Digvijaysinhji: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 579 bajtów ,  2 lata temu
|wikicytaty = Digvijaysinhji
}}
Jam sahib '''Digvijaysinhji''' (जाम साहिब दिग्विजयसिंहजी [[transkrypcja (językoznawstwo)|trb.]] Dźam sahib Digwidźajsinhdźi<ref name = {{r|iwa>[http://www.polska-azja.pl/2010/09/01/krzysztof-iwanek-uhonorujmy-pamiec-jama-saheba-digvijayasinhaji/ Krzysztof Iwanek, Uhonorujmy pamięć jama saheba Digvijayasinhji]</ref>}}; ''Jam Shri Sir Digvijaysinhji Ranjitsinhji Sahib Bahadur'', [[transkrypcja (językoznawstwo)|trb.]] Dźam [[Śri (tytuł)|Śri]] Sir Digwidźajsinh [[Dźi (tytuł)|dźi]] Randźitsinhdźi [[Sahib]] Bahadur; ur. [[18 września]] [[1895]] w Sarodar, zm. [[3 lutego]] [[1966]] w [[Mumbaj|Bombaju]]) – [[Arystokracja|arystokrata]] [[Indie|indyjski]], [[maharadża]] północno-zachodniego indyjskiego księstwa [[Nawanagar]]uNawanagaru, [[dyplomata]]. Znany w Polsce dzięki hojnej pomocy udzielonej dzieciom polskim w okresie [[II wojna światowa|II wojny światowej]].
 
== Młodość i edukacja ==
Był trzecim synem maharadży Jawansinhaji Jivansinhaji (1875–1942), młodszego brata władcy Nawanagaru. Z uwagi na brak następcy stryj, maharadża Nawanagaru, jam saheb Kumar Sri Ranjitsinhji Vibhaji adoptował go i wychowywał, co było częstą wśród [[Radźputowie|radźputów]] praktyką<ref>[http://www.indiaguide.pl/mieszkancy/radzputowie.html Portal indiaguide]</ref>{{r|radz}}. Stryj znany był wcześniej z osiągnięć sportowych, był m.in. wcześniej czołowym graczem [[krykiet]]a (znanym jako K.S. Ranjitsinhji lub ''Ranji''), występującym w zespole angielskim jako [[batsman]]. Puchar krykieta ''Ranji Trophy'' w Indiach nazwano jego imieniem.
 
Digvijaysinhji kształcił się w szkołach indyjskich i brytyjskich, m.in. w Rajkumar College w stolicy stanu Saurashtra, [[Radźkot]] (był później najdłużej pełniącym tę funkcję prezesem rady nadzorczej tej szkoły), Malvern College w [[Malvern (Worcestershire)|Malvern]] i [[University College London]].
 
== Maharadża Nawanagaru ==
Po śmierci stryja (2 kwietnia 1933) odziedziczył tytuł maharadży {{Link-interwiki|Nawanagar|en|Nawanagar|Nawanagaru}}, [[suzeren]]a jednego z 568 [[księstwo|księstw indyjskich]] ({{langLink-interwiki|Państwo książęce|en}}|Princely ''princelystate|indyjskich states''państw książęcych}}) o dużej [[autonomia|autonomii]], formalnie niewchodzących w skład [[Indie Brytyjskie|Indii Brytyjskich]], lecz pozostających z Wielką Brytanią w tzw. {{Link-interwiki|Sojusz zależny|en|Subsidiary alliance|sojuszu zależnym}} (ang. ''subsidiary alliance'') i uznających ich [[protektorat|zwierzchnictwo]]. W 1941 [[księstwo]] miało 9 8189818 km² i 470 000 mieszkańców.
 
Maharadżowie Nawanagaru byli znani ze swojej bogatej kolekcji biżuterii, szczególnie z kolekcji biżuterii ze [[szmaragd]]ów, naszyjników z pereł i [[diament]]ów zaprojektowanej w stylu [[art déco]] przez Jacques’a Cartiera<ref name=>[http://www.royal-magazin.de/india/smaragd-nawanagar.htm Juvelen des Maharaja Digvijaysinhji von Nawanagar] {{lang|en}}.</ref>. Biżuteria o wielomilionowej wartości była symbolem ich władzy i wysokiego statusu<ref>[http://www.internetstones.com/emerald-necklaces-of-the-maharajah-of-nawanagar.html Jewelry of the Maharajahs were symbols of status and power] {{langr|enjewel}}</ref>.
 
== Polityk i mąż stanu ==
W [[1920]] reprezentował Indie na pierwszym posiedzeniu [[Liga Narodów|Ligi Narodów]]<ref>[http://www.indiana.edu/~league/1thordinaryassemb.htm Lista delegatów na pierwszym posiedzeniu Ligi Narodów 15 listopada-18 grudnia 1920] {{langr|enlistadeleg}}</ref>. Był kanclerzem [[Izba Książąt Indyjskich|Izby Książąt Indyjskich]] w latach 1937-19441937–1944 (podobnie jak wcześniej stryj), wchodził z ramienia Indii w skład ''Imperial War Cabinet'' (gabinetu [[imperium brytyjskie]]go ds. wojny) oraz [[Rada Wojenna Pacyfiku|Rady Wojny na Pacyfiku]] (1942-19451942–1945).
 
