Wadsworth Atheneum: Różnice pomiędzy wersjami

m
Robot wspomógł poprawę ujednoznacznienia Rekonstrukcja USA – zmieniono link(i) do Rekonstrukcja (Stany Zjednoczone); zmiany kosmetyczne
m (MalarzBOT: regeneracja szablonu {{Muzeum infobox}})
m (Robot wspomógł poprawę ujednoznacznienia Rekonstrukcja USA – zmieniono link(i) do Rekonstrukcja (Stany Zjednoczone); zmiany kosmetyczne)
== Historia ==
=== XIX w. ===
Wadsworth Atheneum Museum of Art, najstarsze publiczne muzeum sztuki w Stanach Zjednoczonych, zostało założone w 1842 roku przez Daniela Wadswortha, jednego z pierwszych znaczących amerykańskich mecenasów sztuki<ref name="History">{{cytuj stronę|url= http://www.thewadsworth.org/about/history/|tytuł= History | autor= Wadsworth Atheneum Museum of Art |opublikowany = www.thewadsworth.org |język=en|data dostępu=2013-05-26}}</ref>. Urodzony w Hartford Daniel Wadsworth był synem przedsiębiorcy, Jeremiasza Wadswortha i mężem Faith Trumbull, córki Jonathana Trumbulla, gubernatora stanu Connecticut. Był prawdopodobnie najbogatszym człowiekiem swoich czasów w tym stanie. W roku 1841 postanowił założyć galerię sztuk pięknych w rodzinnym mieście. Przekazał na ten cel grunt o wartości 20&nbsp;000 [[dolar]]ów, na którym stoi obecny budynek Atheneum. Jego darowizna była uwarunkowana założeniem stowarzyszeń, które miały się mieścić w budynku przyszłej galerii: Connecticut Historical Society i Hartford Young Men's Institute. Aby zebrać wymagane na budowę pieniądze, rozpisano subskrypcję opiewającą na ponad 30&nbsp;000 dolarów. Sam Wadsworth wniósł udział w wysokości 4&nbsp;000 dolarów, podniesiony wkrótce do 6&nbsp;500. Zgodnie z planem Wadswortha budynek miał się składać z trzech głównych części: centralnej, przeznaczonej dla galerii sztuki, oraz [[skrzydło (architektura)|skrzydeł]], północnego i południowego dla zaplanowanych przez niego stowarzyszeń. Budowę rozpoczęto w kwietniu 1842 roku, a ukończono zasadniczo w lipcu 1844 roku. Budynek został zaprojektowany w stylu [[neogotyk|neogotyckim]], a materiałem budowlanym był kremowy [[granit]] z [[Glastonbury (Connecticut)|Glastonbury]]. Część centralna budynku ma długość 24 m (w głąb działki), a skrzydła boczne po 21 m. Szerokość fasady wynosi 30 m. Koszt budowy wyniósł prawie 35&nbsp;000 dolarów<ref name="National Park Service">{{cytuj stronę|url= http://pdfhost.focus.nps.gov/docs/NRHP/Text/70000709.pdf |tytuł= NATIONAL REGISTER OF HISTORIC PLACES HARTFORD INVENTORY - NOMINATION FORM | autor= [[National Park Service]]|opublikowany = pdfhost.focus.nps.gov |język=en|data dostępu=2013-05-26}}</ref>.
Galeria Wadsworth Atheneum w pierwszych latach swojego istnienia rozwijała się powoli. Jej kolekcja składała się głównie z obrazów historycznych, portretów i pejzaży artystów amerykańskich (m. in. [[John Trumbull]], [[Thomas Cole]], [[Frederic Edwin Church]]) oraz z rzeźb z [[epoka wiktoriańska|epoki wiktoriańskiej]]. W latach 1889–1893 rodziny Goodwin i Morgan przeprowadziły publiczną zbiórkę funduszy na renowację i rozbudowę muzeum<ref name="History" />.
 
