Rycheza Lotaryńska: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 384 bajty ,  2 lata temu
drobne redakcyjne, drobne techniczne (m.in. usunięcie powtarzających się lub zbędnych linków)
m (Dodaję nagłówek przed Szablon:Przypisy)
(drobne redakcyjne, drobne techniczne (m.in. usunięcie powtarzających się lub zbędnych linków))
|wikicytaty =
}}
[[Plik:Czaszka królowej Ryksy.jpg|thumb|240px|W 1852 roku Aleksander Przeździecki otrzymał zezwolenie od proboszcza katedry kolońskiej na otwarcie grobu Rychezy Lotaryńskiej; na polecenie Przeździeckiego wykonano kolorową litografię przedstawiającą czaszkę królowej.<ref>Lechman J. Lechman: ''Relikwie królowej Rychezy'', [w:] "Studia„Studia Lednickie"Lednickie”, Poznań 2002, R. 7, s. 352..</ref><ref>Przeździecki A., RastawieckiPrzeździecki; E., Rastawiecki: ''Wzory sztuki średniowiecznej i z epoki odrodzenia po koniec wieku XVII w dawnej Polsce'', seria 2, Warszawa 1855-1858.</ref>]]
[[Plik:Wojciech Gerson-Krolowa Ryksa.jpg|thumb|240px|Rycheza na obrazie [[Wojciech Gerson|Wojciecha Gersona]].]]
'''Rycheza Lotaryńska''' (Richeza, Richenza), zwana również '''Ryksą''' (Rixa) (ur. ok. [[993]], zm. [[21 marca]] [[1063]] w [[Opactwo Brauweiler|Brauweiler]]) – [[Polskie królowe|królowa Polski]] jako żona [[Mieszko II Lambert|Mieszka II]], zwana błogosławioną<ref>Nie została oficjalnie beatyfikowana przez Kościół katolicki.</ref>.
 
== Pierwsze lata życia i małżeństwo z Mieszkiem II ==
Była córką [[Palatyn (tytuł)|palatyna]] [[Palatynat|reńskiego]] [[Ezzon|Erenfrieda Ezzona]] i [[Matylda Saksońska|Matyldy]], córki [[Otton II (cesarz rzymski)|Ottona II]], siostry [[Otton III (cesarz rzymski)|Ottona III]]. Lata młodości spędziła najprawdopodobniej w [[Opactwo w Quedlinburgu|klasztorze w KwedlinburguQuedlinburgu]] (lub w [[Gandersheim]]ie).
Na mocy jednego z postanowień zjazdu w [[Merseburg]]u w [[1013]] roku została poślubiona przez [[Mieszko II Lambert|Mieszka II Lamberta]], co stanowić miało przypieczętowanie zawartego wówczas pokoju.
Urodziła ona Mieszkowi syna Kazimierza, który został później władcą Polski ([[Kazimierz I Odnowiciel]]), oraz dwie córki - [[Gertruda Mieszkówna|Gertrudę]] i drugą, której imię nie jest znane.
 
== Królowa Polski ==
W [[1025]] roku wraz z mężem została [[koronacja|koronowana]] na królową [[Polska|Polski]]. Pod koniec [[1031]] roku, w związku z zaistniałą sytuacją polityczną (objęcie władzy przez [[Bezprym]]a i ucieczka [[Mieszko II Lambert|Mieszka II]] do Czech), zdecydowała się na wyjazd z Polski (z podobnych przyczyn kraj w [[1037]] opuścił jej syn [[Kazimierz I Odnowiciel]]). Udała się do Niemiec, zabierając insygnia królewskie i cały majątek (insygnia znalazły się na nowo w kraju wraz z powrotem [[Kazimierz I Odnowiciel|Kazimierza Odnowiciela]]). Możliwe, że powróciła na krótko do Polski po śmierci Mieszka II w [[1034]] roku. Do końca życia używała tytułu królewskiegokrólowej.
 
Wraz z synem [[Kazimierz I Odnowiciel|Kazimierzem Odnowicielem]] dążyła do wzmocnienia władzy monarszej oraz do odbudowania osłabionego aparatu państwowego po [[Powstanie ludowe|powstaniu ludowym]] i buncie [[Miecław]]a<ref>Marek Urbański,: ''Poczet królowych i żon władców Polskich'', Warszawa 2006, s.31,32 31–32</ref>.
 
== Życie zakonne ==
W [[1047]] wstąpiła do klasztoru benedyktyńskiego w [[Opactwo Brauweiler|Brauweiler]] koło [[Kolonia (Niemcy)|Kolonii]], który był fundacją jej rodziców. Przebywała w nim do śmierci. Śmierć Rychezy odbiła się szerokim echem w Niemczech szerokim echem. Jej zgon zapisałoutrwaliło co najmniej 5 nekrologów. Nekrolog brunwilerski zapisałzawiera następujące słowa (w tłumaczeniu polskim): "Zmarła najsławniejsza Rycheza królowa Polski, córka fundatorów, której pamięć obchodzi się uroczyście". Prawdopodobnie zdecydowała, że chce być pochowana w Brauweiler. Została jednak pochowana w Kolonii, w kolegiacie Panny Marii ad Gradus, której była dobrodziejką.
 