W przeciwieństwie do większości władców indyjskich był zdecydowanym zwolennikiem niepodległości Indii, które ten akt proklamowały kilka minut po północy 15 sierpnia 1947. Stało się to możliwe po uchwaleniu przez brytyjski parlament tzw. ''Indian Independence Act 1947'', przewidującego podział Indii Brytyjskich na głównie [[Hinduizm|hinduistyczne]] Indie i [[islam|muzułmański]] [[Pakistan]] oraz całkowitą niezależność księstw, które mogły zadeklarować przyłączenie się do jednego z tych państw lub pozostać formalnie niezależne{{fakt|data=2012-02}}. Digvijaysinhji był głównym negocjatorem ze strony maharadżów [[Kathijawar]]u i jako jeden z pierwszych 15 sierpnia 1947 podpisał dokument przystąpienia do stanu Kathijawar (włączonego później do [[Gudźarat]]u). Oznaczało to akces do [[Unia Indyjska|Unii Indyjskiej]] (poprzedniczki [[Indie|Republiki Indii]]) i zrzeczenie się władzy maharadży.
 
W Nawanagarze rządził jeszcze pół roku, do [[15 lutego]] [[1948]], kiedy proklamowano utworzenie stanu Kathijawar z około 200 większych i mniejszych autonomicznych księstw. Powiedział wtedy w odpowiedzi [[Vallabhbhai Jhaverbhai Patel|Vallabhbhai'owiVallabhbhaiowi Patelowi]], indyjskiemu wicepremierowi i ministrowi spraw wewnętrznych:
: ''To nie jest tak, że jesteśmy zmęczonymi monarchami, którzy oczekują wypoczynku. Nie jesteśmy też zastraszeni w celu uległości. Naszą własną wolą jest sprzymierzyć się dla przekazania naszej suwerenności w celu stworzenia nowego państwa, uważając, że zjednoczony stan Kathijawar i Unia Indyjska mogą osiągnąć więcej''<ref>[http://books.google.co.in/books?id=sLr7z6gNcV0C&pg=PA112&dq=UNITED+STATE+OF+KATHIAWAR&hl=en&ei=4j9oTt_yLMLprAfppaD9Cg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&sqi=2&ved=0CDcQ6AEwAw#v=onepage&q=UNITED%20STATE%20OF%20KATHIAWAR&f=false B. Krishna, ''India's bismarck, Sardar Vallabhbhai Patel''] s. 112,113] {{langr|enKrishna}} [dostęp 24.01.2012]</ref>.
 
Następnie od grudnia 1948 do 31 października 1956 pełnił funkcję szefa administracji ({{w języku|hi| ''rajpramukh''}}) tego stanu, przemianowanego na stan [[{{Link-interwiki|Saurashtra]]<ref>[http://www.worldstatesmen.org/India_states.html#Gujarat States of India since 1947](stan)|en|Saurashtra (state)|Saurashtra}}{{langr|engujaratstate}} [dostęp 24.01.2012]</ref> do czasu jego przyłączenia do stanu Bombaj. Obecnie dawne księstwo jako dystrykt [[Jamnagar]] wchodzi w skład [[Podział administracyjny Indii|stanu]] [[Gudźarat]].<br />
 
Po II wojnie był jednym z pierwszych przedstawicieli niepodległych Indii w [[Organizacja Narodów Zjednoczonych|Organizacji Narodów Zjednoczonych]]. Pełnił m.in. funkcję zastępcy szefa delegacji indyjskiej w Zgromadzeniu Ogólnym (1948-19511948–1951) oraz przewodniczącego Trybunału Administracyjnego ONZ (1950-19511950–1951). Posiadał wiele wysokich odznaczeń indyjskich i brytyjskich. Do końca życia zachował formalny tytuł maharadży.
 
== Związki z Polską ==
[[Plik:Skwer Dobrego Maharadży w Warszawie.JPG|thumb|240px|Skwer Dobrego Maharadży (Digvijaysinhji) na warszawskiej Ochocie]]
O Polsce usłyszał po raz pierwszy w [[lata 20. XX wieku|latach 20.]], gdy mieszkając wraz ze stryjem w Szwajcarii, poznał bliżej sąsiada – [[Ignacy Jan Paderewski|Ignacego Paderewskiego]]. Osobowość mistrza, rozmowy i dyskusje na temat Polski, które miały tam miejsce, zrobiły na młodym księciu takie wrażenie, że do końca życia czynnie interesował się jej losami<ref>Wiesław Stypuła, ''W gościnie u „polskiego” maharadży (wspomnienia z pobytu w Osiedlu Dzieci Polskich w Indiach w latach 1942–1946)'', Warszawa 2000, s. 97</ref>{{r|styp97}}. Jako jeden z dwóch hinduskich delegatów w gabinecie wojennym Wielkiej Brytanii poznał generała [[Władysław Sikorski|Władysława Sikorskiego]].
 
