Otwórz menu główne

Zmiany

rev. - Potrzebne źródła, drobne redakcyjne, drobne techniczne
[[Plik:Jaćmierz old rathaus.jpg|thumb|Dawny ratusz w [[Jaćmierz]]u]]
[[Plik:Lanckoronaa.jpg|thumb|[[Lanckorona]], wschodnia pierzeja rynku]]
'''Miasteczko''' ([[łacina|łac.]] ''oppidum'', [[język niemiecki|niem.]] ''Städtlein, Städtchen, Markt, Flecken'', [[Jidysz|jid.]] ''[[sztetl]]'') – prawno-administracyjna [[jednostka osadnicza]] o charakterze przejściowym między [[miasto|miastem]] a [[wieś|wsią]] (czyli [[osiedle typu miejskiego]]), z charakterystycznym handlowo-przemysłowym (dawniej rzemieślniczym) wyodrębnieniem specjalności i analogiczną morfologią oraz infrastrukturą co (małe) miasto.
 
Obecnie w niektórych państwach istnieją obie formy administracyjne miejscowości, tj. zarówno [[miasto|miasta]], jak i miasteczka, np. na [[Litwa|Litwie]] (''miestelis''), w [[Czechy|Czechach]] (''městys'' lub ''městečko'') i w [[Niemcy|Niemczech]] (''Kleinstadt''). Tego typu miejscowości nie mają jednak pełni praw i funkcji co formalne miasta. Odpowiednikiem miasteczek w tradycji angielskiej były tzw. ''market towns''; w [[Norwegia|Norwegii]] do 1952 roku podobne znaczenie miało pojęcie ''kjøpstad'', a w [[Szwecja|Szwecji]] (do 1971) ''[[köping (urbanizacja)|köping]]''.
 
==== Miasteczko vs. osada miejska: Porównanie z Królestwem Polskim ====
Miasteczka ''nie występowały'' natomiast w ogóle na obszarze byłego [[Królestwo Polskie (kongresowe)|Królestwa Kongresowego]], a te, które sklasyfikowano jako miasteczka na terytorium tzw. [[cyrkuł zamojski|cyrkułu zamojskiego]] z [[Galicja Wschodnia|Galicji Wschodniej]] przyłączonego jesienią 1809 do [[Księstwo Warszawskie|Księstwa Warszawskiego]], zostały przemienione w miasta<ref name=karpiniec /> (na obszarze [[Nowa Galicja|Nowej Galicji]], również przyłączonej do Księstwa w 1809, nie było miasteczek, ponieważ obszar ten został zagarnięty przez Austrię dopiero wskutek [[III rozbiór Polski|III rozbioru Polski]] w 1795, a więc po klasyfikacji miejscowości o charakterze miejskim na miasta i miasteczka w 1784, podczas gdy obszar cyrkułu zamojskiego został zagarnięty wskutek [[I rozbiór Polski|I rozbioru]], w 1772). Na terytorium Kongresówki istniały natomiast tzw. ''[[osada|osady miejskie]]''. Była to kategoria osiedli o charakterze miejskim, do której zaliczano miasta pozbawione praw miejskich (przed 1869 – oddolnie, z inicjatywy mieszkańców lub dziedziców, od 1869 – odgórnie, przez zaborcze władze rosyjskie), tzn. te ''„które chociaż nazywały się miastami, jednakże z powodu nieznacznej liczby mieszkańców, małego rozwoju przemysłu i niedostateczności dochodów, w rzeczywistości nie miały znaczenia miast”''<ref>Motywy do Ukazu do rządzącego Senatu z dnia 1 (13) czerwca 1869 roku (Dziennik Praw Nr 235, tom 69 str. 245).</ref><ref>Nietyksza, M., 1986. ''Rozwój miast i aglomeracji miejsko-przemysłowych w Królestwie Polskim 1865–1914.'' Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.</ref><ref>Kołodziejczyk, R., [1961] 1979. Zamiana miast na osady w Królestwie Polskim. In: K. Kołodziejczyk, ed. Miasta, mieszczaństwo, burżuazja w Polsce w XIX w. Szkice i rozprawy historyczne. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 52–66.</ref>. W praktyce najwięcej osad stanowiły miejscowości, którym odebrano [[prawa miejskie]] w ramach reformy administracyjnej z 1869-70 (336 z 452 istniejących wówczas miast)<ref>Zarówno polska i rosyjska nauka przyznaje niemałą w tym rolę poparciu udzielonemu [[powstanie styczniowe|powstaniu styczniowemu]]. Por. [http://www.law.edu.ru/article/article.asp?articleID=187500 К. Е Ливанцев, Правовой статус городского населения Королевства Польского в XIX в. (до реформы 1866 г.), Правоведение, Министерство высшего и среднего специального образования СССР, Правоведение.N 4, июль-август. -Л.:Изд-во Ленинградского университета, 1979] {{lang|ru}}.</ref>, w zamian obdarzając je czysto honorowym mianem osady, pozwalającym lokalnej społeczności na wyróżnianie się spośród wsi, lecz nie dającym żadnych dodatkowych praw<ref>''Dzieje Końskowoli'' (red.) Ryszard Szczygieł, Końskowolskie Towarzystwo Regionalne, [[Lublin]] 1988, s. 97–98.</ref>. W przeciwieństwie do ''miasteczek'', które miały swój własny ustrój miasteczkowy<ref>Nadany przez Generalnego Komisarza Ziem Wschodnich.</ref>, ''osady miejskie'' były poddane mocy obowiązującej [[ukaz]]u z dnia 19 lutego 1864 o urządzeniu [[gmina wiejska|gmin wiejskich]]<ref>Dziennik Praw z 1864, Nr 187, tom 62.</ref>. Tak więc mimo że zarówno miasteczka, jak i osady miejskie w praktyce stanowiły kategorię osiedli pośrednią między miastem a wsią, według prawa, osady były formalnie wsiami, natomiast miasteczka posiadały odrębny status<ref name=najgrakowski />.
 
