Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 465 bajtów ,  1 rok temu
brak opisu edycji
'''Franciszek Ptak''' (ur. [[30 sierpnia]] [[1859]] w [[Bieńczyce (Kraków)|Bieńczycach]], zm. [[29 lipca]] [[1936]] w [[Kraków|Krakowie]]) – polski [[Chłopi|chłop]], karczmarz, działacz [[Ruch ludowy|ruchu ludowego]], wydawca, poseł na galicyjski [[Sejm Krajowy (Galicja)|Sejm Krajowy]].
 
Ptak był bogatym chłopem, właścicielem karczmy w [[Bieńczyce (Kraków)|Bieńczycach]]. Jego szynk prosperował dzięki przedsiębiorczemu zarządzaniu gospodarza, mimo konkurencji ze strony karczmarza żydowskiego. Ptak aktywnie działał w ruchu ludowym. Udzielał się w [[Polskie Stronnictwo Ludowe (1895–1913)|Stronnictwie Ludowym]] już w latach 90. XIX wieku: pełnił rozmaite funkcje w lokalnych strukturach ugrupowania oraz wydawał czasopisma, które następnie rozprowadzał w swojej karczmie. Od 1907 zasiadał w Radzie Naczelnej PSL. Po rozłamie stronnictwa był członkiem kolejno [[Polskie Stronnictwo Ludowe – Lewica|PSL – Lewica]] (1913–1924) i [[Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast” (1913–1931)|PSL „Piast”]] (1924–1931). Kilkakrotnie kandydował na posła do [[Sejm Krajowy (Galicja)|Sejmu Krajowego]] Galicji, uzyskał mandat z gmin wiejskich powiatu krakowskiego (1908–1913). Jego porażka kilka lat wcześniej w wyborach do austriackiej [[Rada Państwa (Austria)|Rady Państwa]] została uwieczniona w jednym z dialogów ''[[Wesele (dramat)|Wesela]]'' [[Stanisław Wyspiański|Stanisława Wyspiańskiego]]. Wraz z małżonką Ptak był obecny na premierze sztuki w 1900 roku. Według [[Tadeusz Boy-Żeleński|Boya-Żeleńskiego]] był w pewnym stopniu prototypem postaci Czepca. Był znany ze swojej charakterności, wielkiej postury i wystawności. Przyjaźnił się m.in. z [[Wincenty Witos|Wincentym Witosem]] i [[Włodzimierz Tetmajer|Włodzimierzem Tetmajerem]]. Angażował się społecznie, współfinansował inwestycje w obiekty użyteczności publicznej, m.in.takie jak szpital czy szkołęszkoła.
 
== Życiorys ==
 
=== Poseł na Sejm Krajowy ===
Ptak współpracował z [[Jan Stapiński|Janem Stapińskim]], współorganizatorem galicyjskiego [[Polskie Stronnictwo Ludowe (1895–1913)|Stronnictwa Ludowego]] (SL)<ref group=uwaga>Od 1903: Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL).</ref><ref group=uwaga>Stapiński według Stanisława Szczepańskiego szachował „w Krakowskiem Wójcika Ptakiem, Ptaka Waligórą, czy innym prezesem wójtów, jak potrzeba było”. Zob. {{cytuj książkę| autor = Stanisław Szczepański| tytuł = Z dziejów ruchu ludowego w Polsce| miejsce = Kraków| rok = 1924| strony = 44, 64, 69}}</ref>. W latach 1897–1909 był członkiem Rady Powiatowej SL (PSL) w Krakowie z grupy gmin wiejskich i zastępcą członka Wydziału Powiatowego w Krakowie, a od 1904 – członkiem tegoż Wydziału. Od 1904 do 1910 był członkiem Rady Szkolnej Okręgowej w Krakowie z ramienia Rady Powiatowej PSL. Założył oddział [[Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”|Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”]] w Bieńczycach. Dom został wybudowany ze składek mieszkańców Bieńczyc na parceli ofiarowanej przez Ptaka, pod jego kierownictwem i z jego znacznym udziałem finansowym. 20 stycznia 1907 Ptak został wybrany na członka Rady Naczelnej [[Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast” (1913–1931)|Polskiego Stronnictwa Ludowego]] (PSL). W wyborach do Rady Państwa w maju 1907 zrezygnował z kandydatury na rzecz [[Franciszek Wójcik|Franciszka Wójcika]]<ref name=psb />.
 
W wyborach do galicyjskiego [[Sejm Krajowy (Galicja)|Sejmu Krajowego]] w dniu 25 lutego 1908 został wybrany na posła z gmin wiejskich powiatu krakowskiego. W Sejmie był członkiem komisji petycyjnej i komisji gminnej, później (od 1910) również członkiem komisji drożyźnianej. Działał również jako rewident sejmowy. Przemawiał m.in. w sprawie zniesienia myt krajowych (1 października 1908) i założenia szkoły gospodyń wiejskich w powiecie krakowskim (14 października 1909). Wystąpił wraz z innymi posłami z wnioskiem nagłym w sprawie zapobieżenia głodowi grożącemu ludności w całym kraju (19 marca 1913)<ref name=psb />.
|Plik:Grób rodziny Ptaków w Raciborowicach 2.jpg|Rodzinny grobowiec Ptaków w Raciborowicach
}}
W 1924 opuścił szeregi PSL – Lewica i przeszedł do PSL „Piast”. Założył [[Kasa Stefczyka|Kasę Stefczyka]] w Bieńczycach, obsługującą kilkanaście okolicznych wsi, i był jej długoletnim prezesem. W 1932 witał z banderią krakusów Wincentego Witosa jadącego do Pleszowa. Zmarł 29 lipca 1936 w Krakowie w szpitalu OO. Bonifratrów. PochowanyZostał zostałpochowany na cmentarzu w [[Raciborowice (województwo małopolskie)|Raciborowicach]] 1 sierpnia 1936.
 
Wśród jego wnuków byli m.in. immunolog [[Włodzimierz Ptak]]<ref>{{cytuj książkę | autor = Andrzej Kobos| tytuł = Po drogach uczonych| tom = 4| wydawca = [[Polska Akademia Umiejętności]]| miejsce = Kraków| rok = 2009| strony = 383–398| isbn = 978-83-7676-021-6}}</ref> i chemik [[Wiesław Ptak]].