Dominikana: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 340 bajtów ,  1 rok temu
m
drobne redakcyjne
(Aktualizacja liczby ludności oraz wartości PKB na podstawie danych IMF.)
Znacznik: edytor kodu źródłowego 2017
m (drobne redakcyjne)
[[Plik:Columbus-Park-Dominican-Republic.jpg|200px|thumb|right|Park im. Krzysztofa Kolumba]]
[[Plik:Alcazar de Colon.jpg|200px|thumb|right|''Alcázar de Colón'']]
Prekolumbijskimi mieszkańcami kraju byli [[Karaibowie]] i [[Tainowie]]. W 1492 roku obszar został odkryty dla [[Europa|Europy]] przez [[Krzysztof Kolumb|Krzysztofa Kolumba]]. Dominikana pod nazwą [[Haiti (wyspa)|Hispaniola]] weszła w skład [[Hiszpania|hiszpańskiego]] imperium kolonialnego. OdW 1697 roku, obszar dzisiejszej Dominikany stał się odrębną [[Kolonia (geografia polityczna)|kolonią]] hiszpańską pod nazwą Santo Domingo. W tym samym roku zachodnia część wyspy trafiła pod władanie [[Francja|francuskie]]. W latach 1795-1808 cała wyspa znalazła się pod rządami Francji. W 1809 roku rządy nad Santo Domingo przywrócono Hiszpanom. W 1821 roku Dominikana ogłosiła niepodległość, jednak już w 1822 roku została zajęta przez wojska [[Haiti]] (niepodległego państwa powstałego na zachodzie). W 1844 roku proklamowana została niepodległa Republika Dominikany. Po kilku kolejnych próbach aneksji Dominikany przez Haiti, rząd republiki zaproponował Hiszpanii ponowne włączenie w skład imperium. Hiszpanie zaakceptowali ofertę i w 1861 roku Dominikana znów stała się kolonią. W latach 1863-65 trwało antyhiszpańskie powstanie zakończone ponownym ogłoszeniem niepodległości. W kolejnych latach nasilił się chaos i wewnętrzne walki. U progu XX wieku rosło zadłużenie i uzależnienie kraju od obcego, głównie [[Stany Zjednoczone|amerykańskiego]] kapitału. Z powodu niewypłacalności i pod pretekstem konfliktów wewnętrznych w 1916 roku rozpoczęła się trwająca do 1924 roku amerykańska interwencja wojskowa<ref name=PWN>{{cytuj stronę|url=http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Dominikana-Historia;4574001.html|tytuł =Dominikana. Historia|opublikowany=encyklopedia.pwn.pl|język=pl}}</ref>.
 
Po okresie rządów prezydenta [[Horacio Vásquez]]a (1924-30), do władzy doszedł [[Rafael Leónidas Trujillo]]. Rządził on w dyktatorski sposób, utrzymując fasadę demokracji. Reżim opierał się na wojsku i jedynej legalnej partii politycznej, Partii Dominikańskiej. Trujillo odwoływał się do idei ''hispanidad'' (kultywowania tradycji hiszpańskich) i „wybielenia” społeczeństwa dominikańskiego. W 1937 roku armia przeprowadziła [rzeź Haitańczyków|masakrę haitańskich imigrantów ([[rzeź Pietruszki]]). Na okres rządów dyktatora przypadła korzystna koniunktura gospodarcza, która poskutkowała likwidacją zagranicznego zadłużenia (niemniej powszechna była [[korupcja]], a rodzina Trujillo kontrolowała 75% majątku narodowego). W 1960 roku prezydenturę objął [[Joaquín Balaguer]], który złagodził reżim. Do całkowitego upadku dyktatury doszło w 1961 roku po zabójstwie Trujillo<ref name=PWN>{{cytuj stronę|url=http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Dominikana-Historia;4574001.html|tytuł =Dominikana. Historia|opublikowany=encyklopedia.pwn.pl|język=pl}}</ref>.
 
Wybory w 1962 roku wygrał [[Juan Bosch]] z Dominikańskiej Partii Rewolucyjnej (PRD). Uchwalił on nową demokratyczną konstytucję, ale już w 1963 roku został obalony w wojskowym [[zamach stanu|zamachu stanu]]. Władzę do 1965 roku sprawowała junta. W tym samym roku grupa młodych oficerów armii - zwolenników Boscha, podjęła zbrojną próbę przejęcia władzy (tzw. ruch konstytucjonalistyczny). Podczas walk stronę rządową wsparły interwencyjne oddziały USA. Po ich wycofaniu w 1966 roku do władzy powrócił Balaguer. W 1978 roku wybory wygrał [[Antonio Guzmán Fernández]] z PRD. W 1982 roku prezydentem został partyjny kolega Fernándeza, [[Salvador Jorge Blanco]]. Rządy Blanco zdominowały trudności ekonomiczne, wdrażanie dyskusyjnego programu [[liberalizm|liberalnych]] reform i konflikty wewnątrz rządzącej partii. W 1986 roku na urząd powrócił Balaguer, który wygrał wybory jako kandydat Chrześcijańsko-Społecznej Partii Reformistycznej. Zyskał on reelekcję w 1990 i 1994<ref name=PWN>{{cytuj stronę|url=http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Dominikana-Historia;4574001.html|tytuł =Dominikana. Historia|opublikowany=encyklopedia.pwn.pl|język=pl}}</ref>.
 
