Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 43 bajty, 8 miesięcy temu
Anulowanie wersji 54956934 autorstwa 185.56.211.221 (dyskusja), WP:SK
{{legenda|red|Państwa centralne}}
{{legenda|blue|[[Ententa]]}}]]
'''*Państwa centralne''' − istniejący w okresie [[I wojna światowa|I wojny światowej]] sojusz [[Cesarstwo Niemieckie|Cesarstwa Niemieckiego]], [[Austro-Węgry|Monarchii Austro-Węgierskiej]], [[Carstwo Bułgarii|Carstwa Bułgarii]] i [[Imperium Osmańskie]]go. Przeciwnikiem państw centralnych była [[Ententa]].
 
Nazwa sojuszu pochodzi od centralnego położenia w [[Europa|Europie]] Niemiec i Austro-Węgier, które były otoczone ze wszystkich stron państwami Ententy. Początkowo to Niemcy i Austro-Węgry dźwigały ciężar wojny.
Przedwojenny sojusz Niemiec i Austro-Węgier, a także Włoch, które go opuściły, nazywał się [[Trójprzymierze]]m. Niemcy podpisały układ z Austro-Węgrami w [[1879]] roku, natomiast układ z Włochami w [[1882]]. Imperium Osmańskie weszło w sojusz z Niemcami [[2 sierpnia]] [[1914]] roku, zaś Bułgaria [[14 października]] [[1915]] roku.
 
== Traktaty i rozejmy ==
 
Państwa centralne przegrały ostatecznie wojnę, mimo pokonania [[Imperium Rosyjskie|Rosji]] i [[Królestwo Rumunii|Rumunii]]. W [[1918]] roku kolejno [[Rozejm|zawieszenie broni]] podpisywały:
[[plik:WorldWarI-MilitaryDeaths-CentralPowers-Piechart PL.svg|thumb|Straty wśród państw centralnych]]
| [[Traktat w Trianon]]
|-
| {{państwo|TUR|1844}}<br /><center><small>(następnie)</small></center>{{państwo|Turcja}}
| [[Traktat pokojowy w Sèvres 1920|Traktat w Sèvres]]<br /><center><small>(następnie)</small></center>[[Traktat w Lozannie]]
|}
 
== Przywódcy ==
[[ImagePlik:Drei Kaiser Bund.jpg|thumb|right|[[Wilhelm II Hohenzollern|Wilhelm II]], [[Mehmed V]], [[Franciszek Józef I]]: trzech imperatorów państw centralnych.]]
[[ImagePlik:Leaders of the Central Powers - Vierbund.jpg|thumb|right|[[Wilhelm II Hohenzollern|Wilhelm II]], [[Franciszek Józef I]], [[Mehmed V]], [[Ferdynand I Koburg|Ferdynand I]]: przywódcy poczwórnego przymierza.]]
[[FilePlik:Leaders of the Central powers.JPG|thumb|right|Pocztówka przedstawiająca przywódców państw centralnych.]]
 
=== {{państwo|Austro-Węgry}} ===
* [[Franciszek Józef I]]: [[Władcy Austrii#Cesarstwo Austrii (1804-1918)|cesarz Austro-Węgier]]
* [[Karol I Habsburg|Karol I]]: cesarz Austro-Węgier
* [[Leopold Berchtold]]: [[Ministrowie spraw zagranicznych Austrii|minister spraw zagranicznych Austro-Węgier]]
* [[István Tisza]]: [[Premierzy Węgier|premier Węgier]]
* [[Fryderyk Habsburg]]: naczelny wódz armii austro-węgierskiej
* [[Franz Conrad von Hötzendorf]]: szef austro-węgierskiego sztabu generalnego
* [[Arthur Arz von Straussenburg]]: szef austro-węgierskiego sztabu generalnego
* [[Svetozar Boroević von Bojna]]: marszałek postrzegany jako jeden z najlepszych strategów obronnych wojny
* [[Anton Haus]]: [[Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine|naczelny dowódca austro-węgierskiej marynarki wojennej]]
* [[Maximilian Njegovan]]: naczelny dowódca austro-węgierskiej marynarki wojennej
* [[Miklós Horthy]]: naczelny dowódca austro-węgierskiej marynarki wojennej
 
