Otwórz menu główne

Zmiany

Usunięte 66 bajtów ,  11 miesięcy temu
m
MalarzBOT: poprawiam link tożsamy z tekstem linka
* [[14 marca]]:
** utworzono [[Instytut Wojskowo-Techniczny]].
** wojna polsko-bolszewicka: w [[Nieśwież]]u wybuchło [[powstaniePowstanie nieświeskie|powstanie antybolszewickie]].
* [[15 marca]] – w [[Warszawa|Warszawie]] podpisany został układ o rozejmie polsko-niemieckim w sprawie [[Wielkopolska|Wielkopolski]].
* [[19 marca]] – bolszewicy zdławili 5-dniowe [[powstaniePowstanie nieświeskie|zbrojne wystąpienie]] polskiej ludności [[Nieśwież]]a.
* [[20 marca]] – stanowisko szefa [[Dowództwo Marynarki Wojennej|Sekcji Marynarki]] przy Ministerstwie Spraw Wojskowych objął gen. ppor. mar. [[Kazimierz Porębski]].
* [[27 marca]] – [[Aleksy Rżewski]] został [[Administratorzy Łodzi|rządowym komisarzem miasta Łodzi]].
* [[12 kwietnia]] – w [[Łuck]]u rozpoczęto zjazd [[Ziemiaństwo|ziemian]], podczas którego powstał Związek Ziemian Wołynia. Zajęto się sprawą polskiego stanu posiadania na Rusi.
* [[16 kwietnia]]:
** wojna polsko-bolszewicka: rozpoczęła się [[zajęcieZajęcie Wilna|ofensywa]] wojsk polskich.
** początek operacji sprowadzania do Polski [[Armia Polska we Francji|armii generała Józefa Hallera]].
** w Warszawie odbył się zjazd [[Związek Socjalistycznej Młodzieży Polskiej|Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej]]; jego przewodniczącym wybrano [[Stanisław Dubois|Stanisława Dubois]].
* [[17 kwietnia]]:
** wojna polsko-bolszewicka: polskie wojska zdobyły [[Lida|Lidę]].
** [[Jarogniew Drwęski]] objął stanowisko pierwszego po zaborach [[prezydenciPrezydenci Poznania|prezydenta]] [[Poznań|Poznania]].
* [[18 kwietnia]]:
** wojna polsko-bolszewicka: wojska polskie zdobyły [[Nowogródek]].
* [[8 sierpnia]] – wojska polskie zajęły [[Mińsk]].
* [[14 sierpnia]]:
** wybuchł [[strajk]] 140 tys. [[robotnik]]ów na terytorium dzisiejszego [[Górnośląski Okręg Przemysłowy|GOP]] na [[Górny Śląsk|Górnym Śląsku]], poprzedzający wybuch zbrojnego [[powstaniaPowstania śląskie|powstania]].
** założono klub piłkarski [[Ruch Radzionków]].
* [[15 sierpnia]] – w [[Mysłowice|Mysłowicach]] w [[Kopalnia Węgla Kamiennego Mysłowice|Myslowitzgrube]] [[Grenzschutz Ost|strażnicy graniczni Rzeszy Niemieckiej]] [[pacyfikacjaPacyfikacja|spacyfikowali]] ([[Masakra w Mysłowicach]]) [[bunt]] pracowniczy [[górnictwoGórnictwo|górników]], ich żon i dzieci, co zostało wykorzystane jako pretekst do wybuchu [[I powstanie śląskie|I powstania śląskiego]].
* [[16 sierpnia|16]]-[[17 sierpnia]] – wybuchło [[I powstanie śląskie]].
* [[18 sierpnia]]:
=== Grudzień ===
* [[8 grudnia]]:
** Rada Ambasadorów państw [[Ententa|Ententy]] ustaliła w [[Paryż]]u [[liniaLinia Curzona|linię Curzona]] jako wschodnią granicę Polski.
** potyczka polsko-czechosłowacka pod [[Kieżmark]]iem.
* [[9 grudnia]]:
** ustąpił [[rząd Ignacego Jana Paderewskiego]].
** decyzja mocarstw zachodnich o podziale byłych flot państw zaborczych (Polsce przyznano 6 małych, rozbrojonych poniemieckich [[torpedowiecTorpedowiec|torpedowców]] o łącznej wyporności 2300 t)
* [[13 grudnia]] – powstał [[rząd Leopolda Skulskiego]].
