Dominikana: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 5 bajtów ,  1 rok temu
m
drobne techniczne, drobne redakcyjne
m (drobne redakcyjne, drobne merytoryczne)
m (drobne techniczne, drobne redakcyjne)
Prekolumbijskimi mieszkańcami kraju byli [[Karaibowie]] i [[Tainowie]]. W 1492 obszar został odkryty dla Europy przez [[Krzysztof Kolumb|Krzysztofa Kolumba]]. Dominikana pod nazwą [[Haiti (wyspa)|Hispaniola]] weszła w skład [[Hiszpania|hiszpańskiego]] imperium kolonialnego. W 1697 obszar dzisiejszej Dominikany stał się odrębną [[Kolonia (geografia polityczna)|kolonią]] hiszpańską pod nazwą Santo Domingo. W tym samym roku zachodnia część wyspy trafiła pod władanie francuskie. W latach 1795-1808 cała wyspa znalazła się pod rządami Francji. W 1809 rządy nad Santo Domingo przywrócono Hiszpanom. W 1821 Dominikana ogłosiła niepodległość, jednak już w 1822 została zajęta przez wojska [[Haiti]] (niepodległego państwa powstałego na zachodzie). W 1844 proklamowana została niepodległa Republika Dominikany. Po kilku kolejnych próbach aneksji Dominikany przez Haiti rząd republiki zaproponował Hiszpanii ponowne włączenie w skład imperium. Hiszpanie zaakceptowali ofertę i w 1861 Dominikana znów stała się kolonią. W latach 1863-65 trwało antyhiszpańskie powstanie zakończone ponownym ogłoszeniem niepodległości. W kolejnych latach nasilił się chaos i wewnętrzne walki. U progu XX wieku rosło zadłużenie i uzależnienie kraju od obcego, głównie amerykańskiego kapitału. Z powodu niewypłacalności i pod pretekstem konfliktów wewnętrznych w 1916 rozpoczęła się trwająca do 1924 amerykańska interwencja wojskowa<ref name=PWN>{{cytuj stronę|url=http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Dominikana-Historia;4574001.html|tytuł =Dominikana. Historia|opublikowany=encyklopedia.pwn.pl}}</ref>.
 
Po okresie rządów prezydenta [[Horacio Vásquez]]a (1924-30), do władzy doszedł [[Rafael Leónidas Trujillo]]. Rządził on w dyktatorski sposób, utrzymując fasadę demokracji. Reżim opierał się na wojsku i jedynej legalnej partii politycznej, Partii Dominikańskiej. Trujillo odwoływał się do idei ''hispanidad'' (kultywowania tradycji hiszpańskich) i „wybielenia” społeczeństwa dominikańskiego. W 1937 armia przeprowadziła [[rzeź Haitańczyków|masakrę haitańskich imigrantów]]. Na okres rządów dyktatora przypadła korzystna koniunktura gospodarcza, która poskutkowała likwidacją zagranicznego zadłużenia (niemniej powszechna była korupcja, a rodzina Trujillo kontrolowała 75% majątku narodowego). W 1960 prezydenturę objął [[Joaquín Balaguer]], który złagodził reżim. Do całkowitego upadku dyktatury doszło w 1961 po zabójstwie Trujillo<ref name=PWN>{{cytuj stronę|url=http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Dominikana-Historia;4574001.html|tytuł =Dominikana. Historia|opublikowany=encyklopedia.pwn.pl}}</ref>.
 
Wybory w 1962 wygrał [[Juan Bosch]] z Dominikańskiej Partii Rewolucyjnej (PRD). Uchwalił on nową demokratyczną konstytucję, ale już w 1963 został obalony w wojskowym [[zamach stanu|zamachu stanu]]. Władzę do 1965 sprawowała junta. W tym samym roku grupa młodych oficerów armii – zwolenników Boscha – podjęła zbrojną próbę przejęcia władzy (tzw. ruch konstytucjonalistyczny). Podczas walk stronę rządową wsparły interwencyjne oddziały USA. Po ich wycofaniu w 1966 do władzy powrócił Balaguer. W 1978 wybory wygrał [[Antonio Guzmán Fernández]] z PRD. W 1982 prezydentem został partyjny kolega Fernándeza, [[Salvador Jorge Blanco]]. Rządy Blanco zdominowały trudności ekonomiczne, wdrażanie dyskusyjnego programu [[liberalizm|liberalnych]] reform i konflikty wewnątrz rządzącej partii. W 1986 na urząd powrócił Balaguer, który wygrał wybory jako kandydat Chrześcijańsko-Społecznej Partii Reformistycznej. Zyskał on reelekcję w 1990 i 1994<ref name=PWN>{{cytuj stronę|url=http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Dominikana-Historia;4574001.html|tytuł =Dominikana. Historia|opublikowany=encyklopedia.pwn.pl}}</ref>.
73% Dominikańczyków to ludzie mieszanego pochodzenia rasowego, biali stanowią 16% mieszkańców a czarni 11%<ref>{{cytuj stronę|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dr.html|tytuł=The World Factbook|data=|opublikowany=cia.gov}}</ref>.
 
Znaczna część ludności Republiki Dominikańskiej zamieszkuje stolicę kraju, [[Santo Domingo]]. Drugim pod względem ludności miastem jest [[Santiago de los Caballeros]].
 
== Podział administracyjny ==
{{osobny artykuł|Podział administracyjny Dominikany}}
Dominikana podzielona jest na 31 prowincji ioraz obszar wydzielony stolicy – [[(Distrito Nacional]]).
 
== Język ==
25 535

edycji