Petersburg: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 3047 bajtów ,  1 rok temu
brak opisu edycji
m (lit.)
== Nazwa ==
Nazwa miasta w ciągu wieków ulegała zmianie. Pierwotnie na cześć [[Piotr Apostoł|św. Piotra]] miasto nazywało się ''Сан(к)тпитербурхъ'', co było wzorowane na niderlandzkiej wymowie ''Sint Petersburg'', a wynikało z faktu, iż car [[Piotr I Wielki|Piotr I]] w młodości przebywał przez pewien czas w Holandii. Później ustabilizowała się nazwa w obecnym odniemieckim brzmieniu.
[[Plik:Port of Sain Petersburg Russia 2009 0090.JPG|mały|lewo|Sowiecka nazwa ''Leningrad'' w petersburskim porcie morskim w 2009]]
 
Po wybuchu [[I wojna światowa|I wojny światowej]], 31 sierpnia 1914 roku<ref>[[Ludwik Bazylow]], ''Polacy w Petersburgu'', 1984, s. 410.</ref> niemiecko brzmiącą nazwę zamieniono ze względów patriotycznych na jej rosyjskie tłumaczenie Piotrogród (''Петроград''). Prawie dziesięć lat później, 26 stycznia 1924 Piotrogród stał się ''Leningradem'' – w ten sposób uczczono pamięć [[Włodzimierz Lenin|Włodzimierza Lenina]], zmarłego przywódcy Rosji Radzieckiej. 6 września 1991 miastu przywrócono dawną nazwę<ref>[http://bestpravo.ru/fed1991/data01/tex11077.htm Указ Президиума ВС РСФСР от 06.09.91 N 1643-1 О возвращении городу Ленинграду его исторического названия Санкт Петербург].</ref><ref>Według: Anna Reid „Leningrad. Tragedia oblężonego miasta 1941-1944” strona 566, Wydawnictwo Literackie 2012, {{ISBN|978-83-08-04729-3}}, zmiana nazwy nastąpiła z dniem 1 października 1991, a poprzedziło je „zacięte” referendum.</ref>.
 
 
== Charakterystyka ==
[[Plik:Spb Views from Isaac Cathedral May2012 09.jpg|mały|Miasto widziane z tarasu [[Sobór św. Izaaka|soboru św. Izaaka]]]]
Petersburg jest największym po [[Moskwa|Moskwie]] ośrodkiem gospodarczym, kulturalnym i naukowym Rosji, jednak pod względem odwiedzin turystów przewyższa stolicę, i tak np. w 2004 było ich 3,4 mln. Przez [[UNESCO]] został ogłoszony ''ósmym najbardziej atrakcyjnym turystycznie miastem świata'', m.in. w związku z opiniami, że jest jednym z najwspanialszych zespołów urbanistycznych świata.
 
=== Wiek XVIII ===
[[Plik:Makhayev, Kachalov - View of Neva Downstream between Winter Palace and Academy of Sciences 1753.jpg|mały|centruj|770px|Grawiura: St. Petersburg i Newa 1753. Valeriani Joseph i Machaew Michaił Iwanowicz]]
{{Galeria|Nazwa=Historyczne mapy miasta:
[[Plik:RUS-2016-Aerial-SPB-Peter and Paul Fortress 02.jpg|mały|[[Twierdza Pietropawłowska]]]]
|Grafika:Map spb 1744 high.jpg|Mapa miasta z 1744
Plik|Grafika:Saint Petersburg 1776 map LOC g7064s ct001468.jpg|Mapa miasta z 1776
Plik|Grafika:Meyers b14 s0290b.jpg|Mapa St. Petersburga., ''Meyers Konversationslexikon'', 1888
Plik|Grafika:Map of St. Petersburg (Einseitige Farbkarte).jpeg|Mapa St. Petersburga i jego okolic., ''Meyers Konversationslexikon'', 1888
Plik|Grafika:Leningrad1978.jpg|Plan Leningradu z 1978
}}
[[Plik:Bronze Horseman 02.jpg|mały|[[Pomnik Piotra I w Petersburgu (plac Senacki)|Pomnik Piotra Wielkiego]]]]
Sprawą prestiżową dla władców Rosji z dynastii [[Romanowowie|Romanowów]] było uzyskanie dostępu do [[Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]]. Przez ponad sto lat kolejni carowie bezskutecznie starali się osiągnąć wyznaczony cel. Dopiero w okresie rządów [[Piotr I Wielki|Piotra I]] Rosjanie znaleźli się nad Bałtykiem. Dzięki [[III wojna północna|wojnie północnej]], którą toczył ze Szwedami w latach 1701-1721 oraz zwycięstwie w [[bitwa pod Połtawą|bitwie pod Połtawą]] w 1709, a także korzystnych ustaleniach [[pokój w Nystad|pokoju w Nystad]] (fin. Uusikaupunki), mógł przystąpić do zagospodarowywania nadmorskich obszarów.
# [[Gruzini]] - 8 274 (0,17%)
|}
 
