Ideologia: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 35 bajtów ,  2 lata temu
m
m (→‎Bibliografia: Kontrola autorytatywna, WP:SK)
m (WP:SK+Bn)
{{Dopracować|źródła=2013-08}}
'''Ideologia''' jest to powstała na bazie danej [[kultura|kultury]] wspólnota [[światopogląd]]ów, u podstaw której tkwi świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego lub grupowego albo narodowego.
 
Mianem ideologii określa się każdy zbiór uporządkowanych poglądów – religijnych, politycznych, prawnych, przyrodniczych, artystycznych, filozoficznych – służących ludziom o tożsamych poglądach do objaśniania otaczającego ich świata. Społeczną funkcją ideologii jest artykulacja celów aktywności i dopuszczalnych sposobów ich osiągania oraz motywacja ich zasadności względami uznawanymi za wyższe niż jednostkowy interes (wizja rzeczywistości + system wartości + dyrektywy praktycznego działania<ref>{{cytuj książkę |nazwisko= |imię= |autor link= |tytuł= Nauka o polityce| rozdział= Pojęcie ideologii i jej funkcje| nazwisko r= | imię r= | autor r link= |wydawca= PWN|miejsce= Warszawa |rok= 1984|strony= |isbn= 8301058080}}</ref>). Zapotrzebowanie na ideologie wynika z właściwego ludziom poszukiwania odpowiedzi na pytania o sens i sposób istnienia{{fakt|data=2014-01}}.
 
== Dzieje pojęcia ==
Pojęcie '''ideologii''' wprowadzone zostało przez [[Antoine Louis Claude Destutt de Tracy|Destutta de Tracy'egoTracy’ego]] w 1796 dla oznaczenia jednego z kierunków myśli filozoficznej związanej z programem ''science of ideas'' wywodzącym się od angielskiego empirysty [[John Locke|Johna Locke’a]].
 
: Początkowo zatem znaczyła tyle co nauka o [[idea]]ch, nie odbiegając od swego etymologicznego znaczenia.
Współczesne znaczenie tego terminu odbiega od tego jakie nadał mu de Tracy, korzeniami swymi sięgając do rozprawy [[Karol Marks|K. Marksa]] i [[Fryderyk Engels|F. Engelsa]] ''Ideologia niemiecka'' (napisanej w latach 1845-48), oraz do rozprawy ''Ideologia i utopia'' [[Karl Mannheim|Karla Mannheima]] (1929).
 
Współczesne znaczenie tego terminu odbiega od tego jakie nadał mu de Tracy, korzeniami swymi sięgając do rozprawy [[KarolKarl MarksMarx|K. Marksa]] i [[FryderykFriedrich Engels|F. Engelsa]] ''Ideologia niemiecka'' (napisanej w latach 1845-481845–1848), oraz do rozprawy ''Ideologia i utopia'' [[Karl Mannheim|Karla Mannheima]] (1929).
 
Marks i Engels utożsamiają w swojej rozprawie pojęcie ideologii z pojęciem filozofii, jednocześnie utrzymując pogląd, że wszelka myśl stanowi odbicie warunków materialnych. Filozofia staje się wtedy pojęciowym ujęciem określonej rzeczywistości materialnej, w której istnieje człowiek. Przy takim ujęciu filozofii, formy ludzkiej świadomości stanowią odbicie procesów materialnych. Zaś sama filozofia jako jedna z form ludzkiej świadomości (świadomości społecznej) staje się pojęciowym wyrazem interesów, które zgodnie z przyjętą przez nich stratyfikacją społeczną mają charakter klasowy{{fakt|data=2014-01}}.
 
: W takim ujęciu filozofia staje się świadomością partykularną wyrażającą interes określonej klasy społecznej, z reguły tej, która dominuje w określonym układzie społecznym i dąży do narzucenia – odpowiadających jej form świadomości – pozostałym klasom społecznym. Ideologia zatem w swoim uzasadnieniu odwołuje się nie do kategorii prawdy, lecz do kategorii interesu .
 
== Znaczenie współczesne ==
Ideologia zaś oceniana bywa przez perspektywę wykazania wyższości czy też pierwszeństwa proponowanych w jej ramach rozwiązań. Prawdy teoretyczne czerpane z filozofii czy innych dyscyplin poznania teoretycznego, jak również wszystkie inne tezy, którymi się ideologia posługuje mają jedynie służyć za uzasadnienie celów wyznaczanych przez określone interesy.
 