W roku 1905 Elizabeth Hart Jarvis Colt podarowała muzeum ponad 1&nbsp;000 eksponatów, w tym obrazy malarzy Hudson River School, wyroby rzemiosła artystycznego i kolekcję broni palnej jej zmarłego męża [[Samuel Colt|Samuela Colta]]; przekazała też fundusze na budowę poświęconego mu pomnika Colt Memorial. W roku 1907 [[John Pierpont Morgan]] podjął się zbudowania Morgan Memorial, a w roku 1917 jego syn, John Pierpont Morgan Jr. przekazał na rzecz muzeum kolekcję ojca (antyczne rzeźby z brązu, renesansowa [[majolika]], wyroby z kości słoniowej i srebra oraz [[porcelana sewrska]] i [[porcelana miśnieńska|miśnieńska]]). W 1926 kupił on dla muzeum kolekcję Wallace’a Nuttinga (meble z epoki kolonialnej, rzemiosło artystyczne). W roku 1927 Frank C. Sumner założył fundusz Ella Gallup Sumner and Mary Catlin Sumner Collection Fund, przeznaczony na zakup obrazów do kolekcji. Wadsworth Atheneum było pierwszym amerykańskim muzeum, które nabyło prace [[Caravaggio|Caravaggia]], [[Joan Miró|Joana Miró]], [[Piet Mondrian|Pieta Mondriana]], [[Balthus]]a, [[William Michael Harnett|Williama Harnetta]] i [[Salvador Dalí|Salvadora Dalí]]. W 1927 roku stanowisko dyrektora objął A. Everett „Chick” Austin Jr. Podczas swojej trwającej 17 lat kadencji założył on w muzeum kolekcję malarstwa europejskiego, zwłaszcza barokowego, nabył dzieła czołowych modernistów i wprowadził do muzeum inne gatunki sztuki: [[muzyka|muzykę]], [[taniec]], [[teatr]], [[film]] i [[fotografia|fotografię]]. W latach 30. zorganizował pierwszą w Ameryce dużą wystawę dzieł włoskiego baroku, pierwszy pokaz prac surrealistów i pierwszą obszerną wystawę prac [[Pablo Picasso|Picassa]]. W roku 1933 sponsorował przyjazd do Ameryki choreografa [[George Balanchine|George’a Balanchine]], późniejszego założyciela [[New York City Ballet]]. Przybliżył publiczności Hartford dzieła takich twórców jak: [[Gertrude Stein]], [[Virgil Thomson]], [[Alexander Calder]], [[Le Corbusier]], [[Walter Gropius]], [[Martha Graham]] i [[Agnes de Mille]]<ref name="History" />.
 
Charles C. Cunningham, dyrektor muzeum w latach 1946–1966, wzbogacił zbiory malarstwa europejskiego o dzieła takich artystów jak: [[Giovanni Paolo Pannini|Pannini]], [[Francisco de Zurbarán|Zurbarán]], [[Jusepe de Ribera|Ribera]] i [[Frans Hals|Hals]], [[Claude Monet|Monet]], [[Auguste Renoir|Renoir]] i [[Camille Pissarro|Pissarro]], [[William Turner|Turner]], [[Joseph Wright of Derby|Wright of Derby]], [[William Holman Hunt|Hunt]] i [[Stanley Spencer|Spencer]], a kolekcję malarstwa amerykańskiego o prace [[Winslow Homer|Homera]], [[George Inness|Innessa]] i [[Thomas Eakins|Eakinsa]]. Utworzył nowe działy: Education and Membership oraz Department of Costumes and Textiles. W 1966 roku funkcję dyrektora objął James Elliot. Podczas swej dziesięcioletniej kadencji stworzył współczesną kolekcję, prezentując innowacyjne pokazy teatralne, muzyczne i taneczne<ref name="History" />.
 
