Otwórz menu główne

Zmiany

Usunięte 6 bajtów ,  1 rok temu
m
drobne redakcyjne
Monluc i jego stronnicy rozpoczęli zatem akcję propagandową, mającą na celu wybielenie postaci Henryka. Pisano więc, że książę andegaweński za wszelką cenę chciał zapobiec masakrze, a gdy już do niej doszło przeciwstawiał się furii i okrucieństwu tłumów, a nawet ukrywał hugenotów. Polaków jednak nie przekonał i już po dokonanej elekcji podskarbi koronny [[Hieronim Bużeński (zm. 1580)|Hieronim Bużeński]] powiedział biskupowi, aby ten nie próbował już przekonywać, że Henryk ''nie brał udziału w rzezi i nie jest wcale okrutnym tyranem'', albowiem – rządząc w Polsce – ''będzie musiał raczej on się bać poddanych, a nie poddani jego''.
 
Wybory nowego władcy polskiego po okresie bezkrólewia odbyły się w kwietniu i maju 1573 roku na prawym brzegu Wisły, naprzeciw Warszawy, pod wsią Kamień (obecnie [[Kamionek (Warszawa)|Kamionek]], część dzielnicy [[Praga-Południe]]). Najpoważniejszymi kandydatami do korony obok brata króla francuskiego byli: syn cesarza [[Maksymilian II Habsburg|Maksymiliana II]] arcyksiążę [[Ernest Habsburg]], car [[Iwan IV Groźny]] i [[Jan III Waza]], król szwedzki, mąż [[Katarzyna Jagiellonka|Katarzyny Jagiellonki]], siostry [[Zygmunt II August|Zygmunta Augusta]]. Pod Warszawą stawiło się około 50 tysięcy osób, które uczestniczyły w głosowaniu. Najpierw odbyła się prezentacja kandydatów, której dokonali zagraniczni posłowie. Następnie zaczęto spisywać, lecz już w węższym gronie wybranych do komisji, „artykuły dla króla”. Miały to być uprawnienia i zobowiązania panującego. Po ich zatwierdzeniu, 5 kwietnia 1573 roku, odbyło się głosowanie nad pretendentami do tronu. Zwycięzcą okazał się kandydat francuski. Kilka dni po [[Wolna elekcja|elekcji]] posłowie przyszłego monarchy zaprzysięgli w jego imieniu uchwalone przed wyborem postanowienia ogólne – były to tak zwane [[artykuły henrykowskie]]. Przyjęto również osobiste zobowiązania elekta, noszące nazwę ''[[pacta conventa]]''<ref>Tekst łaciński i polski w: [https://books.google.pl/books?id=neQDAAAAYAAJ Zbiór pamiętników do dziejów polskich, Tom 3] [[Władysław Plater]], Warszawa 1858 s. 220 - 228.</ref>. Wybrano też poselstwo, które miało udać się do Paryża, aby oficjalnie zawiadomić księcia francuskiego o wyborze na [[król Polski|króla Polski]] i odebrać od niego przysięgę potwierdzającą przyjęcie uchwał elekcyjnych (artykułów i paktów) i możliwie szybko sprowadzić go do Rzeczypospolitej.
 
Poselstwo wysłano okazałe i godne. Pertraktacje z Henrykiem i jego bratem, królem Francji Karolem IX, trwały dość długo. Opór budziły przede wszystkim artykuły dotyczące swobody wyznaniowej i możliwości wypowiedzenia posłuszeństwa królowi. Ostatecznie obaj władcy uznali i zaprzysięgli 22 sierpnia 1573 dawne i nowe prawa. Po tym fakcie poselstwo doręczyło Henrykowi dokument elekcyjny. Henryk Walezy został ogłoszony królem Polski.
 
== Odznaczenia ==
Jako król Francji był od dnia koronacji 20 lutego 1575 [[wielki mistrz|wielkim mistrzem]] [[Order Świętego Michała (Francja)|Orderu Świętego Michała]], ale z powodu spadku jego znaczenia 31 grudnia 1578 utworzył [[Order Ducha Świętego]]{{odn|Grzybowski|1985|s=194–195}} – najwyższe odznaczenie królestwa Francji, nazwane tak na pamiątkę wyboru na króla Polski i objęcia tronu Francji, które to wydarzenia miały miejsce w dniach w których obchodzono [[Zesłanie Ducha Świętego|Zesłania Ducha Świętego]].
 