==== Obwód białostocki ====
 
==== Królestwo Kongresowe ====
Na obszarach dawnej [[Królestwo Polskie (kongresowe)|Kongresówki]] (tzw. województwa centralne, czyli [[Województwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|kieleckie]], [[Województwo lubelskie (II Rzeczpospolita)|lubelskie]], [[Województwo łódzkie (II Rzeczpospolita)|łódzkie]] i [[Województwo warszawskie (II Rzeczpospolita)|warszawskie]] oraz zachodnia część [[Województwo białostockie (II Rzeczpospolita)|białostockiego]]) ''nie było miasteczek''. Charakter prawny miejscowości tu położnych został uregulowany dekretem Naczelnika Państwa z 4 lutego 1919 o samorządzie miejskim, za miasta prawne uznający 150 miejscowości (w tym 12 w woj. białostockim)<ref>{{Dziennik Ustaw|1919|13|40}}.</ref>. Dekret ten nie objął początkowo trzech powiatów byłej [[gubernia suwalska|guberni suwalskiej]], które weszły w skład RP ([[powiat augustowski|augustowskiego]], [[powiat sejneński|sejneńskiego]] i [[powiat suwalski|suwalskiego]]) oraz czterech powiatów z byłej [[gubernia siedlecka|guberni siedleckiej]] ([[powiat bialski|bialskiego]], [[powiat konstantynowski|konstantynowskiego]], [[powiat radzyński|radzyńskiego]] i [[powiat włodawski|włodawskiego]]), podlegających do końca 1918 roku pod [[Ober-Ost (obszar)|Ober-Ost]]; nie objął też trzech powiatów byłej [[gubernia grodzieńska|guberni grodzieńskiej]] ([[powiat białostocki|białostockiego]], [[powiat bielski (województwo podlaskie)|bielskiego]] i [[powiat sokólski|sokólskiego]]), które w 1919 roku przyłączono do województwa białostockiego<ref name="skorowidzbiałostocki">Według publikacji: ''Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom V – Województwo Białostockie'', Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924.</ref>. Działanie dekretu o samorządzie miejskim na miejscowości w wymienionych powiatch rozciągnięto trzema osobnymi rozporządzeniami: z 25 września 1919<ref>{{Monitor Polski|1919|220|0}}.</ref>, 13 października 1919<ref>{{Monitor Polski|1919|229|0}}.</ref> i 22 października 1919<ref>{{Monitor Polski|1919|234|0}}.</ref> (brak rozporządzenia dotyczącego b. guberni suwalskiej); łącznie za miasta uznano 31 miejscowości. Podczas przeprowadzania spisu ludności w 1921 roku istniało na terenie województw centralnych kilkanaście miejscowości o nieuregulowanym charakterze prawnym. Były to miejscowości, którym samorząd miejski został nadany przez okupanta, a które nie zostały wymienione w dekrecie z 4 lutego 1919. Dla wszystkich (oprócz czterech) sprawa charakteru prawno-administracyjnego została zadecydowana<ref name="skorowidzbiałostocki" />, albo przez skasowanie ustroju miejskiego, albo przez zaliczenie do miast na mocy indywidualnych rozporządzeń wydanych na podstawie ustawy z 20 lutego 1920 roku<ref>{{Dziennik Ustaw|1920|19|91}}.</ref><ref>{{Dziennik Ustaw|1920|19|92}}.</ref>.
 
