Otwórz menu główne

Zmiany

rozbudowa
|nazwa = Bazylika św. Agnieszki za Murami
|nazwa miejscowa = {{k|it|Basilica di Sant'Agnese fuori le mura}}
|funkcja świątyni = [[Kościół tytularny]]
|grafika = SantAgnese - da via Nomentana 00285.JPG
|opis grafiki =
|wyznanie = [[Kościół katolicki|katolickie]]
|kościół = [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]]
|administratura nazwa = św. Agnieszki za Murami{{r|DR}}
|administratura typ = [[Parafia]]
|tytuł świątyni = [[Bazylika mniejsza]]
{{Inne znaczenia|[[bazylika|bazyliki]] w dzielnicy [[Trieste]]|[[kościół (budynek)|kościół]] [[Sant'Agnese in Agone]] na [[Piazza Navona]]}}
 
'''Bazylika św. Agnieszki za Murami''' ([[język włoski|wł.]] ''Basilica di Sant'Agnese fuori le mura'') – [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]] [[kościół tytularny]] w [[Rzym]]ie.
 
Świątynia ta jest [[kościół parafialny|kościołem parafialnym]] oraz [[Kościół tytularny|kościołem tytularnym]], mającym również rangę [[bazylika mniejsza|bazyliki mniejszej]]{{r|DR}}.
 
== Lokalizacja ==
Kościół znajduje się w XVII. dzielnicy Rzymu – Trieste (Q XVII) przy ''Via Nomentana 364''.
 
== OpisPatronka ==
Patronką świątyni jest [[Agnieszka Rzymianka|św. Agnieszka]] – dziewica, która poniosła śmierć męczeńską za wiarę chrześcijańską w IV wieku.
 
== Historia ==
Obecny kościół zbudowano w [[VII wiek|VII w.]] na polecenie papieża [[Honoriusz I|Honoriusza I]] w miejsce zniszczonej bazyliki z czasów [[Konstantyn I Wielki|Konstantyna Wielkiego]] ([[IV wiek]]). Bazylika znajduje się nad grobem [[Agnieszka Rzymianka|św. Agnieszki]].
 
Bazylikę wzbogacali papieże [[Hadrian I]] i [[Leon III (papież)|Leon III]]. W [[1479]] kardynał Giuliano della Rovere (późniejszy papież [[Juliusz II]]) zbudował wieże. Prace konserwatorskie przeprowadzone w XVII w. zainicjował kardynał Alessandro Ottaviano de' Medici (późniejszy papież [[Leon XI]]). W dniu [[14 czerwca]] [[1615]] relikwie św. Agnieszki oraz innych męczenników złożono pod ołtarzem głównym w srebrnym relikwiarzu ofiarowanym przez papieża [[Paweł V|Pawła V]]. Wtedy też powstało zadaszenie nad ołtarzem.
 
W 1112 r. papież [[Paschalis II]] osadził w klasztorze przy bazylice benedyktynki, natomiast w 1479 r. [[Sykstus IV]] zamknął ten żeński klasztor, a w ich miejsce osadził ambrozjanów{{r|ChR}}. Z kolei w 1489 r. Z kolei [[Innocenty VIII]] zastąpił ich [[Kanonicy laterańscy|kanonikami regularnymi laterańskimi]], którzy przebywają tam do czasów obecnych{{r|ChR}}. W 1708 r. bazylika stała się kościołem parafialnym, opiekę nad parafią powierzono kanonikom laterańskim{{r|ChR}}.
== Opis ==
Kościół ma trzy [[nawa|nawy]] z trzema kaplicami w każdej z nich. W prawej nawie znajdują są kaplice: [[Augustyn z Hippony|św. Augustyna]], świętych [[Stefan I (papież)|Stefana]] i [[Wawrzyniec z Rzymu|Wawrzyńca]] oraz [[święta Emerenziana|świętej Emerenziany]]. W środkowej kaplicy można podziwiać marmurowe rzeźby ze szkoły [[Andrea Bregno]] (XV w.) przedstawiające dwóch świętych Stefana i Wawrzyńca, a także marmurową głowę Chrystusa, będącą XVII-wieczną kopią dzieła [[Michał Anioł|Michała Anioła]].
 
== Architektura i sztuka ==
Kaplice lewej nawy: Bractwa Najświętszego Serca Pana Jezusa, Matki Bożej [[Pompeje|Pompejańskiej]], i Pobożnego Związku Córek Maryi. W centralnej kaplicy można zobaczyć freski z XV wieku, a po bokach dwa freski [[Giuseppe Chiari|Giuseppiego Chiari]].
{{Grafika rozwinięta
| położenie = center
| całkowita szerokość = 200
| opis =
| grafika1 = Facade - Sant'Agnese fuori le mura - Rome 2016 (2).jpg
| opis1 = Fasada bazyliki
| szerokość1 = 1752
| wysokość1 = 3028
| grafika2 = Q17 Trieste - Basilica di Sant'Agnese 1.JPG
| opis2 = Dzwonnica
| szerokość2 = 1704
| wysokość2 = 2272
}}
{{clear|left}}
 
Kościół ma trzy [[nawa|nawy]] z trzema kaplicami w każdej z nich.
Ołtarz główny pochodzi z czasów papieża Pawła V. Umieszczone są w nim m.in. relikwie św. Agnieszki i św. Emerenziany.
 