Kiedy 24 grudnia 1941 [[Józef Stalin|Stalin]] wydał zgodę, by z [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] wyjechały osierocone polskie dzieci, polscy ochotnicy zaczęli ich szukać w [[Dom dziecka|sierocińcach]]. W [[Aszchabad]]zie, przy granicy z [[Iran]]em zorganizowano polski sierociniec, do którego trafiały dzieci z całego Związku Radzieckiego. Dużą rolę w jego utworzeniu odegrała słynna piosenkarka [[Hanka Ordonówna]] i jej mąż [[Michał Tyszkiewicz]]<ref name=autonazwa1>[http://{{r|blogbiszopa.pl/2010/01/polskie-dzieci-maharadzy/ Blog Biszopa. Polskie dzieci maharadży] [dostęp 22.01.2011]</ref>}} współpracujący z radcą Józefem Żmigrodzkim z ambasady polskiej w [[Samara|Kujbyszewie]]<ref>Praca zbiorowa. Leszek Beldowski i in., ''Polacy w Indiach. 1942–1948 w świetle dokumentów i wspomnień'', wyd. 2, Warszawa 2002, Wyd. Koło Polaków z Indii 1942–1948, s. 84</ref>{{r|beld84}}. Dzieci z okolic [[Samarkanda|Samarkandy]] i [[Buchara|Buchary]] w [[Uzbekistan]]ie przewoził także wicekonsul z [[Mumbaj|Bombaju]], Tadeusz Lisiecki<ref>[http://stary.naszdziennik.pl/index.php?typ=my&dat=20080209&id=my32.txt Piotr Szubarczyk, Misja wicekonsula Lisieckiego] [[Nasz Dziennik]], Nr 34 (3051) z 9–10 lutego 2008</ref>{{r|szub}} wraz z kpt. Archie Webbem, przedstawicielem rządu indyjskiego<ref>[http://www.rzeczpospolita.pl/dodatki/plus_minus_000729/plus_minus_a_3.html Tomasz Gerlach (współpr. Stanisław Grzymski), „Sto lat poza ojczyzną” (m.in. wywiad z żoną E. Banasińskiego)] [[Rzeczpospolita (gazeta){{r|Rzeczpospolita]] 29gerlach}}.07.2000 nr 176</ref>.
 
Obozy uchodźców polskich w Indiach, w tym także obozy dla polskich sierot, były organizowane przez delegaturę Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej [[Trzeci rząd Władysława Sikorskiego|Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie]] pod kierownictwem Wiktora Styburskiego, delegata w okresie 29 maja – 30 października 1943 oraz Kiry Banasińskiej, zastępcy delegata<ref>Op. cit., Praca zbiorowa. Leszek Beldowski i in., ''Polacy w Indiach...'', s. 44-48</ref>{{r|beld44}}. W 1942 w obecnym stanie Gudźarat, w [[Balachadi]] koło Jamnagaru, niedaleko letniej rezydencji maharadży, powstał ''Polish Children Camp''. Dokumentację techniczną opracował J.O. Jagus, główny inżynier Jama Saheba Digvijayasinhaji, a budowniczym był jego sekretarz wojskowy mjr Geoffrey Clarke<ref>Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie... s. 93</ref>{{r|styp93}}.
 
Przewieziono tu także dzieci z obozu przejściowego (do którego trafiła także Ordonówna) w Bandrze na przedmieściach Bombaju, a który zorganizował [[Konsul (urzędnik)|konsul]] [[Eugeniusz Banasiński]], przy współudziale żony Kiry Banasińskiej, kierownika placówki [[Polski Czerwony Krzyż|Polskiego Czerwonego Krzyża]] w Indiach<ref name=autonazwa2>[http://www.konarski.emil.tnp.pl/kg/Azja.htm Wiesław Stypuła, Ośrodki przejściowe i tranzytowe w Indiach]</ref>{{r|styptranz}} oraz z obozu w [[Kweta|Kwecie]].
 
