Otwórz menu główne

Zmiany

Usunięte 13 bajtów ,  1 rok temu
m
 
* '''Statut z 1870 (1875)''' – [[Boćki]] ('''ʘ'''), [[Choroszcz]] ('''ʘ'''), [[Gródek (powiat białostocki)|Gródek]], [[Jałówka (gmina Michałowo)|Jałówka]], [[Jasionówka (powiat moniecki)|Jasionówka]], [[Krynki]] ('''ʘ''', w 1920), [[Michałowo]], [[Milejczyce]], [[Narewka]], [[Niemirów (województwo podlaskie)|Niemirów]], [[Orla (województwo podlaskie)|Orla]] ('''ʘ''', chwilowo), [[Supraśl]] ('''ʘ''') i [[Zabłudów]] ('''ʘ'''); <small>([[Trzcianne]] już przed 1800 a [[Sidra]] przed 1857<ref name=najgrakowski />)</small>
* '''Statut z 1892''' – [[Brańsk]], [[Ciechanowiec]] ('''ʘ'''), [[Dąbrowa Białostocka|Dąbrowa]] ('''ʘ'''), [[Drohiczyn (województwo podlaskiePolska)|Drohiczyn]] ('''ʘ'''), [[Janów (województwo podlaskie)|Janów]], [[Kleszczele]] ('''ʘ'''), [[Knyszyn]] ('''ʘ'''), [[Korycin]], [[Kuźnica (województwo podlaskie)|Kuźnica]], [[Mielnik (województwo podlaskie)|Mielnik]] ('''ʘ'''), [[Narew (województwo podlaskie)|Narew]] ('''ʘ'''), [[Nowy Dwór (powiat sokólski)|Nowy Dwór]] '''ʘ''', [[Siemiatycze]] ('''ʘ'''), [[Suchowola]] ('''ʘ'''), [[Suraż]] ('''ʘ''') i [[Wasilków]] ('''ʘ''')
 
Miasteczka, mimo że wchodziły administracyjnie w skład gmin zbiorowych, posiadały jednak pewną odrębność, np. posiadanie organ samorządowych w postaci starosty mieszczańskiego. Na ogół miasteczka zaliczano do miejscowości o charakterze miejskim, orócz tych najmniejszych, które traktowano jako jednostki wiejskie<ref name=najgrakowski>Najgrakowski, M. (2009). ''Miasta Polski do początku XXI wieku. Podstawowe informacje o datach założenia i likwidacji.'' Warszawa: PAN IGiPZ.</ref>.
 
* Rozporządzeniem z 27 czerwca 1919 ''tymczasową'' ustawę miejską rozciągnięto na 17 głównych miejscowości na zajętym przez wojska polskie terytorium: [[Brześć|Brześć Litewski]], [[Druskieniki]], [[Kobryń]], [[Kowel]], [[Lida|Lidę]], [[Łuck]], [[Nowa Wilejka|Nowo-Wilejkę]], [[Nowogródek]], [[Oszmiana|Oszmianę]], [[Pińsk]], [[Prużana|Prużanę]], [[Słonim]], [[Święciany]], [[Troki]], [[Wilno]], [[Włodzimierz Wołyński|Włodzimierz]] i [[Wołkowysk]]<ref>Dziennik Urzędowy Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich z dnia 27 czerwca 1919, Nr 7, poz. 46.</ref>, w tym dwie nieliczące 2000&nbsp;mieszkańców (Troki – 1886 i Druskieniki – 989). Tymczasową ustawę miejską zastąpiono nową, ''definitywną'', ustawą miejską z 14 sierpnia 1919; objęła one te same 17 miast, ponadto [[Grodno]] i [[Łuniniec]] (razem 19 miast);
* Rozporządzeniami z 29 sierpnia 1919<ref>Dziennik Urzędowy Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich z dnia 29 sierpnia 1919, Nr 15, poz. 124.</ref> i 12 września 1919<ref>Dziennik Urzędowy Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich z dnia 12 września 1919, Nr 19, poz. 176.</ref> tymczasową ustawę miejską rozciągnięto na 10 miejscowości [[Okręg miński (ZCZW)|okręgu mińskiego]], z których tylko trzy ([[Baranowicze]], [[Dokszyce]] i [[Nieśwież]]) pozostały w Polsce, a pozostałe siedem ([[Bobrujsk]], [[Borysów (miasto)|Borysów]], [[Hłusk]], [[Czerwień (Białoruś)|Ihumeń]], [[Mińsk]], [[Słuck]] i [[Uzda (miasto)|Uzda]]) odpadły w 1920 do [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]];