* [[17 grudnia]] – decyzją ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego, Ksawerego Praussa, powołano Tymczasową Państwową Komisję Ochrony Przyrody.
== Wydarzenia na świecie ==
<!-- PROSZĘ PISAĆ W CZASIE PRZESZŁYM! -->
* Koniec epidemii [[grypaGrypa|grypy]] [[Pandemia grypy w latach 1918–1919|hiszpanki]], rozpoczętej w roku [[1918]]; zmarło 20-25 mln osób.
 
=== Styczeń ===
** Edsel Ford zastąpił swego ojca – [[Henry Ford]]a, na stanowisku prezydenta [[Ford Motor Company]].
* [[5 stycznia]]:
** w [[Niemcy|Niemczech]] w [[Monachium]] [[Anton Drexler]] założył DAP ([[językJęzyk niemiecki|niem.]] ''Deutsche Arbeiterpartei'', czyli Niemiecka Partia Robotników), później przemianowaną na [[Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników|NSDAP]].
** [[Związek Spartakusa]], w [[Berlin]]ie, inicjował próbę rozpętania rewolucji komunistycznej w Niemczech. Powstanie komunistyczne trwało do [[13 stycznia]].
** [[Armia Czerwona]] zdobyła [[Mińsk]]; upadek [[Białoruska Republika Ludowa|Białoruskiej Republiki Ludowej]].
** w niemieckim porcie [[Cuxhaven]] Rada Robotnicza i Żołnierska ogłosiły powstanie ''Socjalistycznej Republiki Cuxhaven''.
* [[13 stycznia]] – Rada Robotnicza w Berlinie podejmowała decyzje o zakończeniu strajku generalnego. Próba rozpętania rewolucji przez członków [[Komunistyczna Partia Niemiec|Komunistycznej Partii Niemiec]] kończyła się niepowodzeniem.
* [[14 stycznia]] – [[Szarlotta (wielka księżna Luksemburga)|Szarlotta]] została [[wielcyWielcy książęta Luksemburga|wielką księżną Luksemburga]].
* [[15 stycznia]]:
** [[Róża Luksemburg]] i [[Karl Liebknecht]] zostali zamordowani.
** [[Japonia]] uznała niepodległość Polski.
** uruchomiono pierwsze na świecie regularne międzynarodowe połączenie lotnicze pomiędzy Paryżem a [[Bruksela|Brukselą]].
* [[23 marca]] – [[Benito Mussolini]] formował ([[językJęzyk włoski|wł.]] [[Fascio|Fasci Italiani di Combattimento]]) paramilitarną organizację, która później ([[1921]]) przekształciła się w [[Narodowa Partia Faszystowska|Narodową Partię Faszystowską]].
* [[24 marca]] – [[Karol I Habsburg]], ostatni władca Cesarsko-Królewskich [[Austro-Węgry|Austro-Węgier]] udał się na wygnanie do [[Szwajcaria|Szwajcarii]], a później na [[Portugalia|portugalską]] wyspę [[Madera|Maderę]].
* [[28 marca]] – w „[[The New York Times]]” ukazał się wywiad z [[Józef Piłsudski|Józefem Piłsudskim]].
* [[23 kwietnia]]:
** rozpoczęła się zorganizowana przez bolszewików [[akcja otwarcia relikwii Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego]], mająca obalić rozpowszechniany przez Cerkiew pogląd, że ciała świętych nie ulegają po śmierci rozkładowi.
** w [[Tallinn]]ie rozpoczęły się obrady estońskiej [[konstytuantaKonstytuanta|konstytuanty]].
* [[25 kwietnia]]:
** w Niemczech powstała uczelnia artystyczna w [[Weimar]]ze – [[Bauhaus]].
* [[27 kwietnia]]:
** [[Finlandia]] została ogłoszona republiką.
** niemiecki astronom [[Friedrich Karl Arnold Schwassmann|Arnold Scwassmann]] odkrył [[planetoidaPlanetoida|planetoidę]] [[(912) Maritima]].