W II poł. lat 60. XX wieku wnętrza pierwotnego budynku poddano renowacji, a część tylną poszerzono. Na początku 1969 roku budynek został ponownie otwarty dla publiczności<ref name="National Park Service" />. W roku 1975 roku James Elliot uruchomił program MATRIX, ukazujący poprzez wystawy, spektakle i wykłady różne tendencje w sztuce współczesnej. MATRIX stał się inspiracją dla ponad 50 podobnych programów w innych amerykańskich muzeach. W latach 1977–1987 kolejny dyrektor Tracy Atkinson skoncentrował się na renowacji budynków i powiększeniu powierzchni galerii. Muzeum częściej organizowało większe wystawy specjalne. W roku 1987 Wadsworth Atheneum przyczyniło się do powołania fundacji Amistad Foundation, przekształconej w roku 2005 w Amistad Center for Art & Culture, centrum poświęconego sztuce afroamerykańskiej. W 1985 roku muzeum nabyło dom swojego pierwszego dyrektora Chicka Austina, mający obecnie status ''[[National Historic Landmark]]''<ref name="History" />.
 
== Zbiory ==
W chwili otwarcia w roku 1844 w zbiorach muzeum było 79 obrazów i 3 rzeźby. Zbiory Wadsworth Atheneum dziś to ponad {{formatnum:50000}} dzieł sztuki. Stan ten jest wynikiem polityki zakupów, prowadzonej przez kolejnych sponsorów, dyrektorów i kustoszy muzeum<ref>{{cytuj stronę|url= http://web.archive.org/web/20140325023106/http://www.thewadsworth.org/collection-2/|tytuł= Collection | autor= Wadsworth Atheneum Museum of Art |opublikowany = web.archive.org |język=en|data dostępu=2016-03-23}}</ref>.
 
=== Sztuka amerykańska ===
Kolekcja sztuki amerykańskiej obejmuje około 1&nbsp;000 obrazów, 400 rzeźb i 4&nbsp;000 prac na papierze<ref name="American Art">{{cytuj stronę|url= http://web.archive.org/web/20130705051516/http://www.thewadsworth.org/american/|tytuł= American Art | autor= Wadsworth Atheneum Museum of Art |opublikowany = web.archive.org |język=en|data dostępu=2016-03-23}}</ref>.
==== Malarstwo, akwarela, grafika ====
Na uwagę zasługuje kolekcja ponad 65 pejzaży artystów reprezentujących [[Hudson River School]], m.in. [[Thomas Cole|Thomasa Cole'a]], [[Frederic Edwin Church|Frederica Edwina Churcha]] i [[Albert Bierstadt|Alberta Bierstadta]]. Kolekcję założyli w XIX w. Daniel Wadsworth, Elizabeth Colt i in., którzy zamawiali obrazy bezpośrednio u artystów<ref>{{cytuj stronę|url= http://web.archive.org/web/20130615171148/http://www.thewadsworth.org/hudson-river-school/|tytuł= Hudson River School | autor= Wadsworth Atheneum Museum of Art |opublikowany = web.archive.org |język=en|data dostępu=2016-03-23}}</ref>. Oprócz słynnej kolekcji [[Hudson River School]], uwagę zwracają XVIII-wieczne portrety pędzla [[Ralph Earl|Ralpha Earla]] i [[John Singleton Copley|Johna Singletona Copleya]], XIX-wieczne [[martwa natura|martwe natury]] malowane przez przedstawicieli rodu [[Charles Willson Peale|Peale]], [[malarstwo iluzjonistyczne]] końca XIX wieku i amerykański modernizm (obrazy [[Marsden Hartley|Marsdena Hartleya]], [[Edward Hopper|Edwarda Hoppera]], [[Georgia O’Keeffe|Georgii O’Keeffe]], [[John Marin|Johna Marina]], [[John French Sloan|Johna Frencha Sloana]] i [[Andrew Wyeth]]a. Wielu z nich preferowało prace na papierze (akwarele i rysunki) niż malowanie obrazów olejnych<ref>{{cytuj stronę|url= http://americanmoderns.org/|tytuł= American Moderns on paper | autor= Wadsworth Atheneum Museum of Art |opublikowany = americanmoderns.org |język=en|data dostępu=2013-05-26}}</ref>.
 