==== Zabór pruski i ziemie niemieckie oraz Śląsk Austriacki ====
Odwrotnie, ustrój miejski '''bezprawnie''' posiadały następujące miejscowości<ref name=charakter />:
* maleńkie, liczące 154 mieszkańców [[Smorgonie]] w okręgu wileńskim (aż do upadku II RP);
* przez krótki czas licząca ok. 1500 mieszkańców [[Orla (województwo podlaskie)|Orla]], której jednak ustrój miejski zniesono 27 października 1919<ref name="M.P. 1919 nr 234, poz. 0" />;
* [[Podbrodzie]] (1435 mieszkańców), które przestano zaliczać do miast po 1924<ref name="GUS RP 1926">GUS RP: Rocznik Statystyki Rzeczypospolitej Polskiej, R. 4 (1924/1926).</ref>, a od 1927 ponownie pojawiało się jako miasto<ref name="GUS RP 1927">GUS RP: Rocznik Statystyki Rzeczypospolitej Polskiej, R. 5 (1927).</ref>;
* [[Rokitno (osiedle typu miejskiego)|Rokitno]] (1491 mieszkańców), ''„miejscowość, w której ustrój miejski winien być zniesiony”'', co do 1924 roku nastąpiło<ref>Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom VIII – Województwo Poleskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924.</ref>, i której ''formalnie'' przyznano status miasta dopiero 15 kwietnia 1927<ref>{{Dziennik Ustaw|1927|36|320}}.</ref>;
* [[Łokacze]] (1794 mieszkańców), którym ustrój miejski zniesiono przed 1925<ref>Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom IX – Województwo Wołyńskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923.</ref>.
Ponieważ [[Główny Urząd Statystyczny]] opierał oficjalne wykazy miast nie na stanie faktycznym, lecz na obowiązujących przepisach prawno-administracyjnych, powyższe miejscowości były traktowane jako miasta aż do 1926 roku<ref name="GUS RP 1926" />, a począwszy od 1927 roku, traktowane były już jako części składowe gmin wiejskich<ref name="GUS RP 1927" />, tak więc wreszcie odzwierciedlając stan faktyczny. Z powyżej wymienionych miasteczek, których stan prawny nie był zgodny z faktycznym, jedynie [[Wołożyn]]owi (w 1929<ref>Dz. U. z 1929 r. Nr 33, poz. 309.</ref>) i [[Lachowicze|Lachowiczom]] (w 1931<ref>Dz.U. 1931 nr 56, poz. 448.</ref>), nadano później formalny ustrój miejski na mocy indywidualnych rozporządzeń. Dotyczyło to także [[Stołpce|Stołpiec]] (w 1926 roku<ref>Dz.U. 1926 nr 16, poz. 92.</ref>) i [[Rokitno (osiedle typu miejskiego)|Rokitna]] (w 1927 roku<ref>Dz. U. z 1927 r. Nr 36, poz. 320.</ref>), którym ustrój miejski został po pewnym czasie zniesiony. W 1929 roku status miasta otrzymało też miasteczko [[Mołodeczno]]<ref>Dz.U. 1929 nr 33, poz. 308.</ref>.
 
Odwrotnie, status miejski odebrano miasteczkom [[Horodno]] (w 1927<ref>Dz. U. z 1927 r. Nr 38, poz. 338.</ref>) i [[Szereszów]] (w 1934<ref>Dz. U. z 1934 r. Nr 26, poz. 202.</ref>), a w 1934 także miastom [[Boćki]], [[Mielnik (województwo podlaskie)|Mielnik]], [[Narew (województwo podlaskie)|Narew]], [[Nowy Dwór (powiat sokólski)|Nowy Dwór]] i [[Odelsk]]<ref>Dz.U. 1934 nr 48, poz. 420.</ref>.
 