* [[28 kwietnia]] – rozpoczęto budowę [[Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej|Kaplicy Objawień]] w portugalskiej [[Fatima (miasto)|Fatimie]].
* [[30 kwietnia]] – kilka bomb zostało przechwyconych w pierwszej fali [[Anarchizm|anarchistycznych]] ataków bombowych w USA.
* [[11 maja]] – utworzono [[Besarabska Socjalistyczna Republika Radziecka|Besarabską Socjalistyczną Republikę Radziecką]].
* [[15 maja]]:
** [[wojnaWojna grecko-turecka (1919–1922)|wojna grecko-turecka]]: dwadzieścia tysięcy żołnierzy [[Grecja|greckich]] zajęło [[Izmir|Smyrnę]] ([[Izmir]]) z pomocą floty angielskiej i francuskiej.
** robotnicy kanadyjscy z miasta [[Winnipeg]] rozpoczęli strajk generalny domagając się wyższych płac oraz lepszych warunków pracy.
* [[16 maja]] – samolot [[United States Navy|Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych]] typu [[Curtiss NC-4|NC-4]] pilotowany przez Alberta Cushing Reada wystartował z [[Nowa Fundlandia|Nowej Fundlandii]] do pierwszego lotu transatlantyckiego przez [[Azory]] do [[Lizbona|Lizbony]].
** Wojna grecko-turecka: Oddziały tureckie pod dowództwem [[Mustafa Kemal Atatürk|Mustafy Kemala Atatürka]] lądowały w miejscowości [[Samsun]] na wybrzeżu [[Anatolia|Anatolii]] nad [[Morze Czarne|Morzem Czarnym]] rozpoczynając walki, które później zostaną nazwane „Turecką Wojną o Niezależność”. Rocznica tego wydarzenia jest obchodzona przez Greków oraz [[Cypr]]yjczyków pochodzenia greckiego jako dzień pamięci o „Ludobójstwie na Grekach [[pont]]yjskich”.
** nowojorski hotelarz [[Raymond Orteig]] ufundował nagrodę w wysokości 25 tys. dolarów dla osoby, która jako pierwsza przeleci samolotem non stop z [[Nowy Jork|Nowego Jorku]] do [[Paryż]]a lub odwrotnie.
* [[23 maja]] – [[Uniwersytet Kalifornijski|Uniwersytet Kalifornijski]] otworzył drugie miasteczko uniwersyteckie w [[Los Angeles]]. Początkowo nazywane Południowym Oddziałem Uniwersytetu Kalifornijskiego (ang. Southern Branch of the University of California – SBUC), później przemianowane na [[Uniwersytet Kalifornijski w Los Angeles|Uniwersytet Kalifornijski w Los Angeles]] (ang. University of California, Los Angeles – UCLA).
* [[25 maja]]:
** doszło do erupcji [[wulkan]]u [[Kelud|Gunung Kelud (Kelut)]] we wschodniej części [[Jawa|Jawy]] w [[Indonezja|Indonezji]], zginęło ponad 5 tys. osób.
* [[15 czerwca]]:
** oddziały generała [[Pancho Villa]] zaatakowały miasto [[Ciudad Juárez]]. W obawie przed przeniesieniem się walk na terytorium USA, kawaleria amerykańska przekroczyła granicę z Meksykiem i odepchnęła oddziały Pancho Villi od granicy.
** w [[Irlandia|Irlandii]] zakończył się pierwszy nieprzerwany [[przelotPrzelot Alcocka i Browna przez Atlantyk|przelot]] Johna Alcocka i Arthura Whittena Browna przez [[Ocean Atlantycki]].
* [[16 czerwca]] – powstała [[Słowacka Republika Rad]].
* [[19 czerwca]] – założenie klubu [[Salernitana Calcio 1919|Salernitana Sport]] we włoskim mieście [[Salerno]].