<center><gallery mode=packed>
</gallery></center>
 
Na początku XX w. uwagę artystów amerykańskich przyciągnęła współczesność, zwłaszcza sceny z życia miejskiego i przemysłowego. Ośmiu amerykańskich malarzy, którzy przeszli do historii jako [[Ashcan School]] zyskało rozgłos, utrwalając przy pomocy rysunku zgiełk i kolor [[Lower East Side]], południowo-wschodniej części [[Manhattan]]u. Wielu z nich, w tym [[William Glackens]] i John French Sloan, pracowało jako ilustratorzy w gazetach, a wykonane w plenerze rysunki służyły im jako szkice do obrazów olejnych. Nowojorski fotografik i właściciel galerii, [[Alfred Stieglitz]] stał się czołową postacią amerykańskiego modernizmu i położył istotne zasługi na polu docenienia i uznania rysunków, akwarel i pasteli w pierwszych dekadach XX w. Jako pierwszy zaprezentował pionierów awangardy w tej dziedzinie: [[Charles Demuth|Charlesa Demutha]], [[Arthur Dove|Arthur Dove'a]], Johna Marina i Georgię O’Keeffe<ref>{{cytuj stronę|url= http://americanmoderns.org/progressive.php|tytuł= Progressive and Avant-Garde Artists | autor= Wadsworth Atheneum Museum of Art |opublikowany = americanmoderns.org |język=en|data dostępu=2013-05-26}}</ref>.
 
[[Wielki kryzys]] z lat 30. XX w. ukształtował kolejne pokolenie artystów amerykańskich. Mimo iż rozwój miast i przemysłu w dalszym ciągu stanowił ważny temat ich twórczości, artyści ci skupili się na problemach małomiasteczkowej Ameryki i regionów wiejskich. Wielu artystów były wspieranych przez rząd federalny za pośrednictwem programów finansowanych przez Works Progress Administration. Programy te zachęcały do tworzenia sztuki, która miała za zadanie przekazywać rodzime amerykańskie wartości. Przedstawicielem nowego kierunku, tzw. ''[[american scene painting]]'' stał się [[Thomas Hart Benton (malarz)|Thomas Hart Benton]], piewca centralnej części Ameryki. Przedstawiciele nurtu [[social realism]], jak [[Ben Shahn]], koncentrowali się na walce [[proletariat|klasy robotniczej]] podejmowanej w celu przeprowadzenia reform społecznych, gospodarczych i politycznych. Preferowaną techniką malarską dla wielu artystów ([[Charles Ephraim Burchfield]], [[Edward Hopper]]) stała się [[akwarela]]. W 1928 roku ówczesny dyrektor Wadsworth Atheneum, A. Everett „Chick” Austin Jr., zorganizował pierwszą indywidualną wystawę akwarel Hoppera i zakupił kilka z nich do kolekcji<ref>{{cytuj stronę|url= http://americanmoderns.org/regionalism.php|tytuł= Regionalism, Social Realism, and American Visions | autor= Wadsworth Atheneum Museum of Art |opublikowany = americanmoderns.org |język=en|data dostępu=2013-05-26}}</ref>. Zorganizował on również pierwszą wystawę prac surrealistów poza Europą (Newer Super-Realism, 1931), aktywnie wspierał surrealizm i neoromantyzm, uważając te kierunki za alternatywne formy modernizmu. Austin podziwiał surrealistów za ich sztukę, opartą na snach i podświadomości. Surrealiści zarówno w literaturze jak i w sztuce zmieniali uporządkowane obiekty i słowa, tworząc z nich zaskakujące i niepokojące kombinacje. Jednym z przywódców ruchu był Salvador Dalí. Austin wynajął scenografów [[Eugene Berman]]a i [[Pavel Tchelitchew|Pavla Tchelitchewa]] do stworzenia tła dla przedstawień organizowanych w muzeum. Jednym z najambitniejszych jego przedsięwzięć stał się w roku 1936 Hartford Festival, tygodniowe święto sztuki, w trakcie którego odbywały się koncerty, przedstawienia taneczne, seanse filmowe, recitale oraz wystawy malarstwa i rysunku<ref>{{cytuj stronę|url= http://americanmoderns.org/surrealism.php|tytuł= Surrealism and Neo-Romanticism | autor= Wadsworth Atheneum Museum of Art |opublikowany = americanmoderns.org |język=en|data dostępu=2013-05-26}}</ref>.
 