* '''40 gmin miejskich na prawach miast''', które zmieniły ustawę z 1896 na 1889, posiadając nieprzerwanie prawa miejskie: [[Bełz]], [[Biecz]], [[Bolechów (miasto)|Bolechów]], [[Bóbrka (Ukraina)|Bóbrka]], [[Brzozów]], [[Busk]], [[Czortków]], [[Dębica]] (prawa miejskie 27 lipca 1912), [[Dobczyce]], [[Dobromil (obwód lwowski)|Dobromil]], [[Dolina (miasto)|Dolina]], [[Grybów]], [[Halicz (miasto)|Halicz]], [[Jordanów]], [[Kamionka Bużańska|Kamionka Strumiłowa]], [[Kęty]], [[Komarno (Ukraina)|Komarno]], [[Kuty (obwód iwanofrankiwski)|Kuty]], [[Lesko]], [[Lubaczów]], [[Mikulińce]], [[Mościska]], [[Myślenice]], [[Nowy Targ]], [[Olesko]], [[Oświęcim]], [[Pilzno (województwo podkarpackie)|Pilzno]], [[Pomorzany (Ukraina)|Pomorzany]], [[Przeworsk]], [[Rohatyn]], [[Ropczyce]], [[Rymanów]], [[Sądowa Wisznia]], [[Skawina]], [[Stary Sambor]], [[Tyśmienica (miasto)|Tyśmienica]], [[Zaleszczyki]], [[Zbaraż]], [[Żydaczów]] i [[Żywiec]]
* '''66 gmin miejskich na prawach miasteczek''' podniesione do rzędu miast: [[Andrychów]], [[Barysz]], [[Błażowa]], [[Bohorodczany]], [[Bołszowce]], [[Borszczów]], [[Brzesko]], [[Buczacz]], [[Budzanów]], [[Bursztyn (miasto)|Bursztyn]], [[Chodorów]], [[Chrzanów]], [[Chyrów]], [[Dąbrowa Tarnowska|Dąbrowa]], [[Delatyn]], [[Gliniany (Ukraina)|Gliniany]], [[Grzymałów (Ukraina)|Grzymałów]], [[Horodenka]], [[Kałusz]], [[Kolbuszowa]], [[Kopyczyńce]], [[Kosów (obwód iwanofrankiwski)|Kosów Huculski]], [[Kozowa]], [[Kulików (rejon żółkiewski)|Kulików]], [[Leżajsk]], [[Łańcut]], [[Łopatyn]], [[Maków Podhalański]], [[Mielec]], [[Mikołajów (rejon mikołajowski)|Mikołajów]], [[Monasterzyska]], [[Mosty Wielkie]], [[Nadwórna]], [[Niemirów (obwód lwowski)|Niemirów Lwowski]], [[Niepołomice]], [[Ottynia]] (gmina miejska od 1 kwietnia 1928<ref name=autonazwa1>{{Dziennik Ustaw|1928|17|138}}.</ref>), [[Peczeniżyn]], [[Piwniczna-Zdrój|Piwniczna]], [[Podhajce]], [[Podwołoczyska]], [[Przemyślany]], [[Radziechów (miasto)|Radziechów]], [[Rawa Ruska]], [[Rozdół]], [[Rozwadów (Stalowa Wola)|Rozwadów]], [[Rożniatów (Ukraina)|Rożniatów]], [[Rudki (Ukraina)|Rudki]], [[Rudnik nad Sanem|Rudnik]], [[Sasów]], [[Skała Podolska|Skała]], [[Skałat]], [[Skole]], [[Sokołów Małopolski|Sokołów]], [[Stary Sącz]], [[Strzyżów]], [[Sucha Beskidzka|Sucha]], [[Tarnobrzeg]], [[Tłumacz (miasto)|Tłumacz]], [[Trzebinia]] (gmina miejska od 27 kwietnia 1931<ref>{{Dziennik Ustaw|1931|39|304}}.</ref>), [[Turka (obwód lwowski)|Turka]], [[Tyczyn]], [[Uhnów]], [[Ustrzyki Dolne]], [[Zabłotów]], [[Załoźce]], [[Zborów]] i [[Żurawno|Żórawno]]<ref name=karpiniec /><ref name=mielcarek /><ref name="Cieszyński 1925" /><ref>Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom XIII – Województwo Lwowskie'', Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924.</ref><ref>Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom XIV – Województwo Stanisławowskie'', Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924.</ref><ref name="Województwo Tarnopolskie 1923">Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom XV – Województwo Tarnopolskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923.</ref><ref>{{Dziennik Ustaw|1933|35|294}}.</ref><ref name="tysiąclecie">''Miasta polskie w Tysiącleciu'', przewodn. kom. red. Stanisław Pazyra, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, [[Wrocław]]–[[Warszawa]]–[[Kraków]]Wrocław–Warszawa–Kraków, 1965–1967.</ref><ref name=geokraj>''Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski'', Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000, wydanie czwarte, uzupełnione ({{ISBN|83-01-12677-9}}).</ref><ref name=gawryszewski>{{cytuj książkę | nazwisko = Gawryszewski | imię = Andrzej | tytuł = Ludność Polski w XX wieku (rozdział II – Terytorium i podział administracyjny) | wydawca = Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania | miejsce = | rok = 2005}}</ref><ref>Zmiany administracyjne miast i osiedli, Warszawa, 1964.</ref>
 