Ołtarz główny pochodzi z czasów papieża Pawła V. Umieszczone są w nim m.in. relikwie św. Agnieszki i św. Emerencjany. Baldachim nad ołtarzem głównym pochodzi z 1614 r., jednak podtrzymujące go cztery porfirowe kolumny pochodzą z czasów starożytnych{{r|ChR}}. Tron biskupi stojący za ołtarzem pochodzi prawdopodobnie z VII wieku{{r|ChR}}. Najstarszym przedmiotem w świątyni jest świecznik paschalny datowany na II wiek{{r|ChR}}.
W absydzie znajduje się najcenniejsze i najstarsze dzieło w bazylice – mozaika przedstawiająca św. Agnieszkę i papieży św. [[Symmachus (papież)|Symmachusa]] i [[Honoriusz I|Honoriusza I]]. Powstała ona pomiędzy [[625]] a [[638]]. Jest przykładem wpływów bizantyjskich.
 
Nad tabernakulum znajduje się figura św. Agnieszki, wykonana przez Nicolasa Cordiera{{r|ChR}}. Wykorzystał on starożytny alabastrowy korpus, który uzupełnił elementami z brązu (głowa i kończyny){{r|ChR}}.
 
Strop kasetonowy pochodzi z roku 1606, jest bogato rzeźbiony, pośrodku św. Agnieszka, oprócz niej św. Cecylia i Konstantyna, jednak malowania i złocenia są XIX-wieczne{{r|ChR}}.
 
Pod bazyliką znajdują się katakumby ponownie odkryte przypadkowo w latach [[1865]]–[[1866]] i odkopywane od [[1869]]. Łączna długość ich korytarzy wynosi 5 km<ref>http://www.misericordias.eu/patronka-kult.html</ref>.
{{Grafika rozwinięta
| położenie = leftcenter
| całkowita szerokość = 800
| opis =
| grafika1 = Sant'Agnese fuori le mura (Rome) - Inside.jpg
| opis1 = Nawa główna bazyliki
| szerokość1 = 4899
| wysokość1 = 5545
| grafika2 = Roof of Sant'Agnese fuori le mura (Rome).jpg
| opis2 = Sufit
| szerokość2 = 2565
| wysokość2 = 6008
| grafika3 = S Agnese - controfacciata e organo 1160941.JPG
| opis3 = Nawa główna - widok w kierunku chóru
| szerokość3 = 2112
| wysokość3 = 2816
}}
{{clear|left}}
 
{{Grafika rozwinięta
| położenie = center
| opis =
| grafika1 = Statue of Saint Agnes - Sant'Agnese fuori le mura - Rome 2016.jpg
| opis1 = Figura św. Agnieszki nad tabernakulum.
| szerokość1 = {{#expr: (150 * 5184/ 3456) round 0}}
}}
{{clear|left}}
 
W [[Apsyda (architektura)|absydzie]] znajduje się najcenniejsze i najstarsze dzieło w bazylice – mozaika przedstawiająca św. Agnieszkę i papieży św. [[Symmachus (papież)|Symmachusa]] i [[Honoriusz I|Honoriusza I]]. Powstała ona pomiędzy [[625]] a [[638]]. Jest przykładem wpływów bizantyjskich.
 
{{Grafika rozwinięta
| położenie = center
| opis =
| grafika1 = RomaSAgneseInterno01Catholic Encyclopedia - Apse of the Church of Saint Agnes, Rome.jpg
| opis1 = OłtarzApsyda
| szerokość1 = {{#expr: (200 * 10972044/ 7451554) round 0}}
| grafika2 = Santa Agnese - mosaico Santa Agnese fuori le mura.jpg
| opis2 = Mozaika przedstawiająca św. Agnieszkę
}}
{{clear|left}}
 
Kościół ma trzy [[nawa|nawy]] z trzema kaplicami w każdej z nich. W prawej nawie znajdują są kaplice: [[Augustyn z Hippony|św. Augustyna]], świętych [[StefanŚwięty ISzczepan|Szczepana (papieżStefana)|Stefana]] i [[Wawrzyniec z Rzymu|Wawrzyńca]] oraz [[świętaEmerencjana Emerenziana(męczennica)|świętej EmerenzianyEmerencjany]]. W środkowej kaplicy można podziwiać marmurowe rzeźby ze szkoły [[Andrea Bregno]] (XV w.) przedstawiające dwóch świętych Stefana i Wawrzyńca, a także marmurową głowę Chrystusa, będącąuważaną za XVII-wieczną kopiąkopię zaginionego dzieła [[Michał Anioł|Michała Anioła]]{{r|ChR}}.
 