Sztuka amerykańska z lat 50. i 60. charakteryzuje się różnorodnością stylów i impulsów. Po zakończeniu [[II wojna światowa|II wojny światowej]] wielu artystów europejskich zostało zmuszonych do przeprowadzki, a [[Nowy Jork]] zastąpił [[Paryż]] jako centrum sztuki światowej. Konkurencyjne i często sprzeczne style tego okresu określano jako „powojenną abstrakcję” i „realizm”. W latach 60. zaczęły dominować [[pop-art]] i [[minimalizm (sztuki plastyczne)|minimalizm]]. Czołowi artyści tamtej epoki to: [[Morris Graves]], [[William Baziotes]], [[Andrew Wyeth]] i [[Pearlstein Philip]]<ref>{{cytuj stronę|url= http://americanmoderns.org/postwar.php|tytuł= Postwar Abstractions and the Resurgence of Realism | autor= Wadsworth Atheneum Museum of Art |opublikowany = americanmoderns.org |język=en|data dostępu=2013-05-26}}</ref>.
 
==== Rzeźba ====
Kolekcja rzeźby amerykańskiej obejmuje dzieła takich artystów jak [[Horatio Greenough]], [[Harriet Hosmer]], [[Gaston Lachaise]], [[Elie Nadelman]], [[Paul Manship]], i [[Alexander Calder]]<ref name="American Art" />.
 
==== Rzemiosło artystyczne ====
 
== Finansowanie muzeum ==
Wadsworth Atheneum jest instytucją finansowaną ze środków prywatnych. Koszty organizacji wystaw, edukacji dzieci i dorosłych oraz organizacji programów publicznych pokrywa z opłat wnoszonych przez swoich członków oraz przez donatorów indywidualnych i instytucjonalnych. Oferowane darczyńcom tzw. członkostwo (membership) dzieli się na kilka kategorii:<ref>{{cytuj stronę|url= http://www.thewadsworth.org/support/|tytuł= Support the Wadsworth Atheneum Museum of Art | autor= Wadsworth Atheneum Museum of Art |opublikowany = www.thewadsworth.org |język=en|data dostępu=2014-12-27}}</ref>
 
=== Personal Membership ===
Personal Membership – członkostwo indywidualne, dzielące się na szereg podkategorii, obejmuje najważniejszą grupę osób wspierających bieżącą działalność muzeum (wystawy, programy) i umożliwiająca tym samym realizację jego misji. W zamian za wsparcie członkowie mają wolny wstęp do muzeum i Amistad Center for Art & Culture oraz na poszczególne imprezy (w zależności od kategorii członkostwa), zaproszenia na specjalnie dla nich organizowane programy, zniżkowe bilety na seanse filmowe, rabaty w przymuzealnym sklepie i kawiarni, możliwość odpisów podatkowych, itp.<ref>{{cytuj stronę|url= http://web.archive.org/web/20140325030815/http://www.thewadsworth.org/support/membership/membership-levels/ |tytuł= Personal Memberships| autor= Wadsworth Atheneum Museum of Art |opublikowany = web.archive.org |język=en|data dostępu=2016-03-23}}</ref>
 
=== Premier Membership ===
Premier Memberships – członkostwo główne, również dzielące się na szereg podkategorii w zależności od wysokości datków, skierowane do hojniejszych darczyńców, oferuje dla nich elitarny dostęp do muzeum, w tym między innymi: wyłączny dostęp do kuratorów, zaproszenia na przyjęcia prywatne, prapremiery wystawiennicze, imprezy towarzyskie, wycieczkowe i edukacyjne, obsługę typu VIP service, wstęp wolny dla 2 osób do 42 muzeów sztuki połączonych umową wzajemną (North American Reciprocal Museum Association) oraz zniżki w sklepie przymuzealnym<ref>{{cytuj stronę|url= http://web.archive.org/web/20140325020840/http://www.thewadsworth.org/support/membership/premier-membership/ |tytuł= Premier Membership| autor= Wadsworth Atheneum Museum of Art |opublikowany = web.archive.org |język=en|data dostępu=2016-03-23}}</ref>.
 