* Rozporządzeniem z 7 stycznia 1920<ref>Dziennik Urzędowy Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich z dnia 7 stycznia 1920, Nr 2, poz. 20.</ref> ''definitywną'' ustawą miejską objęto „tymczasowo miejskie” Baranowicze, Ihumeń i Mińsk, ponadto – po raz pierwszy – [[Krynki]], [[Raków (Białoruś)|Raków]] i [[Nowe Święciany]], a także, odłączone nieco później do ZSRR, [[Dzierżyńsk (Białoruś)|Kojdanów]] i [[Kopyl]];
* Indywidualnymi rozporządzeniami ''definitywną'' ustawę miejską rozciągnięto też na: [[Kleck]] i „tymczasowo miejską” [[Nieśwież]] (22 stycznia 1920<ref>Dziennik Urzędowy Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich z dnia 22 stycznia 1920, Nr 7, poz. 109.</ref>), [[Stolin]] (28 kwietnia 1920<ref>Dziennik Urzędowy Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich z dnia 28 kwietnia 1920, Nr 44, poz. 1180.</ref>), [[Wilejka (miasto)|Wilejkę]] (29 kwietnia 1920<ref>Dziennik Urzędowy Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich z dnia 29 kwietnia 1920, Nr 42, poz. 1063.</ref>), [[Różana (obwód brzeski)|Różanę]] (30 kwietnia 1920<ref>Dziennik Urzędowy Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich z dnia 30 kwietnia 1920, Nr 45, poz. 1239.</ref>), [[Zdzięcioł]] (26 maja 1920<ref>Dziennik Urzędowy Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich z dnia 26 maja 1920, Nr 47, poz. 1290.</ref>), [[Kamieniec Podolski]] (22 czerwca 1920<ref>Dziennik Urzędowy Zarządu Cywilnego Ziem Wołynia i Frontu Podolskiego z dnia 22 czerwca 1920, Nr 15, poz. 199.</ref>; odpadł do ZSRR) i [[Kostopol]] (12 września 1922<ref>Dziennik Ustaw RP z dnia 12 września 1922, Nr 82, poz. 733; rozporządzenie ustanawiające miasto weszło w życie 28 września 1922 z mocą obowiązującą od 1 stycznia 1923.</ref>; dotychczas jako miasteczko w [[gmina Kostopol|gminie Kostopol]])
** <small>na terenach administrowanych przez ZCZW, do grupy tej kwalifikowały także [[Petryków]] (5453) i [[Turów (Białoruś)|Turów]] (4756), które w 1920 przypadły Związkowi Radzieckiemu; nie wiadomo czy ustrój miejski został zaimplementowany<ref name=zczw /></small>
* Za '''miasteczka''' uznano wszelkie miejscowości o charakterze miasteczkowym z liczbą mieszkańców '''od 2000 do 4000&nbsp;mieszkańców'''. Miasteczka tworzą oddzielne [[gmina miejska|gminy miejskie]] i otrzymują miasteczkową ustawę samorządową
** w myśl prawa tego za miasteczka sensu stricto uznano 17 miejscowości (w nawiasach liczba mieszkańców)<ref name=charakter />: [[Bereza (miasto)|Berezę Kartuską]] (3526), [[Bereźne]] (2494), [[Dąbrowica (miasto)|Dąbrowicę]] (2694), [[Horodno]] (2597; status odebrany w 1927), [[Indura|Indurę]] (2323), [[Kamieniec (Białoruś)|Kamieniec Litewski]] (2348), [[Kosów (Białoruś)|Kossów]] (2433), [[Luboml]] (3328), [[Radoszkowicze]] (2459), [[Ratno (Ukraina)|Ratno]] (2410), [[Rożyszcze]], (3263), [[Skidel]] (2907), [[Stołpce]] (2956; status zniesiony i reaktywowany w 1926), [[Szereszów]] (3310; status odebrany w 1934), [[Świsłocz (obwódrejon grodzieńskiświsłocki)|Świsłocz]] (2935), [[Uściług]] (3728) i [[Wysokie (Białoruś)|Wysokie Litewskie]] (2100)
