieszka - [[Kazimierz I opolski|Kazimierza]] księstwo znalazło się pod panowaniem Henryków Śląskich - najpierw Henryka Brodatego (do [[1238]]&nbsp;r.) potem na krótko [[Henryk II Pobożny|Henryka II Pobożnego]].
 
Ponownie do powstania właściwego księstwa opolskiego doszło po śmierci Władysława w [[1281]] lub [[1282]]&nbsp;r. kiedy to jednolite księstwo opolsko-raciborskie uległo podziałowi na cztery dzielnice: opolską, [[księstwo bytomskie|bytomską]], raciborską i [[księstwo cieszyńskie|cieszyńską]]. Podział ten doszedł do skutku dwoma etapami najpierw utworzono księstwo opolskie i raciborskie, by odpowiednio z podziałów w [[1284]]&nbsp;r. i [[1290]]&nbsp;r. wydzielić z nich jeszcze księstwa bytomskie i cieszyńskie. Księstwo opolskie objął założyciel [[Piastowie opolscy|opolskiej linii Piastów]] - [[Bolko I opolski|Bolko I]].
Od [[1239]]&nbsp;r. księstwo opolsko-raciborskie wróciło pod panowanie Piastów linii opolsko-raciborskiej - [[Mieszko II Otyły|Mieszka II Otyłego]] ([[1239]]-[[1246]]) i [[Władysław opolski|Władysława]] ([[1246]]-[[1281]]/[[1282|2]]).
 
W skład księstwo opolskiego oprócz Opola weszły wówczas: [[Niemodlin]], [[Strzelce Opolskie]], [[Olesno]] i okresowo w latach [[1305]]-[[1313]]1305–1313 [[ziemia wieluńska]].
Ponownie do powstania właściwego księstwa opolskiego doszło po śmierci Władysława w [[1281]] lub [[1282]]&nbsp;r. kiedy to jednolite księstwo opolsko-raciborskie uległo podziałowi na cztery dzielnice: opolską, [[księstwo bytomskie|bytomską]], raciborską i [[księstwo cieszyńskie|cieszyńską]]. Podział ten doszedł do skutku dwoma etapami najpierw utworzono księstwo opolskie i raciborskie, by odpowiednio z podziałów w [[1284]]&nbsp;r. i [[1290]]&nbsp;r. wydzielić z nich jeszcze księstwa bytomskie i cieszyńskie. Księstwo opolskie objął założyciel [[Piastowie opolscy|opolskiej linii Piastów]] - [[Bolko I opolski|Bolko I]].
 
Powyższy kształt terytorialny nie przetrwał długo, gdyż już w [[1313]]&nbsp;r. od księstwa opolskiego odłączyło się [[księstwo niemodlińskie]], zaś w [[1323]]&nbsp;r. [[księstwo strzeleckie]]. Odtąd księstwo zostało ograniczone do niewielkiego obszaru wokół Opola. Wprawdzie [[Władysław Opolczyk]] przyłączył do Opola ziemię wieluńską, [[Częstochowa|częstochowską]], [[Głogówek|głogówecką]] i [[Karniów|karniowską]], nie były to jednak nabytki trwałe i jeszcze przed zgonem Władysława ziemie te zostały utracone (z wyjątkiem Głogówka).
W skład księstwo opolskiego oprócz Opola weszły wówczas: [[Niemodlin]], [[Strzelce Opolskie]], [[Olesno]] i okresowo w latach [[1305]]-[[1313]] [[ziemia wieluńska]].
 