== Pochówek ==
Po zburzeniurozebraniu kościoła Panny Marii ad Gradus jej zwłoki zostały przeniesione w 1817 r. do [[Katedra św. Piotra i Najświętszej Marii Panny w Kolonii|katedry kolońskiej]]. W katedrze przenoszono je w różne miejsca, lecz ostatecznie spoczęły w kaplicy chórowej, poświęconej św. Janowi Chrzcicielowi{{odn|Jasiński|1992|s=116-117116–117}}. W dniu 8 września 1959 r. nastąpiłodokonano otwarcieotwarcia grobowca królowej. Ekspertyza medyczna wykazała, że Rycheza była osobą o wątłej posturze ("die selige Rycheza war von kleiner zierlicher Gestalt"). Okazało się również, że Rycheza złamała kiedyś obojczyk, co, jak przypuszcza autor protokołu otwarcia grobowca, mogło być spowodowane upadkiem z konia.
 
== Kult ==
W Niemczech jest uważana za osobę świątobliwą. Została uznana przez lud za błogosławioną i jest czczona jako ''błogosławiona Rycheza''.
Jej [[wspomnienie liturgiczne]] w [[Kościół katolicki|Kościelekościele katolickim]] obchodzone jest [[21 maja]].
 
== Rodzina ==
=== Małżeństwo i potomstwo ===
Rycheza z małżeństwa z '''[[Mieszko II Lambert|Mieszkiem II]]''' (ur. [[990]], zm. 10 lub 11 Vmaja [[1034]]) miała troje dzieci:
* '''[[Kazimierz I Odnowiciel|Kazimierza I Odnowiciela]]''' (ur. 25 VIIlipca [[1016]], zm. 28 XIlistopada [[1058]]) – księciaksiążę Polski (1038–1058),
* '''[[Nieznana z imienia córka Mieszka II Lamberta]]''', (ur. ?, zm. po 1052),żonężona [[Bela I|Beli I]], [[władcy Węgier|króla Węgier]] (1060–1063){{odn|Jasiński|1992}},
* '''[[Gertruda Mieszkówna|GertrudęGertruda]]''' (ur. ok. [[1025]], zm. 4 Istycznia [[1108]]) – żonężona [[Izjasław I|Izjasława I]], [[Władcy Rusi Kijowskiej|wielkiego księcia kijowskiego]] (od [[1054]]).
 
=== Genealogia ===
{| width="100%" style="text-align:center; vertical-align:middle;" cellspacing="0" cellpadding="0"
|-
| colspan="2" | <small>[[Hermann Pusillus]]<br />ur. ?<br /> zm. najwcześniej 996
| colspan="2" |
| colspan="2" | <small>Heylwig<br />ur. ?<br /> zm. ?
| colspan="2" |
| colspan="2" | <small>[[Otton II (cesarz rzymski)|Otton II]]<br />ur. 955<br /> zm. 7 XII 983
| colspan="2" |
| colspan="2" | <small>[[Teofano (cesarzowa rzymska)|Teofano]]<br />ur. 956<br /> zm. 15 VI 991
|-
| style="border-right:1px black solid;" | &nbsp;
|-
| colspan="2" | &nbsp;
| colspan="2" | <small>[[Ezzon]]<br />ur. 955<br /> zm. 21 V 1034
| colspan="6" |
| colspan="2" | <small>[[Matylda Saksońska|Matylda]]<br />ur. 980<br /> zm. 4 XI 1025
| colspan="2" |
|-
|- style="vertical-align:top;"
| colspan="2" |
| colspan="2" | <small><br />[[Mieszko II Lambert]]<br />ur. 990<br />zm. 10 lub 11 V 1034<br /><span style="letter-spacing: -4pt;">OO</span> &nbsp;&nbsp;1013
| colspan="2" style="vertical-align:middle;" | '''Rycheza Lotaryńska'''<br />(ur. ok. 993, zm. 21 III 1063)
| colspan="2" |
| colspan="2" |
| style="width:10%;"| &nbsp;
|- style="vertical-align:top;"
| colspan="2" | <small>[[Gertruda Mieszkówna|Gertruda]] <br />&nbsp;ur. ok. 1025 <br />&nbsp;zm. 4 I 1108 <br />&nbsp;
| colspan="2" | <small>N.N., córka <br />&nbsp;ur. ?<br />&nbsp;zm. po 1052 <br />&nbsp;
| colspan="2" | <small>[[Kazimierz I Odnowiciel]] <br />&nbsp;ur. 25 VII 1016 <br />&nbsp;zm. 28 XI 1058 <br />&nbsp;
| colspan="2" |
| colspan="2" |
 
== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Jasiński | imię = K.| autorJasiński: link = | tytuł =''Rodowód pierwszych Piastów | wydawca = | miejsce ='', Warszawa, Wrocław| rok = 1992| strony = | isbn, =ISBN 83-85218-32-7|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Tomaszek | imię = M.| autor link = | tytuł =Tomaszek: ''Klasztor i jego dobroczyńcy. Średniowieczna narracja o opactwie Brauweiler i rodzie królowej Rychezy| wydawca = | miejsce ='', Kraków | rok =2007, | strony = | isbnISBN =978-83-60448-34-2|odn=tak`}}
 
== Linki zewnętrzne ==