Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 2055 bajtów ,  1 rok temu
ilustracja, akt., źródła/przypisy
{{Inne znaczenia|baletu|[[Jezioro Łabędzie|jeziora o tej nazwie]]}}
[[PlikFile:Swan Lake at the AlexandrinskyMariinsky Theatre (17839057133).jpg|mały|400x400pxthumb|''Jezioro łabędzie'', Teatr AleksandryjskiMaryjski w Sankt Petersburgu|alt=|650x650px]]
'''Jezioro łabędzie''' ([[język rosyjski|ros.]] ''Лебединое oзеро'') – [[balet]] klasyczny w czterech aktach.
* [[choreografia]]: [[Marius Petipa]] i Lew Iwanow
* [[scenografia]]: Iwan Andriejew, Michaił Boczarow i Heinrich Levgot
 
Prapremiera ''Jeziora łabędziego'' miała miejsce w [[Teatr Bolszoj|Teatrze Bolszoj]] w [[Moskwa|Moskwie]] 4 marca [20 lutego st.st] 1877. Polska premiera odbyła się 30 grudnia 1900 w [[Teatr Wielki w Warszawie|Teatrze Wielkim]] w [[Warszawa|Warszawie]].
 
Polska premiera odbyła się 30 grudnia 1900 w [[Teatr Wielki w Warszawie|Teatrze Wielkim]] w [[Warszawa|Warszawie]].
 
== Postacie ==
Fragmenty ''Jeziora łabędziego'' można usłyszeć w filmach ''[[Jak być kochaną]]'', ''[[Billy Elliot]]'', ''[[Princess Tutu]]'', ''[[Czacha dymi]]'', ''[[Ludzie Boga]]'', ''[[Scoop – Gorący temat]]'', ''[[Pożegnalny walc]]'', ''[[Nigdy nie mów żegnaj]]'', ''[[Anna Karenina (film 1997)|Anna Karenina]]'' oraz w filmach z serii ''[[Harry Potter (seria powieści)|Harry Potter]]''. Elektroniczną wersję fragmentu ''Jeziora łabędziego'' wykorzystano w serii gier logicznych [[Lemmings]]. Fragment ''Jeziora łabędziego'' można też usłyszeć na końcu piosenki ''Depuis Le Dèbut'' z płyty Love Lust Faith + Dreams zespołu Thirty Seconds To Mars.
 
Emisja sztukitego przedstawienia w radzieckiej telewizji państwowej wczesnym rankiem 19 sierpnia 1991 r. poprzedziła komunikat o wprowadzeniu w [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] stanu wyjątkowego i przejęcia władzy w państwie przez samozwańczy komitet ([[Pucz moskiewski|Pucz Janajewa]]). EmisjePodobne tegoemisje baletu towarzyszyły już wcześniej zmianie władzy w ZSRR<ref>[http://www.themoscowtimes.com/news/article/ukrainian-ballerinas-turn-swan-lake-into-subversive-anti-putin-performance/499300.html Ukrainian Ballerinas Turn Swan Lake into Subversive Anti-Putin Performance], The Moscow Times, 1 maja 2014</ref>.
 
''Jezioro łabędzie'' jest jednym z motywów fabuły filmu [[Darren Aronofsky|Darrena Aronofsky’ego]] ''[[Czarny łabędź (film 2010)|Czarny łabędź]]''. W 1994 na podstawie baletu powstał amerykański film animowany ''[[Księżniczka łabędzi]]'' (''The Swan Princess''). Muzyka z ''Jeziora łabędziego'' jest także często wykorzystywana jako tło podczas występów w dyscyplinach artystycznych, takich jak na przykład [[łyżwiarstwo figurowe]], czy [[gimnastyka artystyczna]].{{commonscat|Swan Lake}}
== Inne wersje baletu ==
 
Było też kilka udanych wersji ''Jeziora łabędziego'' odchodzących od akademickiego schematu dramaturgicznego i choreograficznego tego baletu. Wystarczy przypomnieć niezwykłą hamburską interpretację Johna Neumeiera (1976), który przedstawił i udramatyzował pogłębiającą się depresję psychiczną króla [[Ludwik II Wittelsbach|Ludwika Bawarski]]<nowiki/>ego i jego zmagania z aniołem śmierci. Znamy także szwedzką wersję Matsa Eka (1987), którego zainteresowały edypalne relacje syna z matką oraz genderowskie przedstawienie Matthew Bourne'a (1995), gdzie odrzucony przez nieczułą matkę, współczesny książę rozpaczliwie poszukuje własnej tożsamości emocjonalnej w świecie męskich łabędzi.<ref>Paweł Chynowski, ''Balet dla Krzesińskiej'' [w] ''Jezioro łabędzie'' (program przedstawienia), opracowanie Maciej Krawiec. Warszawa: Teatr Wielki – Opera Narodowa, 2017, s. 16-17. ​ISBN 978-83-65844-03-3</ref>
 
W Polsce nową interpretację treściową i choreograficzną zaproponowali w Teatrze Wielkim - Operze Narodowej librecista [[Paweł Chynowski]] i choreograf [[Krzysztof Pastor]] (2017) w inscenizacji i wykonaniu [[Polski Balet Narodowy|Polskiego Baletu Narodowego]]. Akcja ich ''[[Jezioro łabędzie Krzysztofa Pastora|Jeziora łabędzie]]<nowiki/>go'' rozgrywa się w Rosji lat 1882-1896 i przedstawia historię rozterek miłosnych następcy rosyjskiego tronu, carewicza Nikiego (późniejszego [[Mikołaj II Romanow|Mikołaja II Romanowa]]), zakochanego w tamtych latach jednocześnie w heskiej księżniczce Alix (jego późniejszej żonie [[Aleksandra Romanowa (1872–1918)|Aleksandrze Romanowej]]) i w polskiej balerinie cesarskiego baletu petersburskiego [[Matylda Krzesińska|Matyldzie Krzesińskiej]]. Twórcom tego przedstawienia udało się przy tym pogodzić nową opowieść oraz nowa choreografię większości baletu z najcenniejszymi fragmentami tradycyjnej choreografii Lwa Iwanowa i [[Marius Petipa|Mariusa Petipy]].
 
''Jezioro łabędzie'' jest jednym z motywów fabuły filmu [[Darren Aronofsky|Darrena Aronofsky’ego]] ''[[Czarny łabędź (film 2010)|Czarny łabędź]]''. W 1994 na podstawie baletu powstał amerykański film animowany ''[[Księżniczka łabędzi]]'' (''The Swan Princess'').
 
Muzyka z ''Jeziora łabędziego'' jest często wykorzystywana jako tło podczas występów w dyscyplinach artystycznych, takich jak na przykład [[łyżwiarstwo figurowe]], czy [[gimnastyka artystyczna]].
{{commonscat|Swan Lake}}
== Przypisy ==
{{Przypisy}}