Osiedle to od początku było przeznaczone dla polskich dzieci, którym udało się wydostać z terenu [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] razem z [[Polskie Siły Zbrojne w ZSRR (1941–1942)|armią Andersa]]. Maharadża, oprócz osobistego wkładu finansowego i własnej pracy, nakłonił także Izbę Książąt Indyjskich, aby przyjęła na siebie dobrowolne zobowiązanie utrzymania pięciuset polskich dzieci do końca II wojny światowej<ref>Op. cit., Wiesław Stypuła, ''W gościnie...'' s. 97</ref>{{r|styp97}}. W Delhi został powołany Komitet Pomocy Dzieciom Polskim, na który składały się dobrowolne ofiary osób prywatnych oraz kwoty indywidualne zadeklarowane przez kilkudziesięciu maharadżów, którzy zobowiązali się do utrzymywania do końca wojny określonych ilości dzieci. Otworzono także rachunek bankowy pod nazwą „The Polish Children'sChildren’s Account”, na którym zdeponowano wyjściową dotację w wysokości 50 tysięcy rupii. Znaczną sumę w wysokości 8500 rupii zebrał Indyjski Czerwony Krzyż. W skład tego Komitetu wchodzili między innymi: katolicki [[PodziałArchidiecezja administracyjny Kościoła katolickiego w Indiachbombajska#Arcybiskupi|arcybiskup Bombaju]] [[Thomas d’Esterre Roberts|Thomas Roberts]]<ref>[http://www.rzeczpospolita.pl/dodatki/plus_minus_000729/plus_minus_a_3.html Tomasz Gerlach (współpr. Stanisław Grzymski), „Sto lat poza ojczyzną”] [[Rzeczpospolita (gazeta){{r|Rzeczpospolita]] 29.07.2000 nr 176</ref>gerlach}}, przedstawiciele Izby Książąt Indyjskich, przedstawiciel rządu indyjskiego w randze wiceministra kpt. Archibald Webb, a ze strony polskiej konsul Eugeniusz Banasiński<ref>[http://www{{r|mikol}}.przeglad.australink.pl/artykuly/matwiejczyk.php Lidia Mikołajewska, ''Polski Hindus'' (Karol Matwiejczyk)], Przegląd Australijski, wrzesień 2008</ref>.
 
Ponadto – niezależnie od swego zaangażowania w budowę osiedla – przez cały okres jego funkcjonowania wspierał dodatkowymi ofiarami pieniężnymi skromną kasę ośrodka<ref>[http://www.polska-azja.pl/2011/10/26/blow-horn-iwony-szelezinskiej-wspomnienia-o-dobrodzieju-i-wojnie/ Blow Horn Iwony Szelezińskiej, ''Wspomnienia. O dobrodzieju i wojnie, Nasz polski maharadża.'' We wspomnieniach Wiesława Stypuły]</ref>{{r|szelez}}. Powiedział dzieciom:
: ''Nie uważajcie się za sieroty. Jesteście teraz Nawanagaryjczykami, ja jestem [[Bapu (tytuł)|''Bapu'']], ojciec wszystkich mieszkańców Nawanagaru, w tym również i wasz''<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1998698.cms Anuradha Bhattacharya, ''History of Polish refugees in India between 1942-48'' w Polish love story in Gujarat, The Times of India, Sep 17, 2006] {{langr|enpolrefug}} [dostęp 08.06.2010]</ref>.
 
W relacjach ówczesnych dzieci, które miały okazję mieszkać w osiedlu, najbardziej podkreślana jest jednak wielkoduszność Jam Saheba, otwartość na polskich uchodźców, szczere zainteresowanie ich osobistymi problemami i radościami, gościnność, łagodność, spontaniczność, duże zaangażowanie w całe życie osiedla. Brał udział we wszystkich ważnych uroczystościach, spacerował po osiedlowych uliczkach, zaglądał do bloków dzieci i rozmawiał z nimi. Żywo interesował się polską kulturą<ref>Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie... s. 98</ref>{{r|styp98}}.
 
Ze wspomnień mieszkańców polskiego osiedla wyłania się następująca sylwetka maharadży: „ ...z kolejnego wyjazdu przywiózł sobie z Londynu ''[[Chłopi (powieść)|Chłopów]]'' [[Władysław Reymont|Reymonta]], przetłumaczonych na język angielski. Książkę tę zaliczał do swych ulubionych lektur. Bardzo podobały mu się też nasze tańce i stroje ludowe”.
 
Z wielkim zainteresowaniem oglądał też inscenizacje teatralne oraz różnego rodzaju pokazy i zawody sportowe. Praktycznie nie opuścił żadnej premiery. Potrafił szczerze bawić się na jasełkach, wzruszać perypetiami „Kopciuszka”, jak i głęboko przejmować losem „Kordiana”. Zazwyczaj przed przedstawieniem prosił o przetłumaczenie tekstu lub o dłuższe wprowadzenie. Reagował spontanicznie: widocznym wzruszeniem, śmiechem, oklaskami. Był naprawdę wdzięcznym widzem. Po spektaklu zapraszał młodych aktorów na uroczysty, wspólny podwieczorek, obdarowywał ich słodyczami”<ref>Op{{r|styp99}}. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie... s. 99</ref>.
 
12 maja 1945 odbyła się uroczystość poświęcenia sztandaru [[hufiec|hufca]] harcerskiego, którą zaszczycił swą obecnością również maharadża. Wręczając sztandar [[podharcmistrz|phm.]] Janinie Ptakowej, wygłosił piękne przemówienie, mówiąc m.in.<ref>Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie... s. 101</ref>{{r|styp101}}:
 
: ''Jest to dla mnie i mojej żony wielki zaszczyt, ze zostaliśmy rodzicami chrzestnymi tego polskiego sztandaru. Niechaj te srebrne gwoździe, które wbijamy w drzewce tej flagi będą gwoździami wbitymi w trumnę wrogów wolności i waszych domów [...].''
: ''W historii Jamnagaru dzisiejsze wydarzenie pozostanie zawsze jako jedno z najpiękniejszych, które kiedykolwiek miało miejsce. Niech was Bóg błogosławi i pozwoli wrócić do prawdziwie wolnej i szczęśliwej Polski.''
 
