Otwórz menu główne

Zmiany

Usunięte 2 bajty, 9 miesięcy temu
drobne redakcyjne, WP:SK+mSK+ToS
'''Filhellenizm''' w najszerszym znaczeniu jest postawą wyrażającą sympatię wobec [[Grecja|Grecji]] i [[Grecy|Greków]]. Zazwyczaj jednak używa się tego terminu w odniesieniu do ruchu kulturalnego, literackiego i politycznego w XIX wiecznej Europie. Celem filhellenów było wsparcie Greków w ich "wybijaniu się na niepodległość", czyli w wojnie narodowowyzwoleńczej przeciwko [[Imperium osmańskie]]mu, którą toczyli w latach 1821-1830. Zwraca się uwagę, że termin ten funkcjonował już w [[starożytność|starożytności]]. Oznaczał wtedy bądź Greka, który kocha ojczyznę, bądź był tytułem przyznawanym tym, którzy w swoich działaniach sprzyjali Grekom. Miłośników greckiej kultury nazywano filhellenami także w [[renesans]]ie.
 
[[Plik:Monument to Georges Gordon Byron, Athens, Greece.jpg|thumb|230px|Pomnik pamięci [[George Gordon Byron|Byrona]] ustawiony w centrum [[Ateny|Aten]]. Jego nazwiskiem (w greckim brzmieniu) nazwano miejscowość [[Wirona]], wchodzącą obecnie w skład [[Wielkie Ateny|aglomeracji Aten]]]]
Dziś terminu filhellenizm używa się najczęściej w jego węższym znaczeniu, w przeciwieństwie do terminu "hellenizm", oznaczającego fascynację grecką kulturą w ogóle, głównie antyczną, ale także współczesną. Filhellenizm jest więc poparciem Greckich dążeń niepodległościowych, często realizowanym w literaturze (utwory filhelleńskie), publicystyce lub w osobistym poświęceniu na rzecz Greków (zbieranie datków, osobisty udział w wojnie).
 
== Polski filhellenizm ==
Ze względu na podobieństwo sytuacji politycznej Polski i Grecji, Polski filhellenizm przybrał szczególną postać. Wątki filhelleńskie obecne są m.in. w utworach wielu polskich romantyków, m.in.:
* w poemacie dygresyjnym ''[[Podróż do Ziemi Świętej z Neapolu]]'' oraz w powieści poetyckiej ''[[Lambro]]'' [[Juliusz Słowacki|Juliusza Słowackiego]],
* we wczesnych utworach [[Zygmunt Krasiński|Zygmunta Krasińskiego]],
* w poemacie ''Epimenides'' oraz lirykach [[Cyprian Kamil Norwid|Cypriana Norwida]] (''Marmur biały'', ''Z listu (do Włodzimierza Lubieńskiego)'').
 
== Bibliografia ==
* M. Kalinowska (red.) ''Filhellenizm w Polsce – rekonensans'', wyd. Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2007.
 
[[Kategoria:Romantyzm]]
115 000

edycji