W 1996 roku władzę objął [[Leonel Fernández]] z Partii Wyzwolenia Dominikany (PLD). Dzięki aktywnej polityce międzynarodowej Fernández zdobył uznanie za granicą, jednak jego popularność w kraju topniała. W 2000 roku w wyborach prezydenckich zwyciężył [[Hipólito Mejía]] z PRD. W 2004 roku na stanowisko powrócił Leonel Fernández i rządził do 2012 roku, kiedy zastąpił go [[Danilo Medina]]<ref name=PWN>{{cytuj stronę|url=http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Dominikana-Historia;4574001.html|tytuł =Dominikana. Historia|opublikowany=encyklopedia.pwn.pl|język=pl}}</ref>.
 
== Demografia ==
* [[kościół łaciński|katolicyzm]] – 68,9%
* [[protestantyzm]] – 18,2%:
** [[Kościół Adwentystów Dnia Siódmego]] – 223 000 wiernych,
** [[Kościół Boży]] (Cleveland) – 162 500 wiernych,
** [[Kościół Bożych Proroctw]] – 94 380 wiernych,
** [[Zbory Boże]] – 74 000 wiernych,
** Kościół Obrońców Wiary Chrześcijańskiej – 24 920 wiernych,
** [[Kościół Nazarejczyka|Kościół Nazareński]] – 24 753 wiernych,
** Wolny Kościół Metodystyczny – 20 500 wiernych,
* brak religii – 10,6%
* [[mormonizm|mormoni]] – 1,3%
* tradycyjne [[religia plemienna|religie plemienne]] – 0,9%
* [[Świadkowieświadkowie Jehowy]] – 0,37%
Źródło: Prolades, 2010<ref>{{Cytuj stronę | tytuł = Conela: Resumen estadistico de la iglesia latina global | url = http://www.prolades.com/conela/domrep-stats-2010-CONELA.pdf | rok = 2011 | opublikowany = Prolades.com}}</ref>; Pew Forum, 2010<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|tytuł=Religious Composition by Country, in Percentages|data=|opublikowany=The Pew Research Center|data dostępu=2014-05-26}}</ref>; Operation World, 2010<ref>{{Cytuj stronę | tytuł = Dominican Republic | url = https://books.google.pl/books?id=6EOsBQAAQBAJ&lpg=PR28&dq=Operation%20World%202010%20book&hl=pl&pg=PR28#v=onepage&q=Operation%20World%202010%20book&f=false | rok = 2010 | opublikowany = Operation World}}</ref>; LDS, 2012<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.mormonnewsroom.org/facts-and-statistics/country/dominican-republic/|tytuł=Facts and Statistics|data=|opublikowany=An Official WEBSITE of The Church of JESUS CHRIST of LATTER-DAY SAINTS|data dostępu=2014-05-26}}</ref>; [[Rocznik Świadków Jehowy]], 2017<ref>{{cytuj książkę | tytuł = Rocznik Świadków Jehowy 2017 | wydawca = Towarzystwo Strażnica | rok = 2016 | strony = 178–187 | url = https://www.jw.org/pl/publikacje/ksi%C4%85%C5%BCki/rocznik-2017/sprawozdanie-z-dzialalnosci-2016/}}</ref>.
 
[[Plik:Las Terrenas Beach, Dominican Republic.jpg|center|800px|thumb|<center>Plaża w ''Las Terrenas''</center>]]
 
Główne produkty [[przemysł]]uprzemysłu rolno-spożywczego to [[cukier spożywczy|cukier]], [[Tytoń (produkt)|tytoń]] oraz [[kawa]], które są obok złota i innych metali, cennym towarem eksportowym.
 
Bardzo dużą rolę odgrywa przynosząca znaczne dochody [[turystyka]]. Dominikana posiada najlepiej rozwiniętą na Karaibach infrastrukturę pod kątem turystów. Dwoma najbardziej znanymi regionami wypoczynkowymi są [[Punta Cana]] i [[Puerto Plata (miasto)|Puerto Plata]]. W obydwu dominują wielkie kompleksy [[hotel]]owehotelowe międzynarodowych sieci, usytuowane bezpośrednio przy plażach uważanych za jedne z najpiękniejszych na [[Karaiby|Karaibach]].
 
{{mapa lokalizacyjna
 
== Przypisy ==
{{Przypisy}}
 
== Linki zewnętrzne ==
{{commonscat|Dominican Republic}}
{{wikisłownik|Dominikana}}
{{Przypisy}}
* [http://www.presidencia.gob.do Strona Prezydenta Dominikany]
 
{{Państwa Ameryki Północnej}}
25 535

edycji