** <small>na terenach administrowanych przez ZCZW, do grupy tej kwalifikowały także [[Berezyna (miasto)|Berezyna]] (2589), [[Kapatkiewiczy|Kopatkiewicze]] (2007), [[Lubań (obwód miński)|Lubań]] (2211), [[Łohojsk]] (1972), [[Osipowicze]] (3685), [[Puchowicze]] (2434), [[Siemieżewo]] (2439), [[Skryhałów]] (2059), [[Śmiłowicze|Smiłowicze]] (3009), [[Smolewicze]] (3846) i [[Starobin]] (2455), które w 1920 odpadły do Rosji, oraz [[Niemież]] (2941), która w 1920 odpadła do Litwy Kowieńskiej; nie wiadomo czy ustrój miejski został zaimplementowany<ref name=zczw /></small>
* Wszelkie inne miejscowości, to jest miejscowości '''poniżej 2000&nbsp;mieszkańców''' (łącznie z dawnymi statutowymi miastami i miasteczkami), o ile nie rozciągnięto na nie specjalnych rozporządzeń (patrz wyżej) zostają włączone do [[gmina wiejska|gmin wiejskich]]: W myśl prawa tego dotychczasowy status miasteczek utraciły:
** w woj. białostockim (''27 miasteczek'')<ref>Według Skorowidza miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom V – Województwo Białostockie'', Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924.</ref>:<br />[[Brzostowica Wielka]], [[Gródek (powiat białostocki)|Gródek]], [[Izabelin (Białoruśobwód grodzieński)|Izabelin]], [[Jałówka (gmina Michałowo)|Jałówka]], [[Janów (województwo podlaskie)|Janów]], [[Jeziory (obwód grodzieński)|Jeziory]], [[Kamionka (rejon szczuczyński)|Kamionka]], [[Korycin]], [[Kuźnica (województwo podlaskie)|Kuźnica]], [[Łopienica Mała]], [[Łunna]], [[Łysków (obwód brzeski)|Łysków]], [[Michałowo]], [[Milejczyce]], [[Mosty (miasto)|Mosty]], [[Mścibów]], [[Narewka|Narewka Mała]], [[Niemirów (województwo podlaskie)|Niemirów]], [[Nowy Dwór (rejon świsłocki)|Nowy Dwór]], [[Orla (województwo podlaskie)|Orla]] (krótkotrwały status ''miasta'' zniesiony 27 października 1919), [[Piaski (rejon mostowski)|Piaski]], [[Porozów]], [[Porzecze (rejon grodzieński)|Porzecze]], [[Roś (Białoruś)|Roś]], [[Sidra]], [[Trzcianne]] i [[Wołpa]]
** w woj. nowogródzkim (''66 miasteczek'')<ref>Według Skorowidza miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom VII, Część I – Województwo Nowogródzkie'', Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923.</ref>:<br />[[Bielica (Białoruś)|Bielica]], [[Bieniakonie]], [[Byteń]], [[Cyryn (Białoruś)|Cyryn]], [[Delatycze]], [[Dereczyn]], [[Derewno|Derewna]], [[Dokudowo]], [[Dworzec (Białoruś)|Dworzec]], [[Dziembrów]], [[Gieranony]], [[Hermaniszki]], [[Hołynka (rejon klecki)|Hołynka]], [[Horodyszcze (rejon baranowicki)|Horodyszcze]], [[Horodziej]], [[Howiezna]], [[Iszkołdź]], [[Jeremicze]], [[Jeziornica|Jeziernica]], [[Juraciszki]], [[Kamień (rejon wołożyński)|Kamień]], [[Korelicze]], [[Kozłowszczyzna]], [[Kroszyn]], [[Lipniszki (rejon iwiejski)|Lipniszki]], [[Lubcz (osiedle typu miejskiego)|Lubcz]], [[Mikołajów (Białoruś)|Mikołajów]], [[Mołczadź (wieś)|Mołczadź]], [[Nacza (obwód grodzieński)|Nacza]], [[Naliboki (obwód miński)|Naliboki]], [[Niedźwiedzice (Białoruś)|Niedźwiedzica]], [[Niehniewicze]], [[Nowa Mysz]], [[Nowojelnia]], [[Nowy Dwór (rejon szczuczyński)|Nowy Dwór]], [[Orla (obwód grodzieński)|Orla]], [[Ostryna]], [[Połoneczka]], [[Połonka (obwód brzeski)|Połonka]], [[Raduń (Białoruś)|Raduń]], [[Różanka (Białoruś)|Różanka]], [[Rubieżewicze]], [[Siniawka]], [[Snów]], [[Sobakińce]], [[Stołowicze]], [[Sobotniki|Subotniki]], [[Surwiliszki (obwód grodzieński)|Surwiliszki]], [[Swojatycze]], [[Szczuczyn (Białoruś)|Szczuczyn]] (siedziba powiatu), [[Świerżeń Nowy]], [[Traby (Białoruś)|Traby]], [[Trokiele]], [[Turzec (Białoruś)|Turzec]], [[Wasiliszki]], [[Wawiórka]], [[Wiszniew]], [[Wołma (rejon dzierżyński)|Wołma]], [[Werenowo|Woronów]], [[Wsielub]], [[Zabłoć(rejon nowogródzki)|Zabłoć]], [[Zabrzeź]], [[Żołudek]], [[Żyrmuny (Białoruś)|Żyrmuny]] i [[Żyrowicze|Żyrowice]]
** w woj. poleskim (''25 miasteczek'')<ref>Według Skorowidza miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom VIII – Województwo Poleskie'', Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924.</ref>:<br />[[Błudeń]], [[Chomsk]], [[Domaczewo|Domaczów]], [[Drohiczyn (Białoruś)|Drohiczyn]] (siedziba powiatu), [[Hancewicze]], [[Horodec]], [[Janów (Białoruś)|Janów]], [[Kamień Koszyrski]] (siedziba powiatu), [[Lenin (Białoruś)|Lenin]], [[Linowo (Białoruś)|Linowo]], [[Lubieszów (Ukraina)|Lubieszów]], [[Malecz]], [[Małoryta]], [[Pohost Zahorodzki|Pohost Zahorodny]], [[Pohost Zarzeczny]], [[Rafałówka (obwód rówieński)|Rafałówka]], [[Raśna (obwód brzeski)|Raśna]], [[Sielec (rejon bereski)|Sielec]], [[Telechany]], [[Tomaszgród]], [[Wielka Głusza|Wielka Hłusza]], [[Wierzchowice (Białoruś)|Wierzchowice]], [[Włodawka (miasteczko)|Włodawka]], [[Wołczyn (obwód brzeski)|Wołczyn]] i [[Żabinka]]
** w woj. wileńskim: (''115 miasteczek'')<ref>Według Wykazu miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom I – Województwo Nowogródzkie'', Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa, 1 maja 1938; Skorowidza miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom VII – Ziemia Wileńska, Część II (Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Dzisna i Wilejka'', Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923.</ref>:<br />[[Balingródek]], [[Bezdany]], [[Bienica]], [[Bobrowszczyzna|Bobrujszczyzna]], [[Boruny]], [[Brasław]] (siedziba powiatu), [[Budsław]], [[Bujwidze]], [[Bystrzyca Nadwilejska]], [[Cejkinie]], [[Dryhuczki]], [[Dryświaty (Białoruś)|Dryświaty]], [[Dukszty (miasto)|Dukszty]], [[Duniłowicze]] (siedziba powiatu), [[Dziewieniszki]], [[Gierwiaty]], [[Gródek (Białoruś)|Gródek (Mołodecki)]], [[Graużyszki]], [[Hermanowicze]], [[Hoduciszki]], [[Holszany]], [[Hruzdowo]], [[Hołubicze]], [[Ignalino]], [[Ikaźń (wieśagromiasteczko)|Ikaźń]], [[Ilia (agromiasteczko)|Ilia]], [[Jaszuny]], [[Wikipedia:Skarbnica Wikipedii/Słownik geograficzny Królestwa Polskiego/Jazno|Jazno]], [[Jody]], [[Kiemieliszki (Białoruś)|Kiemieliszki]], [[Kluszczany]], [[Kobylnik (Białoruś)|Kobylnik]], [[Kołtyniany (okręg wileński)|Kołtyniany]], [[Komaje (Białoruś)|Komaje]], [[Konstantynów Świrski]], [[Konwaliszki]], [[Kościeniewicze Wilejskie]], [[Kozaczyzna (Litwa)|Kozaczyzna]], [[Koziany]], [[Kraśne|Kraśne nad Uszą]], [[Krewo]], [[Krzywicze]], [[Kurzeniec]], [[Landwarów]], [[Lebiedziewo|Lebiedziew]], [[Leonpol]], [[Ławaryszki]], [[Łuczaj]], [[Łużki (rejon