Został też odznaczony angielskim [[Order Podwiązki|Orderem Podwiązki]] 28 lutego 1585 roku{{odn|Freer|1858|s=388}}<ref>''[http://www.heraldica.org/topics/orders/garterlist.htm#list List of the Knights of the Garter]''. heraldica.org, 2014.</ref>.
== Rozmaitości ==
Droga Henryka do Francji, po ucieczce z Polski prowadziła przez Włochy, o czym świadczyć miała tablica odkryta przez [[Henryk Lubomirski|Henryka Lubomirskiego]] w latach 1832–1833 na ścianie domu [[Patrycjat (średniowiecze i nowożytność)|patrycjusza]] [[Wenecja|weneckiego]], położonego nad rzeką Brentą, pomiędzy [[Padwa|Padwą]] a [[Mestre]] o następującej treści (po [[Łacina|łacinie]]):
<center>{| border=2
<center><table border=2><tr><td width=300 bgcolor=#FFEEDD><center>HENRICUS VALESIUS REX<br />Cum e Poloniae Regno Quod Ejus Sumae Virtuti<br />merito fuerat delatum. In Gallia Carolo Fratre<br />IX. Rege Vita Functo ad Patrium. Et Avitum<br />lret. Hoc. Iter Faciens. Ultro Ad Has Aedes<br />Divertit. Tota Fere. Italia Comitante Anno<br />Salutis M.D.LXXIV.VI. Calend. Aug. Tantae<br />Umanitatis Memor Foedericus Contafnus. D.M.<br />Proc. Fundi Dominus.<br />M.P.</td></tr></table></center><br />
|-
<center><table border=2><tr><td| width=300 bgcolor=#FFEEDD> | <center>HENRICUS VALESIUS REX<br />Cum e Poloniae Regno Quod Ejus Sumae Virtuti<br />merito fuerat delatum. In Gallia Carolo Fratre<br />IX. Rege Vita Functo ad Patrium. Et Avitum<br />lret. Hoc. Iter Faciens. Ultro Ad Has Aedes<br />Divertit. Tota Fere. Italia Comitante Anno<br />Salutis M.D.LXXIV.VI. Calend. Aug. Tantae<br />Umanitatis Memor Foedericus Contafnus. D.M.<br />Proc. Fundi Dominus.<br />M.P.</td></tr></table>|}</center><br />
<center>''Król Henryk Walezy, po śmierci brata swego Karola IX.,''<br />
''króla francuskiego, wracając z polskiego królestwa, które słusznie''<br />
* {{Otwarty dostęp}} {{Cytuj|autor=[[Emmanuel Henri Victurnien de Noailles]]|tytuł=Henri de Valois et la Pologne en 1572|data=1867|data dostępu=2016-10-16|inni=[[Leonard Rettel]] (nie wymieniony)| miejsce=Paris| wydawca=M. Lévy frères |oclc=669184418 |url= http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10778821_00001.html| archiwum=http://books.google.com/books?id=vWovAAAAMAAJ| język=fr| odn=tak}} <!-- UWAGA niewykorzystana w treści>{{Refn|Leonard Rettel był autorem redakcji, zebrał źródła i zaproponował wnioski – nie został jednak wymieniony w tytule z uwagi na powiązania z [[Andrzej Towiański|towianizmem]], który zabraniał swoim członkom wydawania książek{{odn|Jeż|1904|loc=s.v. „Po latach tylu trudno mi…”}}.|grupa = uwaga|nazwa = rettel-nota}}</UWAGA niewykorzystana w treści -->
* {{Cytuj|autor=[[Andrzej Nieuważny]]|tytuł=Dandys i homoseksualista?|czasopismo=Rzeczpospolita|data=2007-07-03|data dostępu=2016-10-16|opis=Dodatek „Władcy Polski”, nr 20|url=http://archiwum.rp.pl/artykul/724691-Dandys-i-homoseksualista-.html?_=Rzeczpospolita-724691?_=2|odn=tak}}
* Pražáková, K. - Sterneck, T.,''„Rychlejší než větry, hbitější než všichni zajíci”. Útěk Jindřicha z Valois z Polska v pamfletu z roku 1574,'' Slovanský přehled 100, 2014, nr. 3, s. 473-497.
* {{Cytuj |autor = Louis Bruguier-Roure; | tytuł =Chronique et cartulaire de l'Œuvre des église, maison, pont et hôpitaux du Saint-Esprit (1265–1791) | wydawca =Impr. Clavel et Chasanier, F. Chastanier | miejsce =Nimes | data=1889 |rozdział =CXV – 11 décembre 1575 | opis = Comité des travaux historiques et scientifiques | język =fr | odn = tak}}
* {{Cytuj|autor=[[Maciej Jerzy Serwański|Maciej Serwański]]|tytuł=Henryk III Walezy w Polsce: stosunki polsko–francuskie w latach 1566–1576|data=1976|miejsce=Kraków|wydawca=[[Wydawnictwo Literackie]]|oclc=2568783|język=pl fr|odn=tak}} <!--jeszcze nie użyte w tekście. do użycia lub skasowania -->