=== Corporate Membership ===
Corporate Membership – członkostwo firmowe (korporacyjne), również dzielące się na szereg podkategorii w zależności od wysokości datków (od 750 USD – kategoria Friend do 20 000 USD – kategoria Leader) zapewnia dostęp do muzeum dla firm i uczestnictwo dla ich głównych menedżerów, pracowników i gości. Korzyści obejmują bezpłatny wstęp przez cały rok dla pracowników oraz możliwość bycia gospodarzem specjalnych imprez organizowanych w Muzeum. Znaczną część swojej składki mogą oni odliczyć od podatku<ref>{{cytuj stronę|url= http://web.archive.org/web/20140326212745/http://www.thewadsworth.org/support/membership/corporatemembership/|tytuł= Corporate Membership | autor= Wadsworth Atheneum Museum of Art |opublikowany = web.archive.org |język=en|data dostępu=2016-03-23}}</ref>.
 
=== Institutional Membership ===
Projekt i wyposażenie biblioteki przypominają XIX-wieczne początki Wadsworth Atheneum. W czytelni głównej znajdują się dębowe regały pochodzące z pierwotnej biblioteki Watkinsona z 1866 roku. Krzesła z drewna orzechowego są reprodukcjami ze sklepu Wallace Nutting’s Colonial Revival, a modele i obrazy statków pochodzą z Charles A. Goodwin Marine Collection<ref name="Auerbach Art Library" />.
 
=== The Amistad Center for Art & Culture ===
The Amistad Center for Art & Culture założone w 1987 roku jest organizacją kulturalno-artystyczną non-profit, która posiada znaczącą kolekcję, liczącą7000 pozycji, w tym dzieła sztuki, [[Artefakt (archeologia)|artefakty]] i przedmioty pop-kultury, dokumentujące doświadczenia, środki wyrazu i historię dziedzictwa [[Afroamerykanie|Afroamerykanów]]. The Amistad Center for Art & Culture mieści się w Wadsworth Atheneum Museum of Art<ref name="Amistad">{{cytuj stronę|url= http://www.amistadcenter.org/about-us/|tytuł= Celebrating Art and Culture influenced by people of African Descent| autor= The Amistad Center for Art & Culture |opublikowany = www.amistadcenter.org |język=en|data dostępu=2014-12-27}}</ref>.
 
==== Historia Amistad Center ====
* karykatury polityczne;
* obrazy i rzeźby przedstawiające życie codzienne niewolników.
Kolekcja przedstawia genezę i rozwój niewolnictwa, opór czarnej ludności i [[abolicjonizm]], [[wojna secesyjna|wojnę secesyjną]] i [[rekonstrukcjaRekonstrukcja USA(Stany Zjednoczone)|odbudowę państwa]], emancypację i życie codzienne niewolników, [[ruch praw obywatelskich]], i wiele innych tematów, dotyczących kwestii niewolnictwa w ciągu ostatnich 300 lat historii Ameryki. W kolekcji są także historie wielu artystycznych, literackich i politycznych postaci amerykańskiej historii, jak: [[John Brown]] i [[Abraham Lincoln]], przedstawiony na obrazie [[David Bustill Bowser|Davida Bustilla Bowsera]] i w rzeźbie ''Lincoln i niewolnik'' dłuta [[Richmond Barthé|Richmonda Barthé]]. Kolekcja obejmuje również ponad 2 000 zdjęć z końca XIX i początku XX wieku, obrazujących życie niewolników, erę odbudowy z przełomu stuleci oraz informacje i zdjęcia dotyczące działalności ruchu na rzecz praw obywatelskich Afroamerykanów. Uzupełnia je zbiór fotografii Williama Andersona oraz obrazy i grafiki takich artystów, jak: [[Hale Woodruff]], [[Romare Bearden]], [[Jacob Lawrence]], [[Herbert Gentry]] i prace artystki ludowej z Connecticut, Ellis Ruley<ref name="Amistad" />.
 
=== Programy dla szkół i uczelni ===
2 767 571

edycji