szarkowszczyński)|Łużki]], [[Łyngmiany]], [[Łyntupy]], [[Soleczniki Małe|Małe Soleczniki]], [[Markowo (Białoruś)|Marków]], [[Mejszagoła]], [[Mielegiany]], [[Michaliszki]], [[Mickuny]], [[Miory]], [[Mołodeczno]] (miasto od 1929), [[Murowana Oszmianka]], [[Narwiliszki]], [[Niemenczyn]], [[Daugieliszki Nowe|Nowe Daugieliszki]], [[Nowe Krzywicze]], [[Miadzioł (miasto)|Nowy Miadzioł]], [[Nowy Pohost]], [[Niestaniszki]], [[Olkieniki]], [[Olkowicze]], [[Onżadowo]], [[Opsa]], [[Orzechowo (Białoruś)|Orzechowno]], [[Ostrowiec Oszmiański]], [[Parafianowo (Białoruś)|Parafianowo]], [[Plisa (Białoruś)|Plissa]], [[Podbrzezie (rejon wileński)|Podbrzezie]], [[Połusze]], [[Porudomino]], [[Postawy]] (od 1926 siedziba powiatu), [[Prozoroki]], [[Przebrodzie (miejscowość)|Przebrodzie]], [[Rudomino]], [[Rudziszki (Litwa)|Rudziszki]], [[Rymszany]], [[Rukojnie]], [[Rzeczki (obwód miński)|Rzeczki]], [[Słobódka (Białoruś)|Słobódka (Zawierska)]], [[Smołwy]], [[Soły (Białoruś)|Soły]], [[Spiahło]], [[Daugieliszki Stare|Stare Daugieliszki]], [[Stary Miadzioł]], [[Sużany]], [[Szarkowszczyzna|Szarkowszczyzna (Nowa)]], [[Szemetowszczyzna]], [[Szumsk (okręg wileński)|Szumsk Wileński]], [[Wikipedia:Skarbnica Wikipedii/Słownik geograficzny Królestwa Polskiego/Świła|Świła]], [[Świr (osiedle typu miejskiego)|Świr]], [[Świranki]], [[Taboryszki]], [[Turgiele]], [[Turmont]], [[Twerecz (miejscowość)|Twerecz]], [[Wiazyń (rejon wilejski)|Wiazyń]], [[Widze]], [[Soleczniki|Wielkie Soleczniki]], [[Wiszniew Świrski]], [[Wojstom]], [[Wołkołata]], [[Worniany]], [[Zaśkiewicze]], [[Ziabki]], [[Żeladź]], [[Żodziszki]] i [[Żuprany]] (ewentualnie też [[Daniuszewo]], [[Orany]] i [[Zaświrz]]<ref>Według Rewieńskiej, Wandy (1938). ''Miasta i miasteczka w północno-wschodniej Polsce. Położenie topograficzne, rozplanowanie, fizjognomia''. Wilno.</ref>)
** w woj. wołyńskim (''47 miasteczek'')<ref>Według Skorowidza miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom IX – Województwo Wołyńskie'', Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923.</ref>:<br />[[Aleksandria (obwód rówieński)|Aleksandria]], [[Bereźne (miasteczko)|Bereźne]], [[Bereżce (obwód tarnopolski)|Bereżce]], [[Boremel]], [[Demidówka]], [[Deraźne]], [[Drużkopol]], [[Gródek (rejon maniewicki)|Gródek]], [[Horyńgród]], [[Hoszcza]], [[Hulewicze]], [[Iwaniwka (rejon rożyszczeński)|Janówka]], [[Jezierzany (rejon turzyski)|Jezierzany]], [[Kateryniwka|Katrynburg]], [[Kisielin]], [[Kiwerce]], [[Klewań]], [[Korytnica (rejon włodzimierski)|Korytnica]], [[Kostopol]] (miasto od 1922), [[Kozin (obwód rówieński)|Kozin]], [[Liszniówka]], [[Ludwipol]], [[Łanowce (rejonłanowiecki)|Łanowce]], [[Łobaczówka (Ukraina)|Łobaczówka]], [[Mielce]], [[Mielnica (obwód wołyński)|Mielnica]], [[Międzyrzecz (rejon ostrogski)|Międzyrzecz]], [[Milanowicze]], [[Milatyn (obwód wołyński)|Milatyn]], [[Mizocz]], [[Młynów (obwód rówieński)|Młynów]], [[Murawica]], [[Wola (obwód wołyński)|Niesuchojeże]], [[Wyszniwka (obwód wołyński)|Opalin]], [[Ostrożec (obwód wołyński)|Ostrożec]], [[Oździutycze|Ozdziutycze]], [[Rachmanów]], [[Sokul]], [[Świniuchy]], [[Targowica (rejon młynowski)|Targowica]], [[Trojanówka (Ukraina)|Trojanówka]], [[Turzysk]], [[Warkowicze]], [[Werba (rejon dubieński)|Werba]], [[Wyszogródek|Wyżgródek]], [[Wyżwa Nowa]] i [[Zofiówka (powiat łucki)|Zofiówka]]
** <small>'''Uwaga''': Dla ułatwienia, miasteczka zostały ugrupowane według województw utworzonych znaczenie później, w chwili wejścia w życie rozporządzenia obowiązywał zupełnie inny podział na okręgi ([[Okręg brzeski|brzeski]], [[Okręg miński (ZCZW)|miński]], [[Okręg wileński (ZCZW)|wileński]] i [[Okręg wołyński|wołyński]]) pod zarządem [[Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich|ZCZW]]; dlatego też miasteczka, które ostatecznie nie weszły w skład II RP, nie zostały uwzględnione.</small>
[[13 lipca]] [[1933]] roku weszła w życie ustawa o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego, stanowiąca ''znoszenie miast o liczbie mieszkańców niższej niż 3000'' w drodze rozporządzeń Rady Ministrów, a większych miast w drodze ustawodawczej<ref>Ustawa z dnia [[23 marca]] [[1933]] r. o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorjalnego ({{Dziennik Ustaw|1933|35|294}}, Art. 33).</ref>. Ustawa z [[3 lipca]] [[1896]] przestała obowiązywać w ciągu roku od wejścia w życie ustawy (czyli do lipca 1934), przez co '''40 miast''' i '''66 miasteczek''' (w rozumieniu reformy z 1784) rządzących się ustawą z 1896 roku i liczących w chwili reformy powyżej 3000 mieszkańców zostało podniesionych '''automatycznie''' do rangi miast objętych ustawą z 1889 roku<ref name=mielcarek>{{cytuj książkę|nazwisko=Mielcarek |imię=Adam Janusz|tytuł=Podziały terytorialno-administracyjne II Rzeczypospolitej w zakresie administracji zespolonej|wydawca=Wydawnictwo Neriton|miejsce=Warszawa|data=2008}}</ref>:
 
* '''40 gmin miejskich na prawach miast''', które zmieniły ustawę z 1896 na 1889, posiadając nieprzerwanie prawa miejskie: [[Bełz]], [[Biecz]], [[Bolechów (miasto)|Bolechów]], [[Bóbrka (Ukraina)|Bóbrka]], [[Brzozów]], [[Busk]], [[Czortków]], [[Dębica]] (prawa miejskie 27 lipca 1912), [[Dobczyce]], [[Dobromil (obwód lwowski)|Dobromil]], [[Dolina (miasto)|Dolina]], [[Grybów]], [[Halicz (miasto)|Halicz]], [[Jordanów]], [[Kamionka Bużańska|Kamionka Strumiłowa]], [[Kęty]], [[Komarno (Ukraina)|Komarno]], [[Kuty (obwód iwanofrankiwski)|Kuty]], [[Lesko]], [[Lubaczów]], [[Mikulińce]], [[Mościska]], [[Myślenice]], [[Nowy Targ]], [[Olesko]], [[Oświęcim]], [[Pilzno (województwo podkarpackiePolska)|Pilzno]], [[Pomorzany (Ukraina)|Pomorzany]], [[Przeworsk]], [[Rohatyn]], [[Ropczyce]], [[Rymanów]], [[Sądowa Wisznia]], [[Skawina]], [[Stary Sambor]], [[Tyśmienica (miasto)|Tyśmienica]], [[Zaleszczyki]], [[Zbaraż]], [[Żydaczów]] i [[Żywiec]]
* '''66 gmin miejskich na prawach miasteczek''' podniesione do rzędu miast: [[Andrychów]], [[Barysz]], [[Błażowa]], [[Bohorodczany]], [[Bołszowce]], [[Borszczów]], [[Brzesko]], [[Buczacz]], [[Budzanów]], [[Bursztyn (miasto)|Bursztyn]], [[Chodorów]], [[Chrzanów]], [[Chyrów]], [[Dąbrowa Tarnowska|Dąbrowa]], [[Delatyn]], [[Gliniany (Ukraina)|Gliniany]], [[Grzymałów (Ukraina)|Grzymałów]], [[Horodenka]], [[Kałusz]], [[Kolbuszowa]], [[Kopyczyńce]], [[Kosów (obwód iwanofrankiwski)|Kosów Huculski]], [[Kozowa]], [[Kulików (rejon żółkiewski)|Kulików]], [[Leżajsk]], [[Łańcut]], [[Łopatyn]], [[Maków Podhalański]], [[Mielec]], [[Mikołajów (rejon mikołajowski)|Mikołajów]], [[Monasterzyska]], [[Mosty Wielkie]], [[Nadwórna]], [[Niemirów (obwód lwowski)|Niemirów Lwowski]], [[Niepołomice]], [[Ottynia]] (gmina miejska od [[1 kwietnia]] [[1928]]<ref name=autonazwa1>{{Dziennik Ustaw|1928|17|138}}.