"Bardzo„Bardzo smutne było ostatnie pożegnanie z maharadżą, po likwidacji osiedla w 1946 r. Na dworzec kolejowy przyjechał osobiście. Żegnał się ze wszystkimi dorosłymi. Podchodził też kolejno do poszczególnych grup dzieci. Ze starszymi rozmawiał, młodsze głaskał lub przytulał do swego potężnego torsu. Widać było, że rozstanie sprawiało mu wielką przykrość. Wielce wzruszony, co chwila wycierał zwilgotniałe oczy. Może przeczuwał, że rozstajemy się na zawsze. Taki to był ten nasz polsko-indyjski maharadża”<ref>Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie... s. 102-103</ref>{{r|styp102}}.
 
Zapytany przez gen. Sikorskiego, czym Polska mogłaby się odwdzięczyć za przygarnięcie tysiąca bezdomnych polskich dzieci odpowiedział: „''W wyzwolonej Polsce nazwijcie moim imieniem którąś z warszawskich ulic''”<ref>Op{{r|styp103}}. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie... s. 103</ref>.
 
Wojenną zawieruchę w tym i innych osiedlach przetrwało w Indiach około pięciu tysięcy polskich dzieci.
 
== Kariera sportowa i wojskowa ==
Podtrzymując tradycje stryja z powodzeniem brał udział w rozgrywkach [[krykiet]]a. Pełnił w latach 1937-19381937–1938 prestiżową funkcję prezydenta Board of Control for Cricket in India in 1937-19381937–1938, był także członkiem wielu znaczących klubów sportowych. Tę tradycję kontynuował także jego syn, gracz pierwszoligowej drużyny krykietowej Jamnagaru.
 
W służbie brytyjskiej brał udział w [[I wojna światowa|I wojnie światowej]], za co otrzymał [[British War Medal]], następnie w działaniach na terenie [[Waziristan]]u. Pełnił szereg honorowych funkcji wojskowych w armii Imperium Brytyjskiego, za które otrzymał liczne odznaczenia.
 
Stopnie wojskowe:
* 1919: podporucznik
* 1921: porucznik
* 1929: kapitan
* 15 lutego 1936: major
* 23 września 1936: podpułkownik
* 1942: pułkownik
* luty 1947: [[generał]]-porucznik.
* [[Gwiazda Pacyfiku]]
* [[British War Medal]] za udział w [[I wojna światowa|I wojnie światowej]]
* Krzyż Komandorski [[Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej|Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej]] (pośmiertnie 23 grudnia 2011)<ref>{{Monitor Polskir|2012|367mp367}} – pkt 8.</ref>
 
== Upamiętnienie w Polsce ==
Nadanie Krzyża Komandorskiego Orderu Zasługi RP poprzedzone było akcją społeczną podjętą z inicjatywy Krzysztofa Iwanka, eksperta [[Centrum Studiów Polska-Azja]]<ref>[http://www.petycje.pl/petycja/5733/uhonorujmy_pamiec_indyjskiego_maharadzy.html Uhonorujmy pamięć indyjskiego maharadży, www.petycje.pl] [dostęp 24.01.2012]</ref><ref>[http://www.dsh.waw.pl/pl/4_800 „Tułacze dzieci” w Indiach w latach 1942-1948. Uhonorowanie pamięci jama saheba Digvijaya Sinhaji – Dom Spotkań z Historią] [dostęp 24.01.2012]</ref><ref name = {{r|kiwan1|tulacz|odzn>[http://www.polska-azja.pl/2012/02/01/maharadza-odznaczony-nadanie-imienia-skwerowi-na-dobrej-drodze/ Maharadża odznaczony, nadanie imienia skwerowi na dobrej drodze!] [dostęp 06.02.2012]</ref>}}.
 