* [[10 lipca]] – [[Stanisław Myśliborski-Wołowski]], polski historyk, pedagog (zm. [[1983]])
* [[12 lipca]] – [[Bogusław Szczepańczyk]], polski nauczyciel, twórca ekslibrisów „ekologicznych” (zm. [[1994]])
* [[13 lipca]] – [[Hau Pei-tsun]], [[Republika Chińska|tajwański]] wojskowy i polityk, [[premierzyPremierzy Republiki Chińskiej|premier Republiki Chińskiej]] w latach 1990-1993
* [[15 lipca]] – [[Iris Murdoch]], anglo-irlandzka pisarka, filozofka (zm. [[1999]])
* [[18 lipca]] – [[Lech Paszkowski]], polski pisarz, publicysta, historyk, mieszkający w Australii (zm. [[2013]])
* [[27 września]]
** [[Jayne Meadows]], amerykańska aktorka (zm. [[2015]])
** [[James H. Wilkinson]], angielski matematyk, specjalista w dziedzinie [[analizaAnaliza numeryczna|analizy numerycznej]], laureat [[Nagroda Turinga|Nagrody Turinga]] (zm. [[1986]])
* [[29 września]] – [[Kira Zworykina]], rosyjska szachistka (zm. [[2014]])
* [[1 października]] – [[Edward Kaźmierski]], wychowanek salezjanów, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. [[1942]])
 
== Zmarli ==
* [[4 stycznia]] – [[Georg von Hertling]], niemiecki polityk, [[profesor]] [[filozofiaFilozofia|filozofii]], premier [[Bawaria|Bawarii]], kanclerz [[Cesarstwo Niemieckie|Cesarstwa Niemieckiego]] i [[premier]] [[Królestwo Prus|Prus]] (ur. [[1843]])
* [[6 stycznia]] – [[Theodore Roosevelt]], dwudziesty szósty [[Prezydenci Stanów Zjednoczonych|prezydent USA]], laureat Nagrody Nobla (ur. [[1858]])
* [[7 stycznia]] – [[Zoltán Votisky]], węgierski taternik (ur. [[1883]])
* [[15 stycznia]]
** [[Andrzej Małkowski]], jeden z twórców polskiego skautingu, instruktor i teoretyk [[harcerstwoHarcerstwo|harcerstwa]], działacz polskich organizacji młodzieżowych i niepodległościowych (ur. [[1888]])
** [[Karl Liebknecht]], niemiecki polityk [[Komunizm|komunistyczny]] pochodzenia żydowskiego (ur. [[1871]])
** [[Róża Luksemburg]], działaczka i ideolog polskiego i niemieckiego ruchu robotniczego (ur. [[1871]])
** [[Franciszek i Hiacynta Marto|Franciszek Marto]], świadek objawienia w Fatimie, święty katolicki (ur. [[1908]])
* [[10 kwietnia]] – [[Emiliano Zapata]], meksykański anarchista i rewolucjonista (ur. [[1879]])
* [[26 kwietnia]] – [[Napoleon Cybulski]], polski [[fizjologiaFizjologia|fizjolog]], odkrywca [[adrenalinaAdrenalina|adrenaliny]] (ur. [[1854]])
* [[27 kwietnia]] – [[Maria Antonia Bandres]], zakonnica, błogosławiona katolicka (ur. [[1898]])
* [[4 maja]] – [[Milan Rastislav Štefánik]], słowacki polityk, z wykształcenia inżynier i astronom (ur. [[1880]])
* [[12 września]] – [[Leonid Andriejew]] (ros. Леонид Николаевич Андреев), rosyjski pisarz, dramaturg, dziennikarz (ur. [[1871]])
* [[7 października]] – [[Alfred Deakin]], australijski polityk i prawnik, drugi [[Premierzy Australii|premier Australii]] (ur. [[1856]])
* [[13 października]] – [[Karl Gjellerup]], [[Dania|duński]] poeta, dramaturg i powieściopisarz, piszący zarówno w [[językJęzyk duński|języku duńskim]], jak i [[językJęzyk niemiecki|niemieckim]], laureat Nagrody Nobla (ur. [[1857]])
* [[15 listopada]]
** [[Michał Doliwo-Dobrowolski]], elektrotechnik, elektryk i wynalazca pochodzenia polskiego; pionier techniki prądu trójfazowego (ur. [[1862]])
2 655 676

edycji