Innymi słowy mówiąc "wszelka„wszelka wiedza jaką posługuje się ideologia pojmowana jest instrumentalnie"instrumentalnie”, ze względu na jej użyteczność celem uzasadnienia określonej tezy czy poglądu, który to z kolei wyrażać ma określony interes.
 
== Ideologia polityczna ==
[[Mariusz Gulczyński]], w swoim dziele ''Nauka o polityce'', definiuje ideologię polityczną jako zespół [[pogląd]]ów artykułujących generalne cele [[działalność polityczna|działalności politycznej]] i dopuszczalne metody ich osiągania. Nadrzędną funkcją ideologii politycznej jest definiowanie celów i środków uzgadniania zachowań współzależnych [[grupa społeczna|grup społecznych]] o sprzecznych [[interes]]ach w sposób rokujący ochronę i zwiększanie szans przeżycia i osiągania satysfakcji z życia jej [[adresat]]ów. Ideologiczne samookreślanie ruchów i [[instytucja polityczna|instytucji politycznych]] - partii, rządów, międzynarodowych organizacji i sojuszów - dokonuje się przez definiowanie jakie interesy społeczne uznawane są za priorytetowe oraz jakie sposoby ich osiągania za dopuszczalne. Siła wpływów ideologii politycznych jest uwarunkowana ich zgodnością z [[interes społeczeństwa|interesami społecznymi]]. Rzeczywistej praprzyczyny wszelkich działań politycznych należy poszukiwać przede wszystkim w interesach [[siła społeczna|sił społecznych]], a w ideologiach tylko o tyle, o ile je adekwatnie artykułują. Wzmacnianiu siły wpływów ideologii politycznych służy powoływanie się na uznawane powszechniej doktryny naukowe i religijne.
 
M. Gulczyński, rozróżnia ideologie postępowe i wsteczne, [[prawica|prawicowe]] takie jak [[nacjonalizm]], [[liberalizm]] lub [[konserwatyzm]] i [[lewica|lewicowe]] takie jak [[komunizm]], [[socjalizm]] lub [[socjaldemokracja]].
[[Mariusz Gulczyński]], w swoim dziele ''Nauka o polityce'', definiuje ideologię polityczną jako zespół [[pogląd]]ów artykułujących generalne cele [[działalność polityczna|działalności politycznej]] i dopuszczalne metody ich osiągania. Nadrzędną funkcją ideologii politycznej jest definiowanie celów i środków uzgadniania zachowań współzależnych [[grupa społeczna|grup społecznych]] o sprzecznych [[interes]]ach w sposób rokujący ochronę i zwiększanie szans przeżycia i osiągania satysfakcji z życia jej [[adresat]]ów. Ideologiczne samookreślanie ruchów i [[instytucja polityczna|instytucji politycznych]] - partii, rządów, międzynarodowych organizacji i sojuszów - dokonuje się przez definiowanie jakie interesy społeczne uznawane są za priorytetowe oraz jakie sposoby ich osiągania za dopuszczalne. Siła wpływów ideologii politycznych jest uwarunkowana ich zgodnością z [[interes społeczeństwa|interesami społecznymi]]. Rzeczywistej praprzyczyny wszelkich działań politycznych należy poszukiwać przede wszystkim w interesach [[siła społeczna|sił społecznych]], a w ideologiach tylko o tyle, o ile je adekwatnie artykułują. Wzmacnianiu siły wpływów ideologii politycznych służy powoływanie się na uznawane powszechniej doktryny naukowe i religijne.
 
M. Gulczyński, rozróżnia ideologie postępowe i wsteczne, [[prawica|prawicowe]] takie jak [[nacjonalizm]], [[liberalizm]] lub [[konserwatyzm]] i [[lewica|lewicowe]] takie jak [[komunizm]], [[socjalizm]] lub [[socjaldemokracja]].
[[Mechanicyzm]].*
 
 
== Bibliografia ==
* [[Mariusz Gulczyński]]: ''Nauka o polityce'', Warszawa 2007.
 
{{Kontrola autorytatywna}}