Według założeń reformy, 31 gmin miejskich będących miastami/miasteczkami rządzącymi się ustawą z 1896 roku i liczących w 1933 roku mniej niż 3000 mieszkańców, a także 8 (9<ref name=jaworzno>W {{Dziennik Ustaw|1933|81|596}} [[Jaworzno]] traktowane jest jako wieś (gmina), natomiast Skorowidz Miejscowości woj. krakowskiego z 1921 traktuje je jako miasteczko podlegające ustawie z 1896 roku, a serwis internetowy Miasta Jaworzno wspomina o statusie miasta obowiązującym od 21 września 1901 ([http://web.archive.org/web/20110712064456/http://www.jaworzno.pl/nasze-miasto/historia/historia-miasta.pdf str. 9]).</ref>) gmin miejskich będących wsiami (niezależnie od liczby ludności) zostałyby według nowego prawa przekształcone w gminy wiejskie. Jednakże '''indywidualnymi rozporządzeniami''' za miasta uznano wszystkie wsie stanowiące gminy miejskie ([[Borysław]]<ref>{{Dziennik Ustaw|1933|62|467}}.</ref>, [[Nisko]]<ref>{{Dziennik Ustaw|1933|81|594}}.</ref>, [[Winniki (miasto)|Winniki]]<ref>{{Dziennik Ustaw|1933|81|595}}.</ref> [[Jaworzno]]<ref name=jaworzno /><ref name="Dziennik Ustaw|1933|81|596">{{Dziennik Ustaw|1933|81|596}}.</ref>, [[Krynica-Zdrój|Krynica]], [[Krzeszowice]], [[Szczakowa]] i [[Zakopane]]<ref name="Dziennik Ustaw|1933|81|596" />), a także '''2 najmniejsze gminy miejskie na prawach miast''' (zmiana ustawy z 1896 na 1889) i '''20 najmniejszych gmin miejskich na prawach miasteczek''':
 
* w woj. krakowskim<ref>{{Dziennik Ustaw|1934|28|233}}).</ref>:
Ponadto '''3 gminy wiejskie na prawach miasteczek''' podniesiono zarówno do rzędu miast, jak i gmin miejskich: [[Chorostków]]<ref>{{Dziennik Ustaw|1934|14|116}}.</ref>, [[Mielnica Podolska|Mielnica]] i [[Tłuste (rejon zaleszczycki)|Tłuste]]<ref name="Dziennik Ustaw|1934|25|186">{{Dziennik Ustaw|1934|25|186}}.</ref>.
 
Tym samym, '''11 miasteczek''' (a także wieś [[Czarny Dunajec (wieś)|Czarny Dunajec]]) stanowiących dotychczas odrębne '''[[gmina miejska|gminy miejskie]]''' utraciło ''automatycznie'' status miast<ref>Na podstawie Skorowidzów miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: Tom XII – Województwo Krakowskie i Śląsk Cieszyński, Tom XIII – Województwo Lwowskie, Tom XIV – Województwo Stanisławowskie, Tom XV – Województwo Tarnopolskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923-1925.</ref>:
 
* w woj. krakowskim (''6 miasteczek''): [[Brzostek]], [[Ciężkowice]], [[Lanckorona]], [[Uście Solne]], [[Nowy Wiśnicz|Wiśnicz Nowy]] i [[Wojnicz]],
* w woj. tarnopolskim (''2 miasteczka''): [[Jagielnica (Ukraina)|Jagielnica]] i [[Jazłowiec]]
 