=== {{państwo|DEU|1871}} ===
* [[Wilhelm II Hohenzollern|Wilhelm II]]: [[cesarz niemiecki]]
* [[Theobald von Bethmann-Hollweg]]: [[Kanclerze Niemiec|kanclerz Niemiec]]
* [[Helmuth von Moltke (młodszy)|Helmuth von Moltke]]: szef niemieckiego sztabu generalnego
* [[Erich von Falkenhayn]]: szef niemieckiego sztabu generalnego
* [[Paul von Hindenburg]]: szef niemieckiego sztabu generalnego
* [[Alfred von Tirpitz]]: admirał [[Kaiserliche Marine]]
* [[Reinhard Scheer]]: dowódca cesarskiej floty morskiej
* [[Erich Ludendorff]]: naczelny kwatermistrz armii niemieckiej
* [[Leopold Bawarski]]: naczelny dowódca teatru wschodniego
* [[Max Hoffmann]]: szef sztabu teatru wschodniego
* [[Wilhelm Souchon]]: niemiecki doradca ds. marynarki wojennej w imperium osmańskim
* [[Otto Liman von Sanders]]: niemiecki doradca ds. marynarki wojennej w imperium osmańskim
* [[Paul von Lettow-Vorbeck]]: niemiecki dowódca kampanii wschodnioafrykańskiej
* [[Hermann von François]]: niemiecki generał
* [[Georg von der Marwitz]]: niemiecki generał kawalerii
 
=== {{państwo|Turcja|1844}} ===
* [[Mehmed V]]: [[Władcy Turcji|sułtan imperium osmańskiego]]
* [[Mehmed VI]]: sułtan imperium osmańskiego
* [[Said Halim Pasza]]: [[wielki wezyr]]
* [[İsmail Enver]]: naczelny dowódca armii imperium osmańskiego
* [[Fritz Bronsart von Schellendorf]]: szef sztabu generalnego
* [[Mustafa Kemal Atatürk]]: dowódca [[2 Armia (Imperium osmańskie)|2 Armii]]
* [[Ahmed Dżemal]]: dowódca [[4 Armia (Imperium osmańskie)|4 Armii]] w Syrii, minister marynarki wojennej
* [[Fevzi Çakmak]]: dowódca [[7 Armia (Imperium osmańskie)|7 Armii]] w Palestynie
 
=== {{państwo|Bułgaria|1908}} ===
* [[Ferdynand I Koburg|Ferdynand I]]: [[Władcy Bułgarii|car Bułgarii]]
* [[Wasił Radosławow]]: [[Premierzy Bułgarii|premier Bułgarii]]
* [[Nikoła Żekow]]: naczelny dowódca bułgarskiej armii
* [[Georgi Todorow (generał)|Georgi Todorow]]: dowódca 2 Armii, zastępca naczelnego dowódcy
* [[Konstantin Żostow]]: szef sztabu generalnego
* [[Władimir Wazow]]: bułgarski generał
 
=== [[plik:Flag of the Emirate of Ha'il.svg|20px]] [[Emirat Jabal Shammar|Jabal Shammar]] ===
* Saʿūd I bin ʿAbd al-ʿAzīz: [[Al Rashid|emir Jabal Shammar]]
 
=== [[plik:Dervish flag.svg|20px]] [[Państwo Derwiszów]] ===
* [[Mohammed Abdullah Hassan]]: sajjid Derwiszów
 
=== [[plik:Bandera Darfur.svg|20px]] [[Sułtanat Dar Fur]] ===
* [[Ali Dinar]]: sułtan Dar Furu
 
=== {{państwo|Azerbejdżan|1918}} ===
* [[Fətəli xan Xoyski]]: [[Premierzy Azerbejdżanu|premier Azerbejdżanu]] od 28 maja 1918 do 14 kwietnia 1919
* [[Nəsib bəy Yusifbəyli]]: premier Azerbejdżanu od 14 kwietnia 1919 do 1 kwietnia 1920
* [[Samad bej Mehmandarow]]: azerski generał artylerii
* [[Ali-Agha Szixlinski]]: azerski generał artylerii
 
[[Kategoria:I wojna światowa]]