Kaplice lewej nawy: Bractwa Najświętszego Serca Pana Jezusa, [[Obraz Matki Bożej [[PompejePompejańskiej|Matki Bożej Pompejańskiej]], i Pobożnego Związku Córek Maryi. W centralnej kaplicy można zobaczyć freski z XV wieku, a po bokach dwa freski [[Giuseppe Chiari|Giuseppiego Chiari]].
 
Pod bazyliką znajdują się katakumby ponownie odkryte przypadkowo w latach [[1865]]–[[1866]] i odkopywane od [[1869]]. Łączna długość ich korytarzy wynosi 5 km<ref>http://www.misericordias.eu/patronka-kult.html</ref>.
 
{{Grafika rozwinięta
| położenie = center
| opis =
| grafika1 = Sant' Agnese Perriers Altar Stefanus und Laurentius.jpg
| opis1 = Ołtarz świętych Szczepana i Wawrzyńca. U dołu marmurowa głowa Chrystusa, kopia dzieła [[Michał Anioł|Michała Anioła]], XVII w.
| szerokość1 = {{#expr: (200 * 1960/ 2280) round 0}}
| grafika2 = Roma basilica SAgnese cripta.JPG
| opis2 = Krypta z relikwiami św. Agnieszki i św. Emerencjany
| szerokość2 = {{#expr: (200 * 3000/ 4000) round 0}}
}}
{{clear|left}}
 
== Obchody ==
W święto patronki 21 stycznia w bazylice są błogosławione dwa jagnięta, wełna z których posłuży do wykonania [[paliusz]]y<ref>{{cytuj stronę | url = https://voiceofrome.com/baranki-swietej-agnieszki/ | tytuł = Baranki świętej Agnieszki w ''Voice of Rome''| język = pl | data dostępu = 2018-10-27 }}</ref>.
 
== Kardynałowie prezbiterzy ==
Bazylika świętej Agnieszki za Murami jest jednym z kościołów tytularnych nadawanych kardynałom[[Stopnie kardynalskie#Kardynałowie prezbiterzy|kardynałom-prezbiterom]] (''Titulus Sanctae Agnetis extra moenia''). Tytuł ten ustanowił papież [[Innocenty X]] w dniu [[5 października]] [[1654]]{{r|Ch}}.
<br />Obecnie kardynałem prezbiterem św. Agnieszki za Murami jest [[Camillo Ruini]] emerytowany wikariusz generalny Rzymu.
{{Kolumna-podział|4;float:left; width:1000px|
* [[Ignazio Nasalli-Ratti]] (1827–1831)
* [[Filippo Giudice Caracciolo]] [[Filipini|Orat]] (1833–1844)
* [[Hugues-Robert-Jean-Charles de La Tour d'Auvergned’Auvergne-LauraquaisLauraguais]] (1846–1851)
* [[Girolamo d’Andrea]] (1852–1860); (''in commendam'' (1860–1868)
* [[Lorenzo Barili]] (1868–1875)
* [[Pietro Giannelli|Pietro Gianelli]] (1875–1881)
* [[Carlo Confalonieri]] (1958–1972)
* [[Louis-Jean Guyot]] (1973–1988)
* [[Camillo Ruini]] (1991–1991–nadal)
}}
{{clear|left}}
 
== Przypisy ==
{{Przypisy}}|
<ref name="DR">{{cytuj stronę | url = http://www.diocesidiroma.it/phpenti/ente/?ID=19 | tytuł = Parrocchia sant'Agnese fuori le mura w serwisie ''Diocesi di Roma''| język = it | data dostępu = 2018-10-27 }}</ref>
 
<ref name="ChR">{{cytuj stronę | url = http://romanchurches.wikia.com/wiki/Sant%27Agnese_fuori_le_Mura | tytuł = Sant'Agnese fuori le Mura w ''Churches of Rome'' | język= en | data dostępu = 2018-10-26 }}</ref>
 
<ref name="Ch">{{Catholic-hierarchy|diecezja|d1a08}} [dostęp 2018-10-28]</ref>
}}
 
== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.vicariatusurbisdiocesidiroma.orgit/phpenti/ente/Ente.asp?ID=19 Parafia św. Agnieszki za Murami na stronie diecezji rzymskiej]
* [http://romanchurches.wikia.com/wiki/Sant%27Agnese_fuori_le_Mura Chris Nyborg, "Sant'Agnese fuori le Mura"] {{lang|en}}
* {{Catholic-hierarchy|diecezja|d1a08}}
{{DEFAULTSORT:Agnieszki za Murami}}
[[Kategoria:Bazyliki w Rzymie]]
[[Kategoria:ŚwiątynieZabytki pod wezwaniem św. Agnieszki|RzymRzymu]]
[[Kategoria:Kościoły tytularne]]
[[Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Agnieszki|Rzym]]
50 566

edycji