Synagoga w Czudcu: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 2 bajty ,  2 lata temu
m
Bot poprawia nagłówki sekcji; zmiany kosmetyczne
m (MalarzBOT: regeneracja szablonu {{Synagoga infobox}})
m (Bot poprawia nagłówki sekcji; zmiany kosmetyczne)
'''Synagoga w Czudcu''' – dawna [[synagoga]] znajdująca się w [[Czudec|Czudcu]] przy ulicy Słonecznej 2, po 1945 zaadaptowana na kino, współcześnie pełni funkcję biblioteki publicznej<ref name=":0">{{Cytuj|autor=Wojciech Wilczyk|tytuł=Niewinne oko nie istnieje|data=2009|data dostępu=2017-04-08|isbn=9788361407966|wydawca=Atlas Sztuki|s=128|url=https://books.google.pl/books?id=FkBAAQAAIAAJ&q=Czudec+synagogue&dq=Czudec+synagogue&hl=pl&sa=X&redir_esc=y|język=pl}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj|autor=Andrzej Potocki; Małgorzata Kuźma; Marta Michalska; Małgorzata Płoszaj|tytuł=Synagoga w Czudcu (ul. Słoneczna 2) - Synagogi, domy modlitwy i inne - Zabytki - Czudec|data=2013-02-26|data dostępu=2017-04-08|opublikowany=[[Wirtualny Sztetl]]|url=http://www.sztetl.org.pl/pl/article/czudec/11,synagogi-domy-modlitwy-i-inne/99,synagoga/|język=pl}}</ref>.
 
Pierwsza czudecka synagoga powstała w początkach XVIII wieku. Był to drewniany dom, z zewnątrz nie wyróżniający się na tle sąsiednich domów mieszkalnych, o długości 37 łokci i szerokości 18 (ok. 22,2 × 10,8 m). Budynek spłonął podczas wielkiego pożaru miasta w 1751<ref name=":1" />.
 
W trzy lata później [[Wojciech Grabieński]], właściciel miasta, wystawił na swój koszt nowy budynek synagogi, jednak wskutek protestów kleru katolickiego prace budowlane przerwano do wyrażenia zgody na odbudowę synagogi przez krakowski [[konsystorz]]. Ostatecznie komisja powołana przez biskupa [[Mikołaj de Lipe Lipski|Mikołaja de Lipe Lipskiego]] zgodziła się na budowę, jednak w nowej lokalizacji, dalej od centrum miasteczka<ref name=":1" />, na przedłużeniu wschodniej pierzei rynku<ref name=":0" />. Druga synagoga również spłonęła, przed 1795 rokiem<ref name=":1" />.
Trzecia z kolei synagoga została zbudowana w [[1795]] roku na miejscu [[Stara Synagoga w Czudcu|poprzedniej]]<ref name=":1" /><ref name=":0" />. Murowany budynek zbudowano na planie prostokąta o wymiarach 12,5 × 20 metrów, zorientowanego wedle stron świata<ref name=":0" />. Pierwotnie we wschodniej części znajdowała się główna sala modlitewna, do której wchodziło się przez [[Przedsionek (architektura)|przedsionek]], nad którym znajdował się [[babiniec]]<ref name=":1" /><ref name=":0" />.
 
Podczas [[II wojna światowa|II wojny światowej]] bożnica została zdewastowana przez hitlerowców, jednak budynek przetrwał. Po 1945 budynek gruntownie przebudowano z przeznaczeniem na [[kino]]. Wówczas zatarto oryginalne cechy architektury synagogalnej<ref name=":0" />.
 
Od [[1970]] roku w synagodze znajduje się Gminna Biblioteka Publiczna, w której są zgromadzono [[judaika]], m.in. skrzydło drzwiczek [[Aron ha-kodesz]], [[menora|menorę]], [[chanukija|chanukiję]], a także stare [[książka|książki]]. Zostały one wyeksponowane we wnęce po Aron ha-kodesz<ref name=":1" /><ref name=":0" />.
{{Przypisy}}
 
== Zobacz też ==
* [[Cmentarz żydowski w Czudcu]]
* [[Mykwa w Czudcu]]
 
== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.sztetl.org.pl/pl/article/czudec/11,synagogi-domy-modlitwy-i-inne/99,synagoga/ Synagoga w Czudcu] na portalu Wirtualny Sztetl
 
2 651 727

edycji