== Zabytki ==
[[Plik:RUS-2016-Aerial-SPB-Peter and Paul Fortress 02.jpg|mały|[[Twierdza Pietropawłowska]]]]
[[Plik:Winter Palace Panorama 3.jpg|mały|[[Pałac Zimowy]]]]
[[Plik:Grand Cascade in Peterhof 01.jpg|mały|Zespół pałacowo-ogrodowy [[Peterhof]]]]
* [[Twierdza Pietropawłowska]]
* [[Pałac Zimowy]]
* [[Pałac Marmurowy w Petersburgu|Pałac Marmurowy]] – miejsce zamieszkania [[Król Polski|króla Polski]] [[Stanisław August Poniatowski|Stanisława Augusta Poniatowskiego]] po rozbiorach Polski
* Zespół pałacowo-ogrodowy [[Peterhof]]
* Zespół pałacowy [[Oranienbaum (zespół pałacowy w Rosji)|Oranienbaum]]
* [[Kunstkamera (Petersburg)|Kunstkamera]] – najstarsze muzeum w Rosji
* [[Zamek Michajłowski]]
* [[Gmach Admiralicji (Petersburg)|Gmach Admiralicji]]
* [[Gmach Sztabu Głównego w Petersburgu|Gmach Sztabu Głównego]]
* [[Pałac Taurydzki]]
* [[Filharmonia Petersburska]]
* [[Teatr Aleksandryjski]] na [[Plac Ostrowskiego|placu Ostrowskiego]]
* [[Cmentarz Tichwiński]]
* [[Most Bolszeochtinskij]]
 
=== Zabytkowe świątynie ===
Plik:Spb* 06-2012 Nevsky various 03.jpg |[[Kościół Świętej Katarzyny w Petersburgu|Kościół św. Katarzyny]] – miejsce pochówku króla [[Stanisław August Poniatowski|Stanisława Augusta]] w l. 1798-1938
* [[Sobór Kazańskiej Ikony Matki Bożej w Petersburgu|Sobór Kazańskiej Ikony Matki Bożej]]
* [[Sobór św. Izaaka]]
* [[Sobór Zmartwychwstania Pańskiego w Sankt Petersburgu|Sobór Zmartwychwstania Pańskiego]]
* [[Wielka Synagoga Chóralna w Sankt Petersburgu|Wielka Synagoga Chóralna]]
* [[Świątynia buddyjska w Sankt Petersburgu]]
* [[Meczet w Petersburgu]]
* [[Sobór Świętej Trójcy w Petersburgu|Sobór Świętej Trójcy]]
 
== Nauka i kultura ==
{{Kategoria główna|Sport w Sankt Petersburgu}}
Miasto jest jednym z centrów sportowych Rosji. Istnieje tu [[Petersburski Kompleks Sportowo-Koncertowy]]. Działają tutaj kluby [[Zenit Petersburg]] (piłka nożna), [[SKA Sankt Petersburg (hokej na lodzie)|SKA Sankt Petersburg]] (mający sekcję [[SKA Sankt Petersburg (hokej na lodzie)|hokeja na lodzie]] oraz [[SKA Sankt Petersburg (piłka nożna)|piłki nożnej]]), [[Dynamo Petersburg]], [[Spartak Petersburg]] (koszykówka). W mieście rozgrywany jest także tenisowy turniej [[St. Petersburg Open|Sankt Petersburg Open]]. W rejonie miasta działa także skocznia narciarska [[Kawgołowo (skocznie narciarskie)|Kawgołowo]].
 