Nie tylko miasteczka stanowiące gminy miejskie (w więc miasta formalne) zostały dotknięte reformą; także '''114 miasteczek''' stanowiących dotychczas '''[[gmina wiejska|gminy wiejskie]]''' (wówczas były to tzw. gminy jednostkowe, a więc w praktyce utożsamione z jedną miejscowością)<ref name="Cieszyński 1925" /><ref name="Województwo Tarnopolskie 1923" /><ref>Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom XIII – Województwo Lwowskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924.</ref><ref>Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom XIV – Województwo Stanisławowskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924.</ref> utraciło '''automatycznie''' ''formalny'' status miasteczek (w tym 8 tzw. [[gmina wiejska o miejskich uprawnieniach finansowych|gmin wiejskich o miejskich uprawnieniach finansowych]], wyszczególnionych poniżej znakiem '''ʘ'''):
 
* w woj. krakowskim (''21 miasteczek''): [[Alwernia]], [[Bobowa]], [[Czchów]], [[Dębowiec (województwo podkarpackie)|Dębowiec]], [[Jodłowa]], [[Kołaczyce]], [[Krościenko nad Dunajcem|Krościenko]], [[Lipnica Murowana]], [[Milówka (województwo śląskie)|Milówka]], [[Przecław]] ('''ʘ'''), [[Ryglice]], [[Rzochów]], [[Szczucin]] ('''ʘ'''), [[Trzebinia]], [[Tylicz]], [[Tymbark]], [[Uście Gorlickie|Uście Ruskie]], [[Wielopole Skrzyńskie|Wielopole]], [[Zakliczyn]], [[Zbyszyce]] i [[Nowy Żmigród|Żmigród Nowy]] ('''ʘ''')
* w woj. lwowskim (''11 miast''): [[Bircza]], [[Bukowsko]], [[Dubiecko]], [[Dynów]], [[Jaćmierz]], [[Jaśliska]], [[Mrzygłód]], [[Nowe Miasto (obwód lwowski)|Nowe Miasto]], [[Nowotaniec]], [[Rybotycze]] i [[Zarszyn]];
* w woj. stanisławowskim (''1 miasto''): [[Sołotwina]];
* w woj. tarnopolskim (''1 miasto''): [[Jezierzany (rejon borszczowski)|Jezierzany]] <small>(do tej grupy miast należała również [[Mielnica Podolska]], której jednak formalnie nadano status gminy miejskiej z dniem 1 kwietnia 1934<ref name="Dziennik Ustaw|1934|25|186" />)</small>
 
Na mocy ustawy o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego, uwzględniającej tylko ''miasta'' i ''gminy'' (z podlegającymi pod nie gromadami) jako podstawowe jednostki podziału administracyjnego kraju, pojęcie ''miasteczka'' utraciło swoją formalną odrębność<ref name=najgrakowski />. Niejednak, w myśl art. 82 (5) ustawy, miejscowości te zachowały zarówno ewentualne dotychczasowe uprawnienia finansowe, jak i posiadane ''historyczne'' nazwy „miast” i „miasteczek”<ref>Ustawa z dnia 23 marca 1933 r. o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorjalnego ({{Dziennik Ustaw|1933|35|294}}, Dział II, Rozdział 2, Art. 82, Poz. 5).</ref>, a więc wyłącznie ze względów kulturowo-tożsamościowych. Kolejna reforma scaleniowa z 1934, likwidująca gminy jednostkowe na terenie b. Galicji (którymi m.in. były miasteczka), jeszcze bardziej zatarła historyczną odrębność miasteczek, odkąd wchodziły one teraz w skład zbiorowych gmin wiejskich.
== Czechy ==
{{osobny artykuł|Miasteczka w Czechach}}
W Czechach status miasteczka ([[:cs:městys|městys]]) ma 211 miejscowości<ref>{{cytuj stronę| url = http://zpravy.idnes.cz/titul-mestys-ziskalo-zpet-211-obci-vyhody-nemaji-jen-plati-za-zmenu-1cz-/domaci.aspx?c=A110802_161940_domaci_jj| tytuł = Titul městys získalo zpět 211 obcí| autor =| język = cs | data dostępu = 2 sierpnia 2011}}</ref>.
 
== Litwa ==
* [[zasadźca]]
* [[księga wójtowska]]
* [[köping (urbanizacja)|köping]]
 
== Przypisy ==
53 045

edycji