Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 17 bajtów, 10 miesięcy temu
drobne techniczne
[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[Województwo rzeszowskie (1975–1998)|województwa rzeszowskiego]].
 
== Przyroda ==
W nocy 24 na 25 kwietnia 1943 r. doszło do największej akcji bojowej Armii Krajowej obwodu łańcuckiego, tj. odbicia więźniów z aresztu w Żołyni.
W Żołyni, przy drodze do [[Białobrzegi (województwo podkarpackie)|Białobrzegów]], rośnie najgrubsza w Polsce [[sosna zwyczajna]] o pojedynczym pniu. To monumentalne drzewo ma pień o obwodzie 442 cm (w 2016)<ref name=rpdp>{{Cytuj stronę | url = http://www.rpdp.hostingasp.pl/Trees/UI/TreeFormRO.aspx?tID=1071 | tytuł = Sosna Jana Sobieskiego | autor = Rejestr Polskich Drzew Pomnikowych (RPDP) | język = pl | data dostępu = 2016-04-16}}</ref>, wysokość - 14,5 m (w 2013)<ref name=drzewapolski>Krzysztof Borkowski, Robert Tomusiak, Paweł Zarzyński. ''Drzewa Polski''. 2016. s. 92</ref>. Z drzewem wiąże się legenda, jakoby pod sosną wypoczywał [[Jan III Sobieski|Król Jan III Sobieski]] (sosna jest prawdopodobnie znacznie młodsza, szacuje się jej wiek na 250 lat).
 
16 sierpnia 1943 roku oddział Gwardii Ludowej "Iskra" pod dowództwem Jana Paducha ps. "Janek" opanował miejscowość. Zniszczono urząd gminny i pocztowy, mleczarnię i rozpędzono komisję przygotowującą listy mieszkańców do deportacji<ref>Józef Bolesław Gargas „Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942 – 1945” Wydawnictwo MON 1971, s. 357</ref>.
 
4 czerwca 1943 roku Niemcy przeprowadzili pacyfikację, podczas której zamordowano 14 osób.
 
Po wojnie wieś została odznaczona Krzyżem Grunwaldu w dowód uznania za postawę w czasie okupacji<ref>Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945", Sport i Turystyka 1988, {{ISBN|83-217-2709-3}}, s. 631</ref>.
 
== Części wsi ==
|}
[[Plik:Żołynia - monument A.Mickiewicza.jpg|mały||240px|Monument Adama Mickiewicza]]
 
== Historia ==
W nocy 24 na 25 kwietnia 1943 r. doszło do największej akcji bojowej Armii Krajowej obwodu łańcuckiego, tj. odbicia więźniów z aresztu w Żołyni.
 
16 sierpnia 1943 roku oddział Gwardii Ludowej "Iskra" pod dowództwem Jana Paducha ps. "Janek" opanował miejscowość. Zniszczono urząd gminny i pocztowy, mleczarnię i rozpędzono komisję przygotowującą listy mieszkańców do deportacji<ref>Józef Bolesław Gargas „Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942 – 1945” Wydawnictwo MON 1971, s. 357</ref>.
 
4 czerwca 1943 roku Niemcy przeprowadzili pacyfikację, podczas której zamordowano 14 osób.
 
Po wojnie wieś została odznaczona Krzyżem Grunwaldu w dowód uznania za postawę w czasie okupacji<ref>Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945", Sport i Turystyka 1988, s. 631. {{ISBN|83-217-2709-3}}, s. 631</ref>.
 
== Znane osoby z Żołyni ==
* [[Władysław Cieśla]] – Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata
* [[Leon Leja]] (1913–1997) – [[pedagog]], profesor [[Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu|Uniwersytetu im Adama Mickiewicza w Poznaniu]]
* Władysław Młynek – poeta, autor między innymi utworu "[http://zolynia.com.pl/zolynia/opis-zolyni-1905/ Opis Żołyni]" z 1905.
 
== Przyroda ==
W Żołyni, przy drodze do [[Białobrzegi (województwo podkarpackie)|Białobrzegów]], rośnie najgrubsza w Polsce [[sosna zwyczajna]] o pojedynczym pniu. To monumentalne drzewo ma pień o obwodzie 442 cm (w 2016)<ref name=rpdp>{{Cytuj stronę | url = http://www.rpdp.hostingasp.pl/Trees/UI/TreeFormRO.aspx?tID=1071 | tytuł = Sosna Jana Sobieskiego | autor = Rejestr Polskich Drzew Pomnikowych (RPDP) | język = pl | data dostępu = 2016-04-16}}</ref>, wysokość - 14,5 m (w 2013)<ref name=drzewapolski>Krzysztof Borkowski, Robert Tomusiak, Paweł Zarzyński. ''Drzewa Polski''. 2016. s. 92</ref>. Z drzewem wiąże się legenda, jakoby pod sosną wypoczywał [[Jan III Sobieski|Król Jan III Sobieski]] (sosna jest prawdopodobnie znacznie młodsza, szacuje się jej wiek na 250 lat).
 
== Zobacz też ==