W 2012 r. skwer potocznie zwany Opaczewskim (położony między nitkami [[ulica Opaczewska w Warszawie|ulicy Opaczewskiej w Warszawie]]) nazwano imieniem ''Dobrego Maharadży''<ref>{{Cytuj stronę r| url = http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34882,11840179,Maharadza_wyprzedzil_proboszcza__Nowy_skwer_na_Ochocie.html | tytuł = Maharadża wyprzedził proboszcza. Nowy skwer na Ochocie | nazwisko = Osowski | imię = Jarosław | data = 2012-05-31 | praca = wyborcza.pl Warszawa | opublikowany = Agora | język = pl | data dostępu = 2014-12-02 | archiwum = http://web.archive.org/web/20120714013356/http://warszawa.gazeta.pl/warszawa/1,34882,11840179,Maharadza_wyprzedzil_proboszcza__Nowy_skwer_na_Ochocie.html | zarchiwizowano = 2012-07-14skwer1}}</ref>, a w 2014 r. odsłonięto na nim pomnik maharadży zaprojektowany przez [[Marek Moderau|Marka Moderaua]]<ref>{{Cytuj stronę r| url = http://iochota.pl/artykul,skwer-dobrego-maharadzy-odsloniecie-pomnika,8928 | tytuł = Skwer Dobrego Maharadży – odsłonięcie pomnika | autor = Małgorzata Rojek | data = 2014-10-22 | opublikowany = Internetowa Ochota i Włochy | język = pl | data dostępu = 2014-12-02 | archiwum = http://web.archive.org/web/20141202211721/http://iochota.pl/artykul,skwer-dobrego-maharadzy-odsloniecie-pomnika,8928 | zarchiwizowano = 2014-12-02skwer2}}</ref>.
 
Imię Jam Saheba Digvijay Sinhji nosi [[Zespół Społecznych Szkół Ogólnokształcących Bednarska|ZSSO „Bednarska”]] w Warszawie. Przesądziło o tym zdecydowaną większością głosów [[referendum]], przeprowadzone w czerwcu 1999 wśród społeczności szkolnej. Pomysł ten podsunął dyrektor [[Krystyna Starczewska|Krystynie Starczewskiej]] prof. indologii [[Maria Krzysztof Byrski|Krzysztof Byrski]]<ref name = {{r|iwa /><ref>[http://ibweb|bedn}}.rasz.edu.pl/typ:przyszli/menu:2014/pokaz/id:16028 Strona ZSSO „Bednarska” im. Maharadży Jam Saheba Digvijay Sinhji]</ref>.
 
11 marca 2016 Sejm RP podjął ''uchwałę w&nbsp;sprawie&nbsp;uczczenia&nbsp;pamięci&nbsp;Dobrego&nbsp;Maharadży''<ref>{{Monitor Polskir|2016|254mp254}}.</ref> w brzmieniu:
 
{{Cytat|3 lutego 2016 roku obchodziliśmy 50. rocznicę śmierci Jama Saheba Shri Digvijaysinhji Ranjitsinhji Jadeja, Maharadży Księstwa Nawanagar, człowieka, który z dobrej woli i bezinteresownie pomógł ponad tysiącowi polskich dzieci, które udało się ewakuować ze Związku Socjalistycznych Republik Sowieckich po 24 grudnia 1941 roku. Polskie dzieci, które trafiły do Indii, wyprowadzone zostały z terenów syberyjskich Związku Sowieckiego przez gen. Władysława Andersa do Iranu. Stamtąd były przesiedlane do różnych krajów świata. Około 5 tys. sierot przybyło do Indii. Część młodych Polaków trafiła pod opiekę Dobrego Maharadży, jak zwykli nazywać go podopieczni. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, przypominając postać Jama Saheba Shri Digvijaysinhji Ranjitsinhji Jadeja, Maharadży Księstwa Nawanagar, w 50. rocznicę jego śmierci, czci pamięć o nim i oddaje mu hołd za jego ogromne zasługi oraz wielką bezinteresowność, jaką wykazał się, ratując od głodu i cierpienia ponad tysiąc polskich dzieci.}}
 
== Wymowa i znaczenie tytułów ==
W angielskim zapisie pierwsze dwa człony ''Jam Saheb'' zapisuje się często wielką literą, jest to tytuł monarchów panujących w Nawanagarze (analogiczne do ''króla'' lub ''cesarza'' w krajach zachodnich), tak więc ''dźam saheb Nawanagaru'' oznacza „króla Nawanagaru”. Końcowe dźi to partykuła, której po polsku odmienić nie możemy, można to jednak uczynić z pozostałymi wyrazami (w tym dwoma członami złożenia: Digwidźaj i sinh). Należy więc mówić ''dźam saheb Digwidźajsinhdźi'', ale ''dźama saheba Digwidźajasinhadźi''<ref name = {{r|iwa />}}.
 