== Polonica ==
* W [[Twierdza Pietropawłowska|Twierdzy Pietropawłowskiej]] po [[Insurekcja kościuszkowska|insurekcji kościuszkowskiej]] byli więzieni [[Tadeusz Kościuszko]], [[Julian Ursyn Niemcewicz]] i [[Jan Kiliński]].
* W [[Pałac Marmurowy w Petersburgu|Pałacu Marmurowym]] po [[Rozbiory Polski|rozbiorach Polski]] w ostatnich latach życia zamieszkiwał [[król Polski]] [[Stanisław August Poniatowski]].
* W XVIII-wiecznym [[Kościół Świętej Katarzyny w Petersburgu|kościele św. Katarzyny]] został pochowany król Stanisław August Poniatowski. Spoczywał tu do 1938 r.
* W Petersburgu znajdują się pomnik [[Adam Mickiewicz|Adama Mickiewicza]] oraz kamienica, w której mieszkał od kwietnia 1828 do maja 1829 (pobyt upamiętnia tablica na ścianie budynku).
* W Petersburgu ostatnie lata życia spędziła i zmarła polska kompozytorka [[Maria Szymanowska]].
* W 1857 zostało zawiązane [[Koło Oficerów Polskich w Petersburgu]].
* W 1908 została założona w Petersburgu jedna z najstarszych polskich korporacji akademickich – [[Sarmatia (korporacja akademicka)|Sarmatia]].
 
<gallery>
Plik:Spb 06-2012 Palace Embankment various 01.jpg|Pałac Marmurowy
Plik:Spb 06-2012 Nevsky various 03.jpg |[[Kościół Świętej Katarzyny w Petersburgu|Kościół św. Katarzyny]]
Plik:TablicaSAPoniatowskiego-w-Kosciele-Sw-Katarzyny.jpg|Tablica upamiętniająca dawny pochówek króla Stanisława Augusta w kościele św. Katarzyny
Plik:794. Санкт-Петербург. Казанская улица, 39.jpg|Dom, w którym mieszkał [[Adam Mickiewicz]] od kwietniaw 1828 do maja /1829
Plik:Adam Mickievič, pomnik u Sankt-Pieciarburhu.JPG|Pomnik Adama Mickiewicza
Plik:Szymanowska.jpg|[[Cenotaf]] [[Maria Szymanowska|Marii Szymanowskiej]]
Plik:Museum-Estate of Gabriel Derzhavina. Polish garden. 1.JPG|Ogród Polski
</gallery>
 
== Wojsko ==
 
== Galeria ==
=== Mapy ===
<gallery>
Plik:Saint Petersburg 1776 map LOC g7064s ct001468.jpg|Mapa miasta z 1776
Plik:Meyers b14 s0290b.jpg|Mapa St.Petersburga. ''Meyers Konversationslexikon'', 1888
Plik:Map of St. Petersburg (Einseitige Farbkarte).jpeg|Mapa St. Petersburga i jego okolic. ''Meyers Konversationslexikon'', 1888
Plik:Leningrad1978.jpg|Plan Leningradu z 1978
</gallery>
 
=== Zdjęcia ===
<gallery>
Plik:Winterpalast zwei seiten2.JPG|[[Pałac Zimowy]] w Petersburgu
Plik:Peterhof ostsee3.JPG|[[Peterhof]]
Plik:Pantserkruiser Aurora.jpg|Krążownik [[Aurora (1900)|Aurora]]
Plik:Kunstkamera SPB.jpg|[[Kunstkamera (Petersburg)|Kunstkamera]], najstarsze muzeum w Rosji
Plik:Alexandrinsky Theatre.jpg|[[Teatr Aleksandryjski]] na [[Plac Ostrowskiego|placu Ostrowskiego]]
Plik:Sankt-Petersburg Eremitage by night.JPG|[[Ermitaż]] nocą
Plik:Hermitage interior.jpg|Jedna z sal Ermitażu
Plik:Храм Спаса на крови 7.jpg|[[Sobór Zmartwychwstania Pańskiego w Sankt Petersburgu|Sobór Zmartwychwstania Pańskiego]]
Plik:Narva Triumphal Gate.jpg|[[Narewski Łuk Triumfalny]]
Plik:Datsan Gunzechoinei Face.jpg|[[Świątynia buddyjska w Sankt Petersburgu]]
Plik:Spb 06-2012 Nevsky various 03.jpg |[[Kościół Świętej Katarzyny w Petersburgu|Kościół św. Katarzyny]] – miejsce pochówku króla [[Stanisław August Poniatowski|Stanisława Augusta]] w l. 1798-1938
Plik:794. Санкт-Петербург. Казанская улица, 39.jpg|Dom, w którym mieszkał [[Adam Mickiewicz]] od kwietnia 1828 do maja 1829
Plik:Museum-Estate of Gabriel Derzhavina. Polish garden. 1.JPG|Ogród Polski
</gallery>
 
== Zobacz też ==
* [[Wielka Synagoga Chóralna w Sankt Petersburgu]]
* [[Cmentarz Tichwiński]]
 
== Przypisy ==
9836

edycji