Do ponownego połączenia Niemodlina i Strzelec z księstwem opolskim i otworzenia granic z [[1313]]&nbsp;r. doszło w [[1460]]&nbsp;r. a dokonał tego [[Mikołaj I opolski|Mikołaj I]]. Zjednoczone księstwo opolskie przetrwało już do wygaśnięcia opolskiej linii Piastów w [[1532]]&nbsp;r.(z wyjątkiem okresu [[1476]]-[[1497]]1476–1497, kiedy księstwo niemodlińskie stanowiło oddzielną dzielnicę). Ostatnim księciem opolskim z rodu [[Piastowie|Piastów]] był panujący w latach [[1476]]-[[1532]]1476–1532 [[Jan II Dobry (książę opolski)|Jan II Dobry]]. Zdołał on połączyć z księstwem opolskim: [[Gliwice]] ([[1494]]), [[Toszek]] ([[1495]]), [[Bytom]] ([[1498]]), [[Koźle (Kędzierzyn-Koźle)|Koźle]] ([[1509]]), wreszcie w [[1521]]&nbsp;r. [[Racibórz]].
Powyższy kształt terytorialny nie przetrwał długo, gdyż już w [[1313]]&nbsp;r. od księstwa opolskiego odłączyło się [[księstwo niemodlińskie]], zaś w [[1323]]&nbsp;r. [[księstwo strzeleckie]]. Odtąd księstwo zostało ograniczone do niewielkiego obszaru wokół Opola. Wprawdzie [[Władysław Opolczyk]] przyłączył do Opola ziemię wieluńską, [[Częstochowa|częstochowską]], [[Głogówek|głogówecką]] i [[Karniów|karniowską]], nie były to jednak nabytki trwałe i jeszcze przed zgonem Władysława ziemie te zostały utracone (z wyjątkiem Głogówka).
 
O tego momentu księstwo opolskie połączone z Raciborskim dzieliło wspólnie koleje losu jako księstwa opolsko-raciborskiego tzn. najpierw w [[1532]]&nbsp;r. po bezpotomnej śmierci Jana II Dobrego dostało się pod panowanie [[Hohenzollernowie|Hohenzollernów]], jako lenników czeskich, w latach [[1552]]-[[1645]]1552–1645 i od [[1666]] znajdowało się pod bezpośrednim panowaniem [[Habsburgowie|Habsburgów]], by w latach [[1646]]-[[1666]]1646–1666 stać się zastawem polskich [[Wazowie|Wazów]]. Od [[1742]]&nbsp;r. obszar księstwa opolskiego znalazł się w granicach [[Królestwo Prus|Prus]].
Do ponownego połączenia Niemodlina i Strzelec z księstwem opolskim i otworzenia granic z [[1313]]&nbsp;r. doszło w [[1460]]&nbsp;r. a dokonał tego [[Mikołaj I opolski|Mikołaj I]]. Zjednoczone księstwo opolskie przetrwało już do wygaśnięcia opolskiej linii Piastów w [[1532]]&nbsp;r.(z wyjątkiem okresu [[1476]]-[[1497]], kiedy księstwo niemodlińskie stanowiło oddzielną dzielnicę). Ostatnim księciem opolskim z rodu [[Piastowie|Piastów]] był panujący w latach [[1476]]-[[1532]] [[Jan II Dobry (książę opolski)|Jan II Dobry]]. Zdołał on połączyć z księstwem opolskim: [[Gliwice]] ([[1494]]), [[Toszek]] ([[1495]]), [[Bytom]] ([[1498]]), [[Koźle (Kędzierzyn-Koźle)|Koźle]] ([[1509]]), wreszcie w [[1521]]&nbsp;r. [[Racibórz]].
 
O tego momentu księstwo opolskie połączone z Raciborskim dzieliło wspólnie koleje losu jako księstwa opolsko-raciborskiego tzn. najpierw w [[1532]]&nbsp;r. po bezpotomnej śmierci Jana II Dobrego dostało się pod panowanie [[Hohenzollernowie|Hohenzollernów]], jako lenników czeskich, w latach [[1552]]-[[1645]] i od [[1666]] znajdowało się pod bezpośrednim panowaniem [[Habsburgowie|Habsburgów]], by w latach [[1646]]-[[1666]] stać się zastawem polskich [[Wazowie|Wazów]]. Od [[1742]]&nbsp;r. obszar księstwa opolskiego znalazł się w granicach [[Królestwo Prus|Prus]].
 
== Przypisy ==
110 958

edycji