== Przypisy ==
{{Przypisy}}|
<ref name="bedn">[http://ibweb.rasz.edu.pl/typ:przyszli/menu:2014/pokaz/id:16028 Strona ZSSO „Bednarska” im. Maharadży Jam Saheba Digvijay Sinhji].</ref>
<ref name="beld44">Op. cit., Praca zbiorowa. Leszek Beldowski i in., ''Polacy w Indiach...'', s. 44–48.</ref>
<ref name="beld84">Praca zbiorowa. Leszek Beldowski i in., ''Polacy w Indiach. 1942–1948 w świetle dokumentów i wspomnień'', wyd. 2, Warszawa 2002, Wyd. Koło Polaków z Indii 1942–1948, s. 84.</ref>
<ref name="blogbiszopa-">[http://blogbiszopa.pl/2010/01/polskie-dzieci-maharadzy/ Blog Biszopa. Polskie dzieci maharadży] [dostęp 2011-01-22].</ref>
<ref name="gerlach">[http://www.rzeczpospolita.pl/dodatki/plus_minus_000729/plus_minus_a_3.html Tomasz Gerlach (współpr. Stanisław Grzymski), „Sto lat poza ojczyzną” (m.in. wywiad z żoną E. Banasińskiego)] [[Rzeczpospolita (gazeta)|Rzeczpospolita]] 29.07.2000 nr 176.</ref>
<ref name="gujaratstate">[http://www.worldstatesmen.org/India_states.html#Gujarat States of India since 1947] {{lang|en}} [dostęp 2012-01-24].</ref>
<ref name="iwa">[http://www.polska-azja.pl/2010/09/01/krzysztof-iwanek-uhonorujmy-pamiec-jama-saheba-digvijayasinhaji/ Krzysztof Iwanek, Uhonorujmy pamięć jama saheba Digvijayasinhji].</ref>
<ref name="jewel">[http://www.internetstones.com/emerald-necklaces-of-the-maharajah-of-nawanagar.html Jewelry of the Maharajahs were symbols of status and power] {{lang|en}}.</ref>
<ref name="kiwan1">[http://www.petycje.pl/petycja/5733/uhonorujmy_pamiec_indyjskiego_maharadzy.html Uhonorujmy pamięć indyjskiego maharadży, www.petycje.pl] [dostęp 2012-01-24].</ref>
<ref name="Krishna">[http://books.google.co.in/books?id=sLr7z6gNcV0C&pg=PA112&dq=UNITED+STATE+OF+KATHIAWAR&hl=en&ei=4j9oTt_yLMLprAfppaD9Cg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&sqi=2&ved=0CDcQ6AEwAw#v=onepage&q=UNITED%20STATE%20OF%20KATHIAWAR&f=false B. Krishna, ''India’s bismarck, Sardar Vallabhbhai Patel''] s. 112,113 {{lang|en}} [dostęp 2012-01-24].</ref>
<ref name="listadeleg">[http://www.indiana.edu/~league/1thordinaryassemb.htm Lista delegatów na pierwszym posiedzeniu Ligi Narodów 15 listopada-18 grudnia 1920] {{lang|en}}.</ref>
<ref name="mikol">[http://www.przeglad.australink.pl/artykuly/matwiejczyk.php Lidia Mikołajewska, ''Polski Hindus'' (Karol Matwiejczyk)], Przegląd Australijski, wrzesień 2008.</ref>
<ref name="mp254">{{Monitor Polski|2016|254}}.</ref>
<ref name="mp367">{{Monitor Polski|2012|367}} – pkt 8.</ref>
<ref name="odzn">[http://www.polska-azja.pl/2012/02/01/maharadza-odznaczony-nadanie-imienia-skwerowi-na-dobrej-drodze/ Maharadża odznaczony, nadanie imienia skwerowi na dobrej drodze!] [dostęp 2012-02-06].</ref>
<ref name="polrefug">[http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1998698.cms Anuradha Bhattacharya, ''History of Polish refugees in India between 1942-48'' w Polish love story in Gujarat, The Times of India, Sep 17, 2006] {{lang|en}} [dostęp 2010-06-08].</ref>
<ref name="radz">[http://www.indiaguide.pl/mieszkancy/radzputowie.html Portal indiaguide].</ref>
<ref name="skwer1">{{cytuj stronę|url=http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34882,11840179,Maharadza_wyprzedzil_proboszcza__Nowy_skwer_na_Ochocie.html|tytuł=Maharadża wyprzedził proboszcza. Nowy skwer na Ochocie|nazwisko=Osowski|imię=Jarosław|data=2012-05-31|praca=wyborcza.pl Warszawa|opublikowany=Agora|język=pl|archiwum=http://web.archive.org/web/20120714013356/http://warszawa.gazeta.pl/warszawa/1,34882,11840179,Maharadza_wyprzedzil_proboszcza__Nowy_skwer_na_Ochocie.html|zarchiwizowano=2012-07-14|data dostępu=2014-12-02}}</ref>
<ref name="skwer2">{{cytuj stronę|url=http://iochota.pl/artykul,skwer-dobrego-maharadzy-odsloniecie-pomnika,8928|tytuł=Skwer Dobrego Maharadży – odsłonięcie pomnika|autor=Małgorzata Rojek|data=2014-10-22|opublikowany=Internetowa Ochota i Włochy|język=pl|archiwum=http://web.archive.org/web/20141202211721/http://iochota.pl/artykul,skwer-dobrego-maharadzy-odsloniecie-pomnika,8928|zarchiwizowano=2014-12-02|data dostępu=2014-12-02}}</ref>
<ref name="styptranz">[http://www.konarski.emil.tnp.pl/kg/Azja.htm Wiesław Stypuła, ''Ośrodki przejściowe i tranzytowe w Indiach''].</ref>
<ref name="styp101">Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie... s. 101.</ref>
<ref name="styp102">Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie... s. 102–103.</ref>
<ref name="styp103">Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie... s. 103.</ref>
<ref name="styp93">Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie... s. 93.</ref>
<ref name="styp97">Wiesław Stypuła, ''W gościnie u „polskiego” maharadży (wspomnienia z pobytu w Osiedlu Dzieci Polskich w Indiach w latach 1942–1946)'', Warszawa 2000, s. 97.</ref>
<ref name="styp98">Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie... s. 98.</ref>
<ref name="styp99">Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie... s. 99.</ref>
<ref name="szelez">[http://www.polska-azja.pl/2011/10/26/blow-horn-iwony-szelezinskiej-wspomnienia-o-dobrodzieju-i-wojnie/ Blow Horn Iwony Szelezińskiej, ''Wspomnienia. O dobrodzieju i wojnie, Nasz polski maharadża''. We wspomnieniach Wiesława Stypuły].</ref>
<ref name="szub">[http://stary.naszdziennik.pl/index.php?typ=my&dat=20080209&id=my32.txt Piotr Szubarczyk, Misja wicekonsula Lisieckiego] „[[Nasz Dziennik]]”, Nr 34 (3051) z 9–10 lutego 2008.</ref>
<ref name="tulacz">[http://www.dsh.waw.pl/pl/4_800 „Tułacze dzieci” w Indiach w latach 1942–1948. Uhonorowanie pamięci jama saheba Digvijaya Sinhaji – Dom Spotkań z Historią] [dostęp 2012-01-24].</ref>
}}
 