</ref>), [[Peczeniżyn]], [[Piwniczna-Zdrój|Piwniczna]], [[Podhajce]], [[Podwołoczyska]], [[Przemyślany]], [[Radziechów (miasto)|Radziechów]], [[Rawa Ruska]], [[Rozdół]], [[Rozwadów (Stalowa Wola)|Rozwadów]], [[Rożniatów (Ukraina)|Rożniatów]], [[Rudki (Ukraina)|Rudki]], [[Rudnik nad Sanem|Rudnik]], [[Sasów]], [[Skała Podolska|Skała]], [[Skałat]], [[Skole]], [[Sokołów Małopolski|Sokołów]], [[Stary Sącz]], [[Strzyżów]], [[Sucha Beskidzka|Sucha]], [[Tarnobrzeg]], [[Tłumacz (miasto)|Tłumacz]], [[Trzebinia]] (gmina miejska od [[27 kwietnia]] [[1931]]<ref>{{Dziennik Ustaw|1931|39|304}}.</ref>), [[Turka (obwód lwowski)|Turka]], [[Tyczyn]], [[Uhnów]], [[Ustrzyki Dolne]], [[Zabłotów]], [[Załoźce]], [[Zborów]] i [[Żurawno|Żórawno]]<ref name=karpiniec /><ref name=mielcarek /><ref name="Cieszyński 1925" /><ref>''Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej.'' T. XIII : Województwo Lwowskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1924.</ref><ref>''Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej.'' T. XIV : Województwo Stanisławowskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1924.</ref><ref name="Województwo Tarnopolskie 1923">''Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej.'' T. XV : Województwo Tarnopolskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1923.</ref><ref>{{Dziennik Ustaw|1933|35|294}}.</ref><ref name="tysiąclecie">''Miasta polskie w Tysiącleciu'', przewodn. kom. red. Stanisław Pazyra, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław–Warszawa–Kraków, 1965–1967.</ref><ref name=geokraj>''Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski''. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, wydanie czwarte, uzupełnione ({{ISBN|83-01-12677-9}}).</ref><ref name=gawryszewski>{{cytuj książkę |nazwisko = Gawryszewski |imię = Andrzej |tytuł = Ludność Polski w XX wieku (rozdział II : Terytorium i podział administracyjny) |wydawca = Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania |miejsce = |rok = 2005}}</ref><ref>''Zmiany administracyjne miast i osiedli.'' Warszawa, 1964.</ref>
 
 
* w woj. krakowskim (''21 miasteczek''): [[Alwernia]], [[Bobowa]], [[Czchów]], [[Dębowiec (województwo podkarpackie)|Dębowiec]], [[Jodłowa]], [[Kołaczyce]], [[Krościenko nad Dunajcem|Krościenko]], [[Lipnica Murowana]], [[Milówka (województwo śląskie)|Milówka]], [[Przecław]] ('''ʘ'''), [[Ryglice]], [[Rzochów]], [[Szczucin]] ('''ʘ'''), [[Trzebinia]], [[Tylicz]], [[Tymbark]], [[Uście Gorlickie|Uście Ruskie]], [[Wielopole Skrzyńskie|Wielopole]], [[Zakliczyn]], [[Zbyszyce]] i [[Nowy Żmigród|Żmigród Nowy]] ('''ʘ''')