== Bibliografia ==
#* Praca zbiorowa. Leszek Bełdowski i in. (Chemilowska J., Glazer T., Kleszko W., Pniewska D., Siedlecki J.K.), ''Polacy w Indiach. 1942–1948 w świetle dokumentów i wspomnień'', {{ISBN|0-9538928-1-6}}, wyd. 2, Warszawa 2002, Wyd. Koło Polaków z Indii, 758 s., w tym rozdział: W. Stypuła ''Osiedle dzieci w Balachadi k. Jamnagaru'' s. 82-14582–145
#* Praca zbiorowa. Leszek Bełdowski i in., ''Poles in India 1942-1948: Second World War Story'', {{ISBN|978-0-9538928-2-2}}, Wyd. Association of Poles in India 1942–1948, 2008, 500 s., [http://www.newasiabooks.org/publication/poles-india-1942-1948-second-world-war-story Omówienie] {{lang|en}}
#* [http://www.rzeczpospolita.pl/dodatki/plus_minus_000729/plus_minus_a_3.html Tomasz Gerlach (współpr. Stanisław Grzymski), „Sto lat poza ojczyzną”] [[Rzeczpospolita (gazeta)|Rzeczpospolita]] 29.07.2000 nr 176
#* [http://www.przeglad.australink.pl/artykuly/matwiejczyk.php Lidia Mikołajewska, ''Polski Hindus'' (Karol Matwiejczyk)], Przegląd Australijski, wrzesień 2008
#* [http://archiwum.polityka.pl/art/tysiac-dzieci-maharadzy,369252.html Agnieszka Niezgoda, „Tysiąc dzieci maharadży”], Polityka, nr 22 (2300) z dnia 2001-06-02; s. 100-104100–104
#* [http://blogbiszopa.pl/2010/01/polskie-dzieci-maharadzy/ Polskie dzieci maharadży, Blog biszopa]
#* [http://kresy-siberia.com/gallery/main.php?g2_itemId=47057 Refugee Camps In India, Jamnagar-Balachadi (zdjęcia dzieci z maharadżą)] {{lang|en}}
#* [http://ibweb.rasz.edu.pl/typ:przyszli/menu:2014/pokaz/id:16028 O patronie szkoły na stronie ZSSO „Bednarska” im. Maharadży Jam Saheba Digvijay Sinhji]
#* [http://www.konarski.emil.tnp.pl/kg/Azja.htm Wiesław Stypuła, „Ośrodki przejściowe i tranzytowe w Indiach”]
#* Wiesław Stypuła, ''W gościnie u „polskiego” maharadży (wspomnienia z pobytu w Osiedlu Dzieci Polskich w Indiach w latach 1942–1946)'', Warszawa 2000, 272 s., {{ISBN|8391398005}}, .
#* Wiesław Stypuła, ''We wszystkie strony świata... Tułacze losy polskich dzieci'', Warszawa 2006, 426 s., {{ISBN|9788388900150}}.
#* [http://www.4dw.net/royalark/India/nawana8.htm Sylwetka maharadży (z portretem)] {{lang|en}}
#* [http://kresy-siberia.org/indie/?page_id=42&lang=pl Wirtualne Muzeum Kresy-Syberia]
 
{{Kontrola autorytatywna}}
[[Kategoria:Urodzeni w 1895]]
[[Kategoria:Zmarli w 1966]]
[[Kategoria:Odznaczeni 1939-45 Star‎Star]]
[[Kategoria:Odznaczeni Africa Star]]
30 940

edycji