* w woj. lwowskim (''37 miasteczek''): [[Babice (województwo podkarpackie)|Babice nad Sanem]], [[Baligród]], [[Brzozdowce]], [[Czudec]], [[Felsztyn]], [[Fredropol]], [[Frysztak]], [[Hussaków]], [[Jasienica Rosielna|Jasienica]], [[Jawornik Polski]], [[Jedlicze]], [[Korczyna (województwo podkarpackie)|Korczyna]], [[Krasiczyn]], [[Krukienice]], [[Czerwonogród|Krystynopol]], [[Krzywcza]], [[Kukizów]], [[Laszki Murowane (rejon starosamborski)|Laszki Murowane]], [[Lipsko (województwo podkarpackie)|Lipsko]], [[Lubycza Królewska]], [[Lutowiska]], [[Magierów (obwód lwowskiUkraina)|Magierów]], [[Majdan Królewski|Majdan]], [[Narol]] ('''ʘ'''), [[Nawaria]], [[Niebylec (województwo podkarpackie)|Niebylec]], [[Oleszyce]] ('''ʘ'''), [[Płazów]], [[Potylicz]], [[Pruchnik]], [[Radomyśl nad Sanem]], [[Strzeliska Nowe]], [[Tartaków]], [[Tyrawa Wołoska]], [[Waręż]], [[Wielkie Oczy]] ('''ʘ''') i [[Żołynia]]
* w woj. stanisławowskim (''21 miasteczek''): [[Bukaczowce]], [[Chocimierz (Ukraina)|Chocimierz]], [[Czernelica]], [[Lipówka (rejon rohatyński)|Firlejów]], [[Gwoździec (obwód iwanofrankiwski)|Gwoździec]], [[Jabłonów (obwód iwanofrankiwski)|Jabłonów]], [[Jezupol]], [[Kamionka Wielka (Ukraina)|Kamionka Wielka]], [[Knihynicze]], [[Konkolniki]], [[Kułaczkowce]], [[Łysiec (obwód iwanofrankiwski)|Łysiec]], [[Mariampol (Ukraina)|Mariampol]], [[Niżniów]], [[Obertyn]], [[Pistyń]], [[Podgrodzie (Ukraina)|Podgrodzie]], [[Podkamień (rejon rohatyński)|Podkamień]], [[Sokołów (rejon stryjski)|Sokołów]], [[Stratyn]] i [[Wojniłów]]
* w woj. tarnopolskim (''35 miasteczek''): [[Białobożnica]], [[Biały Kamień (Ukraina)|Biały Kamień]], [[Bilcze Złote]], [[Chołojów]], [[Dobrotwór]], [[Dunajów]], [[Dźwinogród (rejon borszczowski)|Dźwinogród]], [[Gołogóry (miejscowość)|Gołogóry]], [[Gródek (obwód tarnopolski)|Gródek]], [[Dołyna (obwód tarnopolski)|Janów]], [[Jezierna]], [[Kozłów (obwód tarnopolski)|Kozłów]] ('''ʘ'''), [[Krzywcze|Krzywcze Górne]], [[Kudryńce]], [[Leszniów]], [[Markopol]], [[Narajów]], [[Podkamień (rejon brodzki)|Podkamień]], [[Potok Złoty]] ('''ʘ'''), [[Probużna]], [[Sokołówka (rejon buski)|Sokołówka]], [[Stanisławczyk (rejon brodzki)|Stanisławczyk]], [[Stojanów (obwód lwowski)|Stojanów]], [[Strusów]], [[Szczurowice]], [[Świrz]], [[Tarnoruda (obwód tarnopolski)|Tarnoruda]], [[Toporów (obwód lwowski)|Toporów]], [[Touste (rejon husiatyński)|Touste]], [[Ułaszkowce]], [[Uście Biskupie]], [[Uście Zielone]], [[Uścieczko]], [[Nowy Witków|Witków Nowy]] i [[Trawnewe (obwód tarnopolski)|Zarudzie]]
 
Ponadto w związku z omawianą reformą status miast (w sensie historycznym) automatycznie utraciło także '''14 [[gmina wiejska|gmin wiejskich]]''', które niejednak '''posiadały [[prawa miejskie]]'''. Mimo nikłych rozmiarów i morfologicznych podobieństw ''nie były'' one miasteczkami, lecz ''miastami'' z punktu widzeniu historii, chociaż nie pełniły one już miejskich funkcji administracyjnych. Przez to utrata praw miejskich była dla nich zmianą głównie prestiżową, nie formalną. Były to<ref>Na podstawie ''Skorowidzów miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej.'' T. XII : Województwo Krakowskie i Śląsk Cieszyński, T. XIII : Województwo Lwowskie, T. XIV : Województwo Stanisławowskie, Tom XV – Województwo Tarnopolskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923-1